Japoncada evin ve odaların özelliklerini, sıfatları isimlerden önce getirerek ve cümleyi です (desu) ile bitirerek basitçe tarif edebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Büyük ve küçük evleri anlatma
Japoncada “büyük” anlamındaki sıfat おおきい (ookii), “küçük” anlamındaki sıfat ise ちいさい (chiisai) sözcüğüdür. Bir ismi tarif ederken sıfat genellikle isimden önce gelir: おおきいいえ (ookii ie) “büyük ev”, ちいさいいえ (chiisai ie) “küçük ev” demektir. Burada いえ (ie) “ev” anlamındadır.
Evi tek başına bir cümleyle anlatırken いえはおおきいです (ie wa ookii desu) denir. Türkçesi “Ev büyüktür” veya günlük söyleyişle “Ev büyük”tür. Cümledeki は (wa) yazı olarak “ha” olsa da konu belirten parçacık olduğunda “wa” diye okunur.
Örnek
Resimdeki ev için: いえはおおきいです (ie wa ookii desu) — Ev büyük. Küçük bir ev için: いえはちいさいです (ie wa chiisai desu) — Ev küçük.
Cümle kurma kalıbı: konu + は + sıfat + です
Ev ve odaları tarif etmek için temel kalıp şöyledir: konu + は (wa) + sıfat + です (desu). Örneğin “Oturma odası büyüktür” demek için いまはおおきいです (ima wa ookii desu) cümlesi kurulabilir. いま (ima) burada “oturma odası” anlamındadır; zaman bildiren “şimdi” sözcüğüyle karıştırılmamalıdır.
Bu kalıp, Japoncada nazik ve başlangıç düzeyine uygun bir anlatım sağlar. です (desu) çoğu zaman tam olarak “-dır” diye çevrilmez; cümleyi kibar ve tamamlanmış hâle getirir. Telaffuzda おおきい (ookii) sözcüğündeki uzun “o” sesi önemlidir; Türkçe söyleyişe yakın olarak “ookii” denir, ancak iki “o”yu tek ve kısa ses gibi söylememeye çalışın.
Örnek
Adım adım: “Oturma odası” = いま (ima); “konu belirteci” = は (wa); “büyük” = おおきい (ookii); “nazik cümle sonu” = です (desu). Sonuç: いまはおおきいです (ima wa ookii desu) — Oturma odası büyük.
Küçük banyo ve oda adları
Bir odanın küçük olduğunu söylemek için ちいさいです (chiisai desu) kalıbını kullanabilirsiniz. “Banyo küçüktür” cümlesi おふろばはちいさいです (ofuroba wa chiisai desu) şeklindedir. おふろば (ofuroba) “banyo” anlamına gelir; sözcüğün başındaki お (o) burada sözcüğün yerleşik bir parçasıdır.
Sıfatın isimden önce kullanıldığı ve cümle sonunda kullanıldığı iki biçimi karşılaştırmak yararlıdır. ちいさいおふろば (chiisai ofuroba) “küçük banyo” demektir; おふろばはちいさいです (ofuroba wa chiisai desu) ise “Banyo küçüktür” anlamına gelir. İlkinde sıfat bir ismi doğrudan tanımlar, ikincisinde bütün cümle hakkında bilgi verir.
Örnek
Somut durum: Bir ev gezisinde banyoyu görüyorsunuz ve alanın dar olduğunu düşünüyorsunuz. Şöyle söyleyebilirsiniz: おふろばはちいさいです (ofuroba wa chiisai desu) — Banyo küçük.
Geniş ve dar alanları anlatma
“Geniş” demek için ひろい (hiroi), “dar veya küçük alanlı” demek için せまい (semai) kullanılır. “Mutfak geniştir” cümlesi だいどころはひろいです (daidokoro wa hiroi desu), “Mutfak dardır” cümlesi ise だいどころはせまいです (daidokoro wa semai desu) olur. だいどころ (daidokoro) “mutfak” anlamındadır.
Türkçede “küçük mutfak” ve “dar mutfak” bazen benzer anlamda kullanılabilir; Japoncada ise ちいさい (chiisai) daha çok genel boyutun küçük olduğunu, せまい (semai) alanın geniş olmadığını vurgular. Bu nedenle küçük ama düzenli bir mutfak için ちいさいだいどころ (chiisai daidokoro), hareket alanı az olan bir mutfak için せまいだいどころ (semai daidokoro) denebilir.
Örnek
Resimdeki mutfak için iki mümkün cümle: だいどころはちいさいです (daidokoro wa chiisai desu) — Mutfak küçük. だいどころはせまいです (daidokoro wa semai desu) — Mutfak dar.
Olumlu ve olumsuz anlatım
Bu derste temel olarak olumlu cümleleri öğreniyoruz: いえはおおきいです (ie wa ookii desu) — Ev büyük; いまはひろいです (ima wa hiroi desu) — Oturma odası geniş. Bu derste kullanılan い-sıfatlarında bir özelliğin bulunmadığını söylemek için sıfatın sonundaki い (i) değişir ve くないです (kunai desu) biçimi kullanılır. Böylece おおきくないです (ookikunai desu) “büyük değil” anlamına gelir.
Olumsuz yapı başlangıçta dikkatli çalışılmalıdır. ちいさいです (chiisai desu) “küçük” iken ちいさくないです (chiisakunai desu) “küçük değil” demektir. Sıfatın bütününü değiştirmeyin; yalnızca sonundaki い (i) bölümünün くないです (kunai desu) biçimine dönüştüğünü fark edin.
Örnek
Bir ev küçük görünmüyor ama çok da büyük değilse: いえはおおきくないです (ie wa ookikunai desu) — Ev büyük değil. Bir oturma odası dar değilse: いまはせまくないです (ima wa semakunai desu) — Oturma odası dar değil.
Kısa diyalogla ev tarif etme
Ev tarif ederken önce genel bilgiyi, sonra odaların özelliklerini söylemek anlaşılır olur. Örneğin bir öğrenci evini anlatırken “Ev büyük. Oturma odası geniş. Banyo küçük.” diyebilir. Japonca kısa bir diyalogda soru sormak için おおきいですか (ookii desu ka) kalıbı kullanılır; sondaki か (ka) cümleyi soru yapar.
Soruya olumlu cevap verirken はい、おおきいです (hai, ookii desu), olumsuz cevap verirken いいえ、おおきくないです (iie, ookikunai desu) denebilir. はい (hai) “evet”, いいえ (iie) “hayır” anlamındadır. Telaffuzda です (desu) sözcüğünün sonundaki “u” sesi çok zayıf duyulabilir; başlangıçta “desu” biçimini yazıldığı gibi öğrenmek yeterlidir.
Örnek
Kısa diyalog: いえはおおきいですか。 (Ie wa ookii desu ka.) — Ev büyük mü? はい、おおきいです。 (Hai, ookii desu.) — Evet, büyük. おふろばはちいさいですか。 (Ofuroba wa chiisai desu ka.) — Banyo küçük mü? はい、ちいさいです。 (Hai, chiisai desu.) — Evet, küçük.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Japoncada sıfat Türkçedeki gibi isimden sonra gelir; “ev büyük” için いえおおきいです (ie ookii desu) denir. Doğrusu: Cümlede konu ile sıfat arasına は (wa) gelir: いえはおおきいです (ie wa ookii desu). Ancak isim tamlamasında sıfat isimden önce gelir: おおきいいえ (ookii ie).
- Yanlış: は (ha) her zaman “ha” diye okunur. Doğrusu: Konu belirten parçacık olduğunda yazımı は (ha), okunuşu わ (wa) gibidir. Bu nedenle いえはおおきいです (ie wa ookii desu) cümlesi “ie ha” değil, “ie wa”ya yakın okunur.
- Yanlış: おおきいです (ookii desu) yalnızca fiziksel olarak çok büyük nesneler için kullanılabilir. Doğrusu: Bu yapı ev, oda ve benzeri alanların boyutunu anlatmak için de kullanılır. Bağlama göre “büyük” anlamı evin genel boyutunu veya odanın genişliğini belirtebilir.
- Yanlış: Olumsuz yapmak için sıfatın önüne Türkçedeki “değil” karşılığı olan ayrı bir sözcük getirmek yeterlidir. Doğrusu: Bu sıfatlarda son い (i) değişir: おおきいです (ookii desu) → おおきくないです (ookikunai desu). Böylece “büyük değil” denir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta ev tarifleri daha uzun hâle getirilebilir ve birden fazla sıfat aynı konuşmada kullanılabilir. Öğrenciler odaların konumunu anlatmak için “mutfak nerede?” gibi sorulara ve temel yer bildiren yapılara geçebilir. Ayrıca あたらしい (atarashii) “yeni” ve ふるい (furui) “eski” gibi başka sıfatlarla ev hakkında daha ayrıntılı bilgi verebilirler. Daha ileri düzeyde neden belirtme, karşılaştırma ve bir evin tercih edilip edilmediğini açıklama çalışılır.
Özet
Ev ve odaları anlatırken は (wa) ile konuyu belirtir, uygun sıfatı seçer ve cümleyi です (desu) ile bitiririz. おおきい (ookii), ちいさい (chiisai), ひろい (hiroi) ve せまい (semai) temel boyut ve alan sıfatlarıdır. İsimden önce sıfat kullanarak “büyük ev”, cümle içinde ise いえはおおきいです (ie wa ookii desu) diyerek “Ev büyük” anlamını veririz.