İtalyancada bölüşüm artikelleri bir yiyecek ya da içeceğin belirsiz bir kısmını; miktar ifadeleri ise belirli bir parçasını, ölçüsünü veya kabını anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Bölüşüm artikelleri ne anlatır?
Bölüşüm artikeli, bir bütünün belirsiz bir bölümünü anlatır. Türkçede çoğu zaman “biraz”, “-den biraz” veya çoğul isimlerle “bazı” anlamına gelir. Örneğin <del pane> “biraz ekmek” ya da “ekmekten biraz” demektir; burada bütün ekmek değil, onun bir miktarı düşünülür.
Bölüşüm artikeli, belirli artikel ile <di> edatının birleşmesiyle oluşur. Eril tekilde <del>, <dello> ve sesli harften önce <dell'>; dişil tekilde <della> ve sesli harften önce <dell'>; eril çoğulda <dei> ve <degli>, dişil çoğulda <delle> kullanılır. Seçim, ardından gelen ismin cinsiyetine, sayısına ve başlangıç sesine bağlıdır.
Örnek
<Vorrei del pane e della pizza.> — Biraz ekmek ve biraz pizza istiyorum. <Il cameriere porta dei panini e delle olive.> — Garson birkaç sandviç ve biraz zeytin getiriyor.
Tekil biçimler: del, dello, della ve dell'
Eril ve genellikle sayılamayan ya da miktarı belirsiz yiyecek ve içeceklerle <del> kullanılır: <del formaggio> “biraz peynir”, <del pane> “biraz ekmek” demektir. Eril isim <s> ve ardından bir sessiz harf, <z>, <ps>, <gn> veya <x> ile başlıyorsa çoğu zaman <dello> kullanılır: <dello zucchero> “biraz şeker”. Sesli harfle başlayan eril isimlerde <dell'> kullanılır: <dell'olio> “biraz yağ”. A2 düzeyinde en sık karşılaşacağımız biçim <del> biçimidir.
Dişil tekil isimlerle genellikle <della> kullanılır: <della pasta> “biraz makarna”, <della carne> “biraz et” demektir. Sesli harfle başlayan dişil isimlerde <dell'> kullanılır: <dell'acqua> “biraz su”. Ancak miktarı bir ölçü veya kapla belirtmek istersek bölüşüm artikeli yerine <una fetta di>, <un bicchiere di> ya da <una bottiglia di> gibi kalıplar kullanırız.
Örnek
<Prendo del formaggio e della carne.> — Biraz peynir ve biraz et alıyorum. <Vorrei dello zucchero nel caffè.> — Kahvemde biraz şeker istiyorum. <Prendo una fetta di torta.> — Bir dilim pasta alıyorum.
Çoğul biçimler: dei, degli ve delle
Birden fazla sayılabilen nesne veya belirsiz bir grup için çoğul biçimler kullanılır. Eril çoğul isimlerin çoğunda <dei> görülür: <dei panini> “birkaç sandviç” ve <dei pomodori> “birkaç domates” demektir. Eril çoğul isim <s> ve ardından bir sessiz harf, <z>, <ps>, <gn> veya <x> ile başlıyorsa ya da sesli harfle başlıyorsa <degli> kullanılır: <degli spaghetti> “biraz spagetti”.
Dişil çoğul isimlerle <delle> kullanılır: <delle olive> “birkaç zeytin” veya “biraz zeytin”, <delle patate> “birkaç patates” demektir. Bu biçimler her zaman tam sayıyı söylemez; konuşan kişi sadece miktarın birden fazla olduğunu veya belirsiz olduğunu belirtir.
Örnek
<Compriamo dei pomodori, degli spaghetti e delle olive.> — Birkaç domates, biraz spagetti ve birkaç zeytin alıyoruz. <Sul tavolo ci sono delle patate.> — Masanın üzerinde birkaç patates var.
Miktar kalıpları: una fetta di ve benzerleri
Belirli bir parçanın şeklini veya ölçüsünü söylemek için miktar kalıpları kullanılır. <Una fetta di> “bir dilim”, <un pezzo di> “bir parça”, <un po' di> “biraz”, <un bicchiere di> “bir bardak” ve <una bottiglia di> “bir şişe” anlamına gelir. Bu kalıplardan sonra <di> veya sesli harften önce onun kısalmış biçimi olan <d'> gelir; ardından yiyecek ya da içeceğin adı söylenir.
Örneğin peynirin bir dilimini istersek <una fetta di formaggio>, ekmeğin bir parçasını istersek <un pezzo di pane> deriz. Miktar kalıbının ilk kelimesi, miktarın biçimini ve bazen sayısını gösterir; <di> sonrasındaki kelime ise neyin ölçüldüğünü belirtir.
Örnek
<Vorrei una fetta di formaggio e un pezzo di pane.> — Bir dilim peynir ve bir parça ekmek istiyorum. <Bevo un bicchiere d'acqua e mangio un po' di pasta.> — Bir bardak su içiyorum ve biraz makarna yiyorum.
Restoranda kullanım ve kısa diyalog
Restoranda kibar sipariş vermek için <vorrei> “isterim” veya <prendo> “alıyorum” kullanılabilir. Garson bir miktar sormak için <quanto> “ne kadar” veya <quanta> “ne kadar” diyebilir; seçilen biçim, ardından gelen ismin cinsiyetine göre değişir. Örneğin <quanto pane> “ne kadar ekmek”, <quanta pasta> “ne kadar makarna” demektir.
Bir siparişte hem bölüşüm artikeli hem de miktar kalıbı bulunabilir. <Del pane> belirsiz miktarda ekmek demektir; <una fetta di pane> ise tam olarak bir dilim ekmek demektir. Bu nedenle önce miktarın belirsiz mi, yoksa ölçüyle belirli mi olduğuna karar vermek gerekir.
Örnek
<Cameriere: Che cosa desidera?> — Garson: Ne arzu edersiniz? <Cliente: Vorrei una fetta di pizza e un po' di formaggio, per favore.> — Müşteri: Lütfen bir dilim pizza ve biraz peynir istiyorum. <Cameriere: Vuole anche del pane?> — Garson: Biraz ekmek de ister misiniz? <Cliente: Sì, grazie.> — Müşteri: Evet, teşekkürler.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: <Vorrei una fetta formaggio.> Doğrusu: Doğrusu <Vorrei una fetta di formaggio.> biçimindedir. <Una fetta> ile yiyecek adı arasına mutlaka <di> gelir; cümle “Bir dilim peynir istiyorum” demektir.
- Yanlış: <Vorrei del fetta di pizza.> Doğrusu: Doğrusu <Vorrei una fetta di pizza.> veya belirsiz miktar için <Vorrei della pizza.> olur. <Fetta> dişil tekil bir isim olduğu için önünde <del> değil, <una> kullanılır.
- Yanlış: <Mangio della panino.> Doğrusu: Doğrusu <Mangio un panino.> ya da belirsiz birkaç sandviç için <Mangio dei panini.> olur. <Panino> sayılabilen eril tekil bir isimdir; bu yüzden <della> ile kullanılmaz.
- Yanlış: <Compro del olive.> Doğrusu: Doğrusu <Compro delle olive.> biçimindedir. <Olive> dişil çoğuldur; bu nedenle bölüşüm artikeli <delle> olur.
- Yanlış: <Bevo una bottiglia olio.> Doğrusu: Doğrusu <Bevo una bottiglia di olio.> veya daha doğal birleşmiş biçimiyle <Bevo una bottiglia d'olio.> denir. Miktar kabından sonra <di> kullanılır; sesli harften önce bu edat <d'> biçimine dönüşebilir.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde bu konu, miktar sözcükleri ve ölçü ifadeleriyle daha ayrıntılı biçimde birleşir. <Molto>, <poco>, <troppo> ve <abbastanza> gibi kelimelerle miktarın azlığı, çokluğu veya yeterliliği anlatılır. Ayrıca sayılabilen ve sayılamayan isimler arasındaki fark daha dikkatli incelenir. Daha sonra restoran siparişleri, tarifler ve alışveriş konuşmalarında miktarları karşılaştırmak ve değiştirmek mümkün olur.
Özet
Bölüşüm artikelleri, bir yiyecek veya içeceğin belirsiz bir bölümünü anlatır: <del>, <dello>, <della>, <dell'>, <dei>, <degli> ve <delle>. Belirli bir parça veya ölçü için <una fetta di>, <un pezzo di>, <un po' di>, <un bicchiere di> ve <una bottiglia di> gibi kalıplar kullanılır. En önemli ayrım, belirsiz miktar için bölüşüm artikeli; belirli parça veya kap için ise miktar kalıbı seçmektir.