Okuma-dinleme: İş ilanı ve öğrenci deneyimi

İş ilanını anlamak: B1 can-do

CEFR B1 can-do hedefi şudur: basit bir iş ilanının ana noktalarını anlayabilirsin. Bu metne job advertisement denir; telaffuzu cab ödvörtayzmınt. Kısa günlük hali job ad (cab ed) olarak da geçer. Dünya genelinde yabancı dil derslerinde gerçek ilanlar kullanılır çünkü amaç nettir: işi tarif etmek ve uygun kişiyi bulmak.

İlanı baştan sona kelime kelime çevirmek zorunda değilsin. Önce iş unvanına, sonra gün ve saatlere, sonra istenen dile ve deneyime bak. Sık kalıp: We are looking for a student. (Bir öğrenci arıyoruz.) Telaffuz: vi ar lükin for ı studınt. Diğer kalıp: You must speak English. (İngilizce konuşmalısın.)

Öğrenci için part-time (part taym) yarı zamanlı, full-time (ful taym) tam zamanlıdır. weekend (vikend) hafta sonu demektir. Somut olay: bir lise öğrencisi cumartesi kafe ilanında Hours: 10:00–16:00 görür ve bunun dersle çakışmadığını kontrol eder. Dil burada günlük planla birleşir.

İlanın bölümleri ve temel kelimeler

Tipik bir ilanda şu parçalar vardır: iş unvanı job title (cab taytıl), şirket company (kampıni), görevler duties (düytiz), şartlar requirements (rikuvayrımınts), maaş salary (seleri) ve başvuru yolu how to apply (hav tu öplay). apply for a job bir işe başvurmak demektir; telaffuz öplay for ı cab. İsim hali application (öplikeşın), başvuran kişi applicant (öplikınt).

job sayılabilen bir iştir: a job, two jobs. work bu anlamda genellikle sayılamaz. Türkçede tek sözcük olan iş, İngilizcede bu iki sözcüğe bölünür. Doğru: I have a job. (Bir işim var.) Doğru: I have some work to do. (Yapacak işim var.) Yanlış olan I have a work kalıbını kullanma.

Kısa diyalog günlük hayatı taşır. A: Are you looking for a job? (İş mi arıyorsun?) B: Yes, a part-time job in a shop. (Evet, bir dükkânda yarı zamanlı iş.) A: What are the hours? (Saatler nedir?) B: I can work after school. (Okuldan sonra çalışabilirim.) B1 fiilleri yeter: apply, send, call, start, help, serve customers (müşteriye hizmet etmek; serv kastımırz).

Öğrenci deneyimini anlatmak

B1 can-do: eğitimini ve basit iş deneyimini anlatabilirsin. Kalıplar kısa tutulur. I am a high school student. (Lise öğrencisiyim.) I work part-time in a café. (Bir kafede yarı zamanlı çalışıyorum.) I did a short internship last summer. (Geçen yaz kısa bir staj yaptım.) internship (intörnşip) stajdır. Deneyimin yoksa dürüst ol: I do not have work experience yet, but I am a fast learner. (Henüz iş deneyimim yok ama çabuk öğrenirim.)

Beceriler için I can ve I am good at yeter. I can use a computer. (Bilgisayar kullanabilirim.) I am good at working in a team. (Takım halinde çalışmakta iyiyim.) Telaffuz: ay em gud et vörkin in ı tim. Gönüllülük de deneyim sayılır: I help at the school library on Fridays. (Cuma günleri okul kütüphanesinde yardım ediyorum.) Dünya derslerinde öğrenciler kendi kısa deneyim kartını yazar; bu hem yazma hem konuşma pratiğidir.

Somut olay: Elif 16 yaşında, hafta sonu amcasının kırtasiyesinde yardım ediyor. Görüşmede şöyle der: I help customers and I tidy the shelves. (Müşterilere yardım ederim ve rafları düzenlerim.) Bu cümle B1’dir, doğrudur ve abartısızdır. Büyük sözcük aramak yerine net eylem söylemek daha güçlü durur.

Dinleme ve kısa iş görüşmesi

B1’de basit bir iş görüşmesinin ana noktalarını anlayabilir ve kısa cevap verebilirsin. Metnin adı job interview (cab intörviyu). Sık sorular ezber konuşma değil, kalıptır: Tell me about yourself. (Kendinden bahset.) Why do you want this job? (Bu işi neden istiyorsun?) What are your strengths? (Güçlü yönlerin neler?) When can you start? (Ne zaman başlayabilirsin?) Cevabı 3-4 cümlede bitir.

Dinlerken ilk turda isim, gün, saat ve evet-hayır cevaplarını yakala. İkinci turda şartlara bak: deneyim şart mı, hangi günler boş? Sınıfta sahte görüşme dünyada en sık kullanılan yoldur çünkü dinleme ile konuşmayı birlikte çalıştırır. Gülümse, selam ver, soruyu tam dinle, sonra cevapla.

Kısa diyalog: Interviewer: Good morning. Please sit down. (Günaydın. Lütfen otur.) Student: Thank you. Interviewer: Have you worked in a café before? (Daha önce bir kafede çalıştın mı?) Student: Not yet, but I help my uncle in his shop at weekends. I can work on Saturdays. (Henüz değil ama hafta sonları amcamın dükkânında yardım ediyorum. Cumartesileri çalışabilirim.) Interviewer: That’s good. We’ll call you this week. (Güzel. Bu hafta seni ararız.)

Kısa başvuru yazısı ve günlük hayat

Başvuru e-postası B1’de kısa tutulur. Açılış: Dear Sir or Madam, (Sayın yetkili,) telaffuz dir sör or medım. Amaç cümlesi: I am writing to apply for the part-time café assistant job. (Yarı zamanlı kafe yardımcısı işi için yazıyorum.) Ardından bir deneyim cümlesi ve I attach my CV. (Özgeçmişimi ekliyorum.) Kapanış: I look forward to hearing from you. (Cevabınızı bekliyorum.) Adı bilmiyorsan Yours faithfully, (yorz feytfıli); adı varsa Yours sincerely, (yorz sinsiali).

Türkiye’de turizm, mağaza ve staj ilanlarının bir kısmı İngilizce çıkar. Yurt dışında dil okulu yanında part-time iş arayan öğrenciler aynı kalıpları kullanır. İlanı okuyup bu iş bana uyar mı demek yalnızca dil değil hayat becerisidir: saatler dersle çakışır mı, yol uzun mu, istenen İngilizce gerçekçi mi? Şimdilik net, kısa ve doğru cümle yeter.

Türkçe kaynaklı sık dil hataları

Türkçeden bire bir çeviri, iş dilinde ilk izlenimi bozar. I am work in a shop yanlıştır; doğrusu I work in a shop veya şu an vurgusu varsa I am working in a shop. I look for job eksiktir: I am looking for a job. job tekilse a ister. Yaş için I have 17 years denmez: I am 17 years old. İlgi cümlesi I interested this job eksiktir: I am interested in this job (ay em intıristid in diz cab).

make a job demeyin. İşe girmek get a job, iş yapmak do a job, başvurmak apply for a job. Tecrübe için experience (ikspiriyıns) kullanın: I have experience as a waiter (Garson olarak deneyimim var). I have experience of waiter doğal değildir. İlanda maaş salary ile söylenir; The salary is good uygun, yalnızca money demek çok günlük kalır.