Eğitim ve iş yaşamında bir fiilden sonra gerund (fiil+-ing) mi yoksa infinitive (to + fiil) mi geleceğini bilmek, planları ve tercihleri B1 düzeyinde doğru anlatmanın anahtarıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
İki kapı: gerund ve infinitive
İngilizcede bir fiil bittikten sonra ikinci bir fiil gelirse iki ana kapı vardır. Birinci kapı gerund adını alır; telaffuzu yaklaşık “cerınd”tır ve fiilin -ing biçimidir: studying (ders çalışmak), working (çalışmak). İkinci kapı infinitive adını alır; telaffuzu yaklaşık “infinıtiv”tir ve çoğu zaman to ile gelir: to study, to work. CEFR B1 hedefi şudur: öğrenci eğitim ve meslek konularında sık fiillerden sonra doğru biçimi seçerek planını ve alışkanlığını anlatabilir.
Dünyada bu konu uzun süre ezber listesi olarak öğretilirdi: şu fiiller -ing, şu fiiller to alır. Günümüzde iletişimsel yaklaşım aynı fiilleri okul, staj ve iş bağlamına yerleştirir. Geleneksel dilbilgisinde bu adlar Latince terimlerden gelir; gerund fiilden ad yapan biçimi, infinitive ise kişiye ve zamana bağlanmamış fiil halini işaret eder. E-posta, dilekçe ve sohbet bu iki kapıyı her gün açar.
Türkçe konuşan öğrenci için zorluk şudur: Türkçede yapmak, gitmek, çalışmak çoğu zaman tek bir mastar gibi durur. Öğrenci bu alışkanlığı İngilizceye taşıyınca kapıyı yanlış seçer. Oysa İngilizcede ilk fiil kapıyı seçer. Bundan sonraki bölümler aynı fiilleri sınıf, proje ve meslek konuşmasında gösterir.
Örnek
Teacher: What do you enjoy doing in class? (Öğretmen: Sınıfta ne yapmaktan hoşlanırsınız?) Student: I enjoy discussing new ideas. (Öğrenci: Yeni fikirleri tartışmaktan hoşlanırım.) Kalıp: enjoy + -ing. Telaffuz: enjoy “incöy”, discussing “diskasing”.
Gerund isteyen fiiller
Bazı fiillerden sonra kapı neredeyse her zaman gerunddır. B1 seviyesinde en sık kullanılanlar şunlardır: enjoy (hoşlanmak), finish (bitirmek), mind (sakınca görmek), suggest (önermek), avoid (kaçınmak), keep (sürdürmek), practise (alıştırma yapmak), consider (düşünmek), imagine (hayal etmek), miss (özlemek). Kalıp enjoy doing something (bir şey yapmaktan hoşlanmak) şeklindedir. Örnek: We enjoy working in groups. (Grup halinde çalışmaktan hoşlanırız.) She finished writing her report. (Raporunu yazmayı bitirdi.)
Eğitim bağlamında bu fiiller sınıfta her gün geçer. Do you mind opening the window? (Pencereyi açmanın sakıncası var mı?) nazik bir istek kalıbıdır. The teacher suggested studying together. (Öğretmen birlikte çalışmayı önerdi.) I avoid speaking too fast. (Çok hızlı konuşmaktan kaçınırım.) Keep practising every day. (Her gün alıştırma yapmaya devam et.) Telaffuz ipuçları: suggest “söcest”, avoid “evoyd”, practise “prektis”, mind “maynd”.
İş yaşamına yakın bir örnek staj konuşmasıdır: I miss working with that team. (O ekiple çalışmayı özlüyorum.) Özel kalıp look forward to (dört gözle beklemek) içinde to edattır; ardından gerund gelir. I look forward to starting my new course. (Yeni kursuma başlamayı dört gözle bekliyorum.) Türk öğrenciler to görünce yalın fiil bekler; bu kalıpta ise starting zorunludur.
Örnek
A: Do you mind helping me with this project? (A: Bu projede bana yardım etmenin sakıncası var mı?) B: Not at all. I enjoy solving problems together. (B: Hiç yok. Sorunları birlikte çözmekten hoşlanırım.) A: I suggest meeting after school. (A: Okuldan sonra buluşmayı öneririm.) Üç kalıp da gerund alır: mind helping, enjoy solving, suggest meeting.
Infinitive isteyen fiiller
Başka bir fiil grubu kapıyı infinitiveye açar. B1 seviyesinde sık olanlar: want (istemek), need (ihtiyacı olmak), decide (karar vermek), hope (umut etmek), plan (planlamak), agree (anlaşmak), refuse (reddetmek), promise (söz vermek), offer (teklif etmek), expect (beklemek), afford (parası yetmek), manage (başarmak), learn (öğrenmek), would like (isterim). Kalıp want to do something (bir şey yapmak istemek) şeklindedir. I want to be a nurse. (Hemşire olmak istiyorum.) She decided to study medicine. (Tıp okumaya karar verdi.)
Meslek rol oyununda bu kalıplar doğal akar. I hope to work in a hospital. (Bir hastanede çalışmayı umuyorum.) We plan to apply for a summer job. (Yaz işine başvurmayı planlıyoruz.) He promised to help his classmates. (Sınıf arkadaşlarına yardım edeceğine söz verdi.) They cannot afford to buy a new laptop. (Yeni bir dizüstü bilgisayar almaya paraları yetmiyor.) Telaffuz: decide “disayd”, hope “houp”, afford “eford”, manage “menic”. Zayıf to çoğu zaman “tı” gibi kısa söylenir.
Olumsuzluk iki yerde durabilir. Fiili olumsuz yaparsınız: I don't want to work at night. (Gece çalışmak istemiyorum.) Ya da infinitiveyi olumsuz yaparsınız: She promised not to be late. (Geç kalmamaya söz verdi.) B1 seviyesinde learn to ve how to da işe yarar: I learned to write a CV last year. (Geçen yıl özgeçmiş yazmayı öğrendim.)
Örnek
Interviewer: What do you want to do in five years? (Görüşmeci: Beş yıl içinde ne yapmak istiyorsunuz?) Student: I hope to become a graphic designer. I decided to take an art course this year. (Öğrenci: Grafik tasarımcı olmayı umuyorum. Bu yıl bir sanat kursuna gitmeye karar verdim.) Interviewer: We expect you to work in a team. (Görüşmeci: Bir ekipte çalışmanızı bekleriz.) Student: I agree to do that. (Öğrenci: Bunu yapmayı kabul ederim.)
İki kapıyı da açan fiiller
Bazı fiiller her iki kapıyı da açar ve anlam hemen hemen aynı kalır. B1 seviyesinde bunlar like (sevmek), love (çok sevmek), hate (nefret etmek), start (başlamak), begin (başlamak), continue (devam etmek) ve prefer (tercih etmek) fiilleridir. I like studying in the library. ve I like to study in the library. ikisi de “Kütüphanede ders çalışmayı severim” demektir. Küçük bir nüans vardır: -ing bazen genel zevki, to bazen seçimi vurgular; B1 seviyesinde ikisini de doğru kabul edebilirsiniz. Dikkat: would like her zaman to ister: I would like to write a story. (Bir hikâye yazmak isterim.)
Asıl tuzak, anlamın değiştiği fiillerdir. stop doing bir eylemi bırakmak demektir: Please stop talking. (Lütfen konuşmayı bırakın.) stop to do başka bir şey yapmak için durmak demektir: She stopped to check her notes. (Notlarına bakmak için durdu.) remember doing geçmişteki eylemi hatırlamaktır; remember to do yapmanız gereken şeyi unutmamaktır: Remember to save your file. (Dosyanızı kaydetmeyi unutmayın.) forget to do yapmanız gereken şeyi unutmaktır: I forgot to bring my book. (Kitabımı getirmeyi unuttum.) try doing bir yöntemi denemek, try to do çabalamak anlamındadır.
Örnek
Elif yazarken telefonu çaldı. She stopped to answer the phone. (Telefonu açmak için durdu.) Öğretmeni uyardı: Stop checking your phone in class. (Sınıfta telefonuna bakmayı bırak.) Evde: I remember starting the story at school, but I forgot to write the ending. (Hikâyeye okulda başladığımı hatırlıyorum ama sonunu yazmayı unuttum.) Ertesi gün: I will try to write two pages. I can also try writing by hand. (İki sayfa yazmaya çalışacağım. Elle yazmayı da deneyebilirim.)
Eğitim ve iş yaşamında kalıpları birleştirme
Gerçek bir okul projesi bu iki kapıyı aynı anda kullanır. We decided to make a poster about jobs. (Meslekler hakkında bir poster yapmaya karar verdik.) I suggested working in pairs. (İkili çalışmayı önerdim.) They kept asking good questions. (İyi sorular sormaya devam ettiler.) We hope to finish the project on Friday. (Projeyi cuma günü bitirmeyi umuyoruz.) I don't mind staying after school. (Okuldan sonra kalmanın sakıncası yok.) Bu cümleler B1 hedefini karşılar: öğrenci eğitim etkinliğini doğru fiil biçimiyle anlatabilir.
İş yaşamına yakın dil de aynı kuralları taşır. Staj e-postası: I would like to apply for the summer internship. I enjoy working with people and I hope to learn new skills. (Yaz stajına başvurmak istiyorum. İnsanlarla çalışmaktan hoşlanırım ve yeni beceriler öğrenmeyi umuyorum.) Görüşmede: I cannot afford to study abroad this year, so I plan to take an online course. (Bu yıl yurt dışında okumaya param yetmiyor, bu yüzden çevrimiçi bir kurs almayı planlıyorum.) My manager expects us to arrive on time. (Müdürümüz zamanında gelmemizi bekler.) Kalıp expect someone to do (birinin bir şey yapmasını beklemek) B1 seviyesinde sık nesneli yapıdır.
Örnek
A: Have you finished preparing the slides? (A: Slaytları hazırlamayı bitirdin mi?) B: Not yet. I need to add two photos. I suggest using pictures of real jobs. (B: Henüz değil. İki fotoğraf eklemem gerekiyor. Gerçek meslek resimleri kullanmayı öneririm.) A: I look forward to presenting this in class. (A: Bunu sınıfta sunmayı dört gözle bekliyorum.) B: Remember to speak slowly. (B: Yavaş konuşmayı unutma.)
Türkçe kaynaklı hatalar ve telaffuz tuzakları
Türkçede “yapmayı sevmek”, “yapmaya karar vermek”, “yapmaktan kaçınmak” gibi yapılar tek bir mastar ailesine benzer. Öğrenci bu yüzden İngilizcede tek kapı varmış gibi davranır. En sık hata I enjoy to swim biçimidir; doğrusu I enjoy swimming (Yüzmekten hoşlanırım) olmalıdır. Tersi de olur: I want going yerine I want to go (Gitmek istiyorum) gerekir. look forward to kalıbında to edat olduğu için I look forward to see you yanlıştır; doğrusu I look forward to seeing you (Sizi görmeyi dört gözle bekliyorum) şeklindedir.
İkinci grup hata, anlam farkını yok saymaktır. Türkçe “sigarayı bırakmak için durdum” ile “sigara içmeyi bıraktım” net ayrılır; İngilizcede bu ayrım stop to smoke ve stop smoking üzerindedir. Üçüncü hata, suggest fiilinden sonra to kullanmaktır: He suggested to go yerine He suggested going (Gitmeyi önerdi) denir. Telaffuz da iletişimi etkiler. to zayıf biçimde “tı” olur; yazıda ise want to yazılır. decide “disayd”, suggest “söcest” — Türkçedeki “söggest” vurgusu İngilizceye uymaz. Bol sesli tekrar, liste ezberinden daha kalıcıdır.
Örnek
Yanlış: I decided going to university. Doğru: I decided to go to university. (Üniversiteye gitmeye karar verdim.) Yanlış: She suggested to work together. Doğru: She suggested working together. (Birlikte çalışmayı önerdi.) Yanlış istek: Please remember locking the door. Doğru istek: Please remember to lock the door. (Kapıyı kilitlemeyi unutma.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her fiilden sonra to + fiil gelir, çünkü Türkçede mastar “-mak/-mek”tir. Doğrusu: Kapıyı fiilin kendisi seçer. want, decide, hope fiilleri to ister; enjoy, finish, suggest fiilleri -ing ister.
- Yanlış: like ve would like aynı kuralı izler. Doğrusu: like hem -ing hem to alabilir. would like her zaman to ister: I would like to work here. (Burada çalışmak isterim.)
- Yanlış: look forward to ardından yalın fiil gelir, çünkü to görünür. Doğrusu: Buradaki to edattır. Doğru kalıp look forward to + -ing şeklindedir: I look forward to meeting you. (Sizinle tanışmayı dört gözle bekliyorum.)
- Yanlış: stop doing ve stop to do aynı anlama gelir. Doğrusu: stop doing eylemi bırakmaktır; stop to do başka bir şey için durmaktır. Stop talking (Konuşmayı bırak) ile stop to talk (konuşmak için dur) farklıdır.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde, B2'de, aynı kapılar daha uzun yapılara bağlanır. verb + object + infinitive kalıbı genişler: The school allowed us to leave early (Okul erken çıkmamıza izin verdi) gibi. Edilgen infinitive (to be chosen — seçilmek) ve geçmişe bakan gerund biçimleri metinlerde görünür. Ayrıca mean, regret, go on gibi anlamı biçime göre değişen fiiller eklenir. Siz B1 seviyesinde kapıyı doğru seçmeyi oturtursanız bir sonraki basamak bu kapıların nesne ve zaman eklerini öğretir; şimdi o biçimleri ezberlemeniz gerekmez.
Özet
Fiilden sonra gelen ikinci fiil ya gerund (-ing) ya da infinitive (to + fiil) olur; seçimi çoğu zaman ilk fiil belirler. Eğitim ve iş konuşmalarında enjoy working, decide to apply, remember to send gibi kalıplar hem doğru dil bilgisi hem gerçek iletişimdir. Türkçedeki tek mastar alışkanlığını bırakıp fiile göre kapı seçmek, B1 öğrencisinin en somut hedefidir.