Fransızca A1'de yaş sormak ve söylemek, Quel âge as-tu ? sorusu ile J'ai ... ans. cevabı üzerine kurulur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
A1 can-do hedefi: yaşı sorabilmek ve söyleyebilmek
CEFR A1 öğrencisi şunu yapabilir: kendi yaşını söyleyebilir ve bir akranına yaşını sorabilir. Bu can-do, kişisel bilgiler temasının içindedir; ad ve nereli olmakla birlikte gelir. Ders kitaplarında konu genellikle tanışma ünitesinde, sayılarla aynı dönemde işlenir. Öğretmen tahtaya Quel âge as-tu ? yazar ve tüm sınıfa hitap eder. Telaffuz Türkçe harflerle yaklaşık «kel aj a tü»dür.
Fransızcada yaş, avoir fiiliyle ifade edilir; kişi yaşına sahip gibi konuşulur. Türkçede ise «Ben on yaşındayım» cümlesi olmak fiiline dayanır. Bu fark ilk dersten itibaren vurgulanmalıdır. Günlük hayatta soru okul koridorunda, spor takımında ve oyun grubunda duyulur. A1'de resmi olmayan tu biçimi yeterlidir. Öğrenci uzun cümle kurmaz; bir soru ve bir cevap cümlesi hedeftir.
Örnek
Tahta modeli: Quel âge as-tu ? (kel aj a tü) anlamı: Kaç yaşındasın? Öğrenci henüz cevap vermeden soruyu koro halinde tekrar eder.
Soruyu kurmak: Quel âge as-tu ?
Soru kalıbı A1'de sabittir: Quel âge as-tu ? Quel «hangi», âge «yaş», as «sahipsin», tu «sen» demektir. Telaffuz: quel «kel», âge «aj», as-tu «a tü» gibi bitişik duyulur. Sözcük sırası Türkçeden farklıdır; yaş sözcüğü başa gelir, fiil ile zamir yer değiştirir. Kalıp ezberlenir, parça parça bozulmaz.
Sınıfta 9 yaşını gösteren bir kart soruyu somutlar. Öğretmen kartı tutar, soruyu söyler, öğrenci hem sayıyı hem kalıbı bağlar. Konuşma dilinde T'as quel âge ? de duyulabilir ama A1 yazı ve sınıf modeli Quel âge as-tu ? olarak kalır. Soru sonunda ses biraz yükselir. Öğrenci karttaki neuf sayısını henüz cevapta kullanmadan önce soruyu temiz tekrar etmelidir.
Örnek
Öğretmen kartı gösterir ve sorar: Quel âge as-tu ? Türkçesi: Kaç yaşındasın? Beklenen sonraki adım: J'ai neuf ans. (je nöf an) Dokuz yaşındayım.
Cevap vermek: J'ai ... ans ve 1-20 sayıları
Cevap her zaman J'ai ... ans. biçimindedir. J'ai «ben sahibim» anlamındadır, telaffuzu «je» gibidir. Noktalı yere sayı gelir, ardından ans eklenir; ans nazal «an» diye okunur, sondaki s duyulmaz. On iki yaşındaki iki öğrenci şöyle der: J'ai douze ans. (je duz an). Yalnız sayı söylemek A1'de eksiktir. Bir yaş için un an tekil kullanılır ama sınıf diyaloglarında çoğunlukla 2 ve üzeri, yani ans geçer.
A1 sayıları en az 1-20 olmalıdır: un (ö), deux (dö), trois (trua), quatre (katr), cinq (senk), six (sis), sept (set), huit (üit), neuf (nöf), dix (dis), onze (onz), douze (duz), treize (trez), quatorze (katorz), quinze (kenz), seize (sez), dix-sept (dis set), dix-huit (diz üit), dix-neuf (diz nöf), vingt (ven). Kısa dönüş: Et toi ? (e tua) «Ya sen?» A1'de yaş sorusundan sonra çok işe yarar. aussi «de/da» ile aynı yaş tekrar edilebilir.
Örnek
— Quel âge as-tu ? — J'ai douze ans. Et toi ? — J'ai douze ans aussi. Türkçe: — Kaç yaşındasın? — On iki yaşındayım. Ya sen? — Ben de on iki yaşındayım.
Sınıfta soru-cevap ve kısa yazma
On beş yaşındaki erkek öğrenci çalışma kâğıdına J'ai quinze ans. yazar. Yanındaki kız öğrenci ona döner ve Quel âge as-tu ? der. Erkek cümleyi sesli okur. Bu sahne dinleme, konuşma ve yazmayı aynı anda çalıştırır. quinze «kenz» diye okunur. A1'de öğrenci kâğıda iki satır yazar: soru kalıbı ve kendi cevabı. Sayı değişir, iskelet değişmez.
Somut sınıf olayı şöyle işler. Öğretmen kısa süre verir, her çift bir kez sorup cevaplar, sonra yer değiştirir. Diyalog selamla açılabilir: Bonjour ! Quel âge as-tu ? (bonjur kel aj a tü) Cevap: Bonjour ! J'ai quinze ans. Et toi ? Karşı taraf: J'ai quinze ans. Türkçesi: Merhaba! Kaç yaşındasın? — Merhaba! On beş yaşındayım. Ya sen? — On beş yaşındayım. Bonjour A1 selamıdır ve yaş sorusundan önce gelmesi doğaldır. Yazılı model ad ve tek cümlelik yaş bildirir.
Örnek
Kâğıt modeli: Ad: Deniz. Quel âge as-tu ? Cevap: J'ai quinze ans. Öğrenci kendi adını ve gerçek yaşını aynı kalıpla doldurur.
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçe konuşan öğrenci yaşı olmak fiiliyle düşündüğü için Je suis quinze ans demeye yatkındır. Bu cümle yanlıştır. Doğrusu her zaman J'ai quinze ans. kalıbıdır; Fransızca yaşı avoir ile söyler. İkinci sık hata ans sözcüğünü düşürmektir: yalnız J'ai quinze eksik kalır. Üçüncü hata soru sırasını Türkçeye uydurmaktır. Konuşmada Tu as quel âge ? duyulsa da A1 sınıf ve yazı modeli Quel âge as-tu ? olmalıdır.
Dördüncü hata telaffuzdadır. âge sözcüğü «aj»dir; İngilizce «age» gibi okunmaz. ans nazal «an»dır, sondaki s okunmaz. Beşinci hata, soruyu kelime kelime «kaç yaşın var sen» diye dizmektir; Fransızca bu sırayı kabul etmez. Öğretmen tahtada kısa bir «yapma / yap» listesi asabilir. Alıştırma basittir: yanlış cümleyi gör, doğrusunu yüksek sesle söyle, sonra kâğıda yaz. Bu beş nokta düzeldikten sonra diyalog akıcılaşır.
Örnek
Yanlış: Je suis douze ans. Doğru: J'ai douze ans. Yanlış: J'ai douze. Doğru: J'ai douze ans. Yanlış yazım: Quel âge tu as ? Doğru: Quel âge as-tu ?
Günlük hayat, nezaket ve yetişkinlere sormak
Dünyada bu konu kart, parmakla sayı ve doğum günü görseliyle öğretilir. Öğretmen 20 yaşını gösteren pastalı kartla yetişkin bir öğrenciye model sorabilir: Quel âge as-tu ? Cevap: J'ai vingt ans. (je ven an). vingt «ven» diye okunur, sondaki t genellikle duyulmaz. Yirmi, A1 sayı bandının üstüne yakındır ama kartla somutlanır. Market veya otobüste yaş sorulmaz; arkadaş, okul ve kulüp ortamında sorulur. Formlarda çoğu zaman yalnızca rakam yazılır, cümle kurulmaz.
Kültür notu: akranlar arasında soru doğaldır; yetişkin birine yaş sormak her ortamda nazik sayılmaz. Bu yüzden A1 önce tu ile sınıf içi akran pratiğine odaklanır. Sık yanlış anlama şudur: «Fransızlar hiç yaş sormaz.» Gençler arasında sorulur; resmi yerde ise yazılı doğum tarihi istenir. Konunun günlük yeri tanışma, profil ve doğum günü konuşmasıdır. A1 sonunda kısa bir tebrik de eklenebilir: Joyeux anniversaire ! yaklaşık «juayıö aniverser», anlamı doğum günün kutlu olsun. Bu cümle yaş cevabından sonra gelir, sorunun yerini almaz.
Örnek
— Quel âge as-tu ? — J'ai vingt ans. Türkçe: — Kaç yaşındasın? — Yirmi yaşındayım. Karttaki pasta yalnızca sayıyı görünür kılar.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yaşı Je suis quinze ans diye être ile söylemek. Doğrusu: Fransızcada yaş avoir ile söylenir: J'ai quinze ans.
- Yanlış: Sayıdan sonra ans eklememek, yalnız J'ai douze demek. Doğrusu: A1'de sayıdan sonra mutlaka ans gelir: J'ai douze ans.
- Yanlış: Soruyu Quel âge tu as ? veya kelime kelime Türkçe sırayla yazmak. Doğrusu: A1 yazı ve sınıf kalıbı ters çevirmelidir: Quel âge as-tu ?
- Yanlış: âge sözcüğünü «age» diye, ans sözcüğünü s ile biten bir ses gibi okumak. Doğrusu: âge «aj», ans nazal «an»dır; sondaki s okunmaz.
- Yanlış: Yetişkine de çekinmeden aynı soruyu her ortamda sormak. Doğrusu: A1'de akranlara tu ile sorulur; yetişkinlerde yaş sorusu her zaman nazik olmayabilir.
Bir adım ileri
Bir sonraki basamakta öğrenci üçüncü şahsı kullanır: Il a treize ans. Elle a quatorze ans. Aile üyelerinin yaşları ve doğum yılı eklenir. Sayılar 31-100 ve tarih söylemeyi gerektirir. Resmi soru Quel âge avez-vous ? gelir. Karşılaştırma için plus âgé ve plus jeune gibi A2 ifadeleri de yavaş yavaş açılır.
Özet
A1'de yaş sormak Quel âge as-tu ?, cevap vermek J'ai ... ans. kalıbıyla yapılır. Sayılar 1-20, ans eki ve avoir fiili unutulmamalıdır. Türkçedeki olmak fiili çevirisinden kaçınan öğrenci tanışma ve sınıf diyaloğunda bu can-do'yu güvenle kullanır.