Fransızcada isim artikelsiz durmaz; un ve une belirsiz bir anlamını, le ve la ise bilinen nesneyi gösterir ve aynı anda ismin cinsiyetini taşır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Artikel nedir ve neden her isimle öğrenilir?
A1 can-do hedefi şudur: Sık kullanılan nesneleri artikel ile adlandırabilirim. Dünyada Fransızca öğretiminde kural aynıdır: ismi artikelsiz ezberleme, her zaman artikel ile birlikte tek parça öğren. Belirli artikel le (lö) ve la (la) tarihsel olarak Latince işaret sözcüklerinden, belirsiz artikel un (öN) ve une (ün) ise bir sayısından gelir. Artikel hem cinsiyeti hem de nesnenin ilk kez mi yoksa bilinen bir şey mi olduğunu tek küçük sözcükte taşır.
Öğretmen tahtaya bir elma ve bir defter çizer. Elma dişildir: une pomme (ün pom) — bir elma. Defter erildir: un cahier (öN kaye) — bir defter. Türkçedeki bir her iki cinste de aynı kalır; Fransızcada ise bir bile cinsiyete göre değişir. Telaffuz ipucu: un burnundan öN gibi, une açık ün, le lö, la düz la diye okunur.
Cinsiyeti sonradan uydurmak A1 düzeyinde işe yaramaz; sözcüğü artikeliyle öğren. Temel kalıp C'est un ... / C'est une ... (se töN / se tün) — Bu bir ... dir. Örnek dağarcık: un stylo (öN stiló) bir kalem, une table (ün tabl) bir masa, un professeur (öN profesör) bir öğretmen, une élève (ün elev) bir kız öğrenci.
Örnek
Öğretmen sorar: Qu'est-ce que c'est ? (ke skö se) — Bu nedir? Öğrenci elmayı gösterir: C'est une pomme. (se tün pom) — Bu bir elmadır. Defteri gösterir: C'est un cahier. (se töN kaye) — Bu bir defterdir. Çözüm: elma dişil olduğu için une, defter eril olduğu için un gelir.
Belirsiz artikel: un ve une
Belirsiz artikel, nesneyi ilk kez andığında veya herhangi biri anlamında kullanılır. Eril isimde un (öN), dişil isimde une (ün) gelir. Türkçedeki bir sözcüğünün iki ayrı biçimi vardır ve A1 can-do şudur: Elimdeki nesneyi un veya une ile tanıtabilirim. Sınıfta öğrenciler ellerindeki nesneye göre kart seçer: kalem tutan un kartını, silgi tutan belki une gomme (ün gom) kartını alır.
un aynı zamanda sayı olarak bir demektir; bu yüzden kişisel bilgiler ve sayılar ünitesinde çift görevlidir. J'ai un frère. (je öN frer) — Bir erkek kardeşim var. J'ai une sœur. (je ün sör) — Bir kız kardeşim var. Nesne henüz konuşmada bilinmiyorsa belirsiz artikel seçilir. Kalıp: J'ai un / une ... (je öN / je ün) — Bir ... im var. C'est un / une ... (se töN / se tün) — Bu bir ... dir.
Örnek
Kısa diyalog. Ali: Qu'est-ce que c'est ? (ke skö se) — Bu nedir? Ece elindeki kalemi gösterir: C'est un stylo. (se töN stiló) — Bu bir kalemdir. Ali bir silgi kaldırır: C'est une gomme. (se tün gom) — Bu bir silgidir. Çözüm: kalem eril → un; silgi dişil → une. İlk kez gösterildiği için belirli artikel değil, belirsiz artikel kullanılır.
Belirli artikel: le, la ve l'
Belirli artikel, hem senin hem dinleyenin bildiği nesne içindir: o kitap, o kalem. Eril isimde le (lö), dişil isimde la (la) kullanılır. A1 can-do: Bilinen bir nesneyi le veya la ile gösterebilirim. Masa üstünde tek bir kitap duruyorsa artık herhangi bir kitap değil, o kitaptır: le livre (lö livr) — kitap / o kitap. Yanındaki kalem için le stylo (lö stiló) — kalem / o kalem denir.
Belirsizden belirliye geçiş günlük konuşmanın doğal yoludur. Önce C'est un livre. (se töN livr) — Bu bir kitaptır dersin; sonra aynı kitabı tekrar anınca Le livre est sur la table. (lö livr e sür la tabl) — Kitap masanın üstündedir. une ile tanıtılan masa, ikinci cümlede la table olur çünkü artık bilinmektedir.
Sesli harf veya sessiz h ile başlayan isimde le ve la kısalır: l' (l). Bu, yeni bir artikel değil, le / la biçimidir. l'école (lekol) — okul, l'eau (lo) — su, l'ami (lami) — erkek arkadaş. Telaffuzda le ile isim arasında durak yok; l'école tek parça okunur. A1'de bu kısaltmayı görmezden gelme, çünkü okul, su, yaş gibi sık sözcükler sesliyle başlar.
Örnek
Masada bir kitap ve bir kalem var. İlk tanıtım: C'est un livre. (se töN livr) — Bu bir kitaptır. C'est un stylo. (se töN stiló) — Bu bir kalemdir. Öğretmen aynı nesneleri işaret eder: Le livre est ici. (lö livr e isi) — Kitap burada. Le stylo est ici. (lö stiló e isi) — Kalem burada. Çözüm: ilk kez belirsiz un, bilinen nesnede belirli le.
Günlük hayatta artikeller: kafe tezgahı
Artikel yalnızca dilbilgisi konusu değil, sipariş ve alışveriş dilidir. A1 can-do: Kafede basit bir şey isteyebilirim. Tezgâhta eril ve dişil nesneler yan yana durur: un café (öN kafe) bir kahve, une eau yerine pratikte sıkça de l'eau duyulur ama A1 kalıbın özü un / une ile istemektir. Un café, s'il vous plaît. (öN kafe, sil vu ple) — Bir kahve, lütfen. Une salade, s'il vous plaît. (ün salad, sil vu ple) — Bir salata, lütfen.
Kafede etiketler cinsiyeti görünür kılar. Kahve, ekmek, peynir çoğu zaman eril; salata, omelet, limonata çoğu zaman dişil öğrenilir. Ezber kuralı yine aynıdır: sözcüğü etiketindeki artikel ile kap. Kısa kalıplar: Bonjour. (boNjur) — Merhaba. Un pain, s'il vous plaît. (öN peN, sil vu ple) — Bir ekmek, lütfen. Merci. (mersi) — Teşekkürler. Au revoir. (orvuar) — Hoşça kalın. Sayı ile artikel birlikte gelir: un hem bir hem de sayı bir olduğu için un café aynı anda bir kahve demektir.
Örnek
Kafe diyaloğu. Garson: Bonjour. (boNjur) — Merhaba. Öğrenci: Bonjour. Un café, s'il vous plaît. (boNjur. öN kafe, sil vu ple) — Merhaba. Bir kahve, lütfen. Garson: Et une eau ? (e ün o) — Bir su da? Öğrenci: Oui, une eau. Merci. (vi, ün o. mersi) — Evet, bir su. Teşekkürler. Çözüm: café eril → un; su sözcüğü dişil kalıpta une eau olarak A1'de böyle işlenir.
Kişisel bilgiler ve çantadaki eşyalar
Kişisel bilgi cümlelerinde artikel bazen vardır, bazen yoktur; A1 öğrencisi bu iki durumu ayırt etmeyi öğrenir. İsim söylerken artikel yok: Je m'appelle Ece. (jö mapel es) — Adım Ece. Yaşta da artikel yok: J'ai quinze ans. (je keNz aN) — On beş yaşındayım. Buna karşılık sahip olduğun nesnede artikel vardır: J'ai un sac. (je öN sak) — Bir çantam var. J'ai une trousse. (je ün trus) — Bir kalemliğim var. Can-do: Kendimi tanıtırken ve eşyalarımı sayarken doğru yerde artikel kullanabilirim.
Çanta açılınca önce belirsiz, sonra belirli artikel devreye girer. İlk liste: J'ai un livre, un stylo et une gomme. (je öN livr, öN stiló e ün gom) — Bir kitabım, bir kalemim ve bir silgim var. Aynı eşyalar artık biliniyorsa: Le livre est dans le sac. (lö livr e daN lö sak) — Kitap çantanın içinde. La gomme est dans le sac. (la gom e daN lö sak) — Silgi çantanın içinde. dans le sac (daN lö sak) kalıbı A1'de yer bildirmenin basit yoludur. Okul sözcüğü sesliyle başladığı için l'école (lekol) — okul dersin: Je suis à l'école. (jö süi a lekol) — Okuldayım.
Örnek
Kısa tanışma. Can: Bonjour. Je m'appelle Can. J'ai un sac. (boNjur. jö mapel kan. je öN sak) — Merhaba. Adım Can. Bir çantam var. Ece: Qu'est-ce que c'est ? (ke skö se) — Bu nedir? Can çantayı açar: C'est un livre. Le livre est pour l'école. (se töN livr. lö livr e pur lekol) — Bu bir kitaptır. Kitap okul içindir. Çözüm: yaş ve ad artikelsiz; nesne önce un, sonra bilinen le; okul l'école.
Türkçe konuşanların sık yaptığı artikel hataları
Türkçede artikel olmadığı için en sık hata, Fransızca cümleden artikeli tamamen düşürmektir. C'est livre. denmez; doğrusu C'est un livre. (se töN livr) veya biliniyorsa C'est le livre. (se lö livr) biçimidir. İkinci sık hata, her şeye un demektir. Türkçe bir tek biçimli olduğu için öğrenci un pomme, un table üretir; oysa pomme ve table dişil olduğu için une pomme, une table gerekir.
Üçüncü hata, cinsiyeti Türkçedeki doğal cinsiyete bakarak seçmektir. Masa cansız diye eril sanılır ama la table dişildir; kişi sözcüğü une personne (ün person) da dişildir. Dördüncü hata, nesneyi ilk kez anarken le / la kullanmaktır. Sınıfta ilk kez gösterilen kalem un stylo dur, le stylo ancak herkes o kalemi bildikten sonra gelir. Beşinci hata, sesli harften önce le / la tam halini söylemektir: le école yanlış, l'école doğrudur. Alıştırmada her ismi yüksek sesle artikel ile tekrarla; kulağın un / une ve le / la farkını tutsun.
Örnek
Yanlış: öğrenci tahtadaki elmayı gösterip C'est pomme. der. Doğru: C'est une pomme. (se tün pom). Yanlış: J'ai stylo. Doğru: J'ai un stylo. (je öN stiló). Yanlış: Je vais à le école. Doğru: Je vais à l'école. (jö ve a lekol) — Okula gidiyorum. Her düzeltmede önce cinsiyeti, sonra belirsiz mi belirli mi olduğunu sor.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Fransızcada artikel atılabilir çünkü Türkçede yoktur ve anlam yine çıkar. Doğrusu: A1 cümlesinde ismin önünde artikel beklenir. C'est un livre. veya C'est le livre. denir; artikelsiz C'est livre. yanlış kabul edilir.
- Yanlış: Türkçedeki bir gibi her ismin önüne un konur. Doğrusu: un yalnızca erildir. Dişil isimde une gerekir: une pomme, une table, une élève.
- Yanlış: Cinsiyet, nesnenin Türkçedeki doğal cinsiyetine veya cansız olmasına bakılarak seçilir. Doğrusu: Fransızca cinsiyet çoğu zaman ezber işidir. Masa la table, su l'eau, kişi une personne olabilir; sözcüğü artikel ile birlikte öğren.
- Yanlış: Gördüğüm her nesneye hemen le veya la derim çünkü o nesne gözümün önündedir. Doğrusu: Gözünün önünde olsa bile konuşmada ilk kez anıyorsan belirsiz artikel gelir. Önce C'est un stylo., sonra le stylo.
- Yanlış: Sesli harfle başlayan isimde de le veya la tam söylenir. Doğrusu: Sesli harf veya sessiz h önünde l' kullanılır: l'école, l'eau, l'ami. Bu, le / la nin kısaltılmış biçimidir.
Bir adım ileri
Bir sonraki adımda çoğul artikeller gelir: belirli çoğul les, belirsiz çoğul des. Yiyecek ve içeceklerde parça anlamı taşıyan du, de la, de l' kalıpları kafede un café nin yanına eklenir. à + le birleşerek au, de + le birleşerek du olur. Cinsiyet bilgisi sıfat uyumuna bağlanır: un ami français, une amie française. A1'de tekil un, une, le, la sağlam oturursa bu biçimler doğal uzantı olur.
Özet
Fransızcada un / une belirsiz bir, le / la ise bilinen nesneyi gösterir ve cinsiyeti birlikte taşır. İsim artikelle öğrenilir; ilk andığında belirsiz, herkesin bildiği nesnede belirli artikel seçilir, sesli harften önce l' gelir. Kafede, sınıfta ve kişisel bilgide bu dört küçük sözcük A1 can-do hedeflerinin temelidir.