Çince’de beğeni sormak için 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?) kalıbını, beğeniyi belirtmek için ise 我喜欢…… (wǒ xǐhuan...) yapısını kullanırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Büyük hedef: Beğeni sormak
Bu ünitenin temel hedefi şudur: Birine basit bir cümleyle neyi sevdiğini sorabilir ve kendi beğenimi söyleyebilirim. Çince’de en kullanışlı soru kalıplarından biri 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?) cümlesidir. Türkçesi “Neyi seviyorsun?” veya bağlama göre “Nelerden hoşlanıyorsun?” demektir.
Cümleyi parçalara ayıralım: 你 (nǐ) “sen”, 喜欢 (xǐhuan) “sevmek, hoşlanmak”, 什么 (shénme) ise “ne” anlamına gelir. Çince’de temel cümle sırası genellikle özne + fiil + nesnedir. Bu nedenle “Sen neyi seviyorsun?” anlamı, doğrudan 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?) şeklinde kurulur.
Örnek
A：你喜欢什么？ (Nǐ xǐhuan shénme?) — Sen neyi seviyorsun?<br>B：我喜欢画画。 (Wǒ xǐhuan huà huà.) — Resim yapmayı seviyorum.
2. Pinyin ve dört ton
Pinyin, Standart Mandarin Çincesinin telaffuzunu Latin harfleriyle göstermeye yarayan sistemdir. Pinyin’deki sesleri Türkçe harflerle yaklaşık olarak gösterebiliriz; ancak bu gösterim yalnızca bir telaffuz ipucudur. Örneğin 你 (nǐ) yaklaşık “ni”, 喜欢 (xǐhuan) yaklaşık “şi-huan”, 什么 (shénme) yaklaşık “şın-mı” gibi söylenir.
Standart Mandarin Çincesinde dört temel ton ve genellikle işaretsiz yazılan nötr ton vardır. Birinci ton düz ve yüksek söylenir; ikinci ton yükselir; üçüncü ton önce alçalır, sonra yükselir; dördüncü ton düşerek söylenir. 喜 (xǐ) üçüncü tondadır, 欢 (huan) burada nötr tonda söylenir; 么 (me) de genellikle nötr tondadır. Ton işaretleri anlamı değiştirebildiği için pinyindeki işaretleri dikkatle izlemek gerekir.
Çalışırken önce kelimeleri yavaş söyleyin, sonra cümleyi doğal bir ritimle tekrarlayın: 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?) Türkçe konuşan öğrenciler bazen tonları vurgu sanır. Oysa ton, kelimenin anlamının bir parçasıdır ve yalnızca kelimenin bir hecesini daha güçlü söylemek değildir.
Örnek
你 (nǐ) yaklaşık “ni”, üçüncü ton; 喜欢 (xǐhuan) yaklaşık “şi-huan”, üçüncü ve nötr ton; 什么 (shénme) yaklaşık “şın-mı”, ikinci ve nötr ton. Cümleyi üç kez söyleyin: 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?)
3. Beğeniyi olumlu cümleyle söylemek
Bir şeye ilgi duyduğumuzu söylemek için 我喜欢…… (wǒ xǐhuan...) kalıbını kullanırız. 我 (wǒ) “ben” demektir. Bu kalıpta önce kişi, sonra 喜欢 (xǐhuan) fiili, en son da sevilen şey gelir.
Örneğin müzikten söz ederken 我喜欢音乐。 (Wǒ xǐhuan yīnyuè.) “Müziği seviyorum.” demektir. Gitar çalmayı seviyorsak 我喜欢弹吉他。 (Wǒ xǐhuan tán jítā.) diyebiliriz. A1 düzeyinde amaç, uzun açıklamalar yapmak değil, kısa ve anlaşılır cümlelerle tercihimizi belirtmektir.
Birden fazla şeyi sıralamak için basitçe 和 (hé) bağlacını kullanabiliriz. Mesela 我喜欢音乐和运动。 (Wǒ xǐhuan yīnyuè hé yùndòng.) cümlesi “Müziği ve sporu seviyorum.” anlamına gelir. Bu cümlede 和 (hé) iki ismi bağlar.
Örnek
A：你喜欢什么？ (Nǐ xǐhuan shénme?) — Sen neyi seviyorsun?<br>B：我喜欢音乐和画画。 (Wǒ xǐhuan yīnyuè hé huà huà.) — Müziği ve resim yapmayı seviyorum.
4. Spor ve yemek hakkında soru sormak
Beğeni sorusu, yalnızca “ne” ile kurulmaz; belirli bir konu da sorabiliriz. “Sporu seviyor musun?” demek için 你喜欢运动吗？ (nǐ xǐhuan yùndòng ma?) kullanılır. Buradaki 吗 (ma), cümlenin sonuna gelerek evet-hayır sorusu oluşturur.
Çin yemekleri hakkında konuşurken 你喜欢什么中国菜？ (Nǐ xǐhuan shénme Zhōngguó cài?) diyebiliriz. Bu cümle “Hangi Çin yemeğini seviyorsun?” anlamına gelir. Daha kısa olarak 你喜欢什么菜？ (Nǐ xǐhuan shénme cài?) da kullanılabilir. 菜 (cài) yemek veya yemek türü anlamına gelebilir.
Bir yemeği sevdiğimizi söylemek için 我喜欢面条。 (Wǒ xǐhuan miàntiáo.) “Erişteyi seviyorum.” diyebiliriz. 我喜欢米饭。 (Wǒ xǐhuan mǐfàn.) ise “Pilavı veya pirinci seviyorum.” anlamındadır. Yiyecek adını bilmediğimizde, soruyu tekrar ederek öğrenebiliriz.
Örnek
A：你喜欢什么菜？ (Nǐ xǐhuan shénme cài?) — Hangi yemeği seviyorsun?<br>B：我喜欢面条。 (Wǒ xǐhuan miàntiáo.) — Erişteyi seviyorum.<br>A：你喜欢运动吗？ (Nǐ xǐhuan yùndòng ma?) — Sporu seviyor musun?<br>B：喜欢。 (Xǐhuan.) — Seviyorum.
5. İki seçenek arasında tercih sormak
Bazen “Neyi seviyorsun?” sorusu yerine iki seçenek sunmak isteriz. Bunun için 你喜欢猫还是狗？ (Nǐ xǐhuan māo háishi gǒu?) kalıbı kullanılabilir. Cümle “Kediyi mi yoksa köpeği mi seviyorsun?” demektir. 还是 (háishi) burada iki seçenekli sorularda “yoksa” anlamını taşır.
Soruyu cevaplarken seçtiğimiz şeyi tekrar ederiz: 我喜欢猫。 (Wǒ xǐhuan māo.) “Kediyi seviyorum.” veya 我喜欢狗。 (Wǒ xǐhuan gǒu.) “Köpeği seviyorum.” diyebiliriz. İki seçeneği de seviyorsak 我都喜欢。 (Wǒ dōu xǐhuan.) cümlesi “İkisini de seviyorum.” anlamına gelir.
Bu yapı, sınıf içinde küçük bir anket yapmak için uygundur. Öğrenciler birbirlerine müzik, spor, yemek veya hayvanlarla ilgili soru sorabilir. Böylece soru sorma, dinleme ve kısa cevap verme becerileri birlikte gelişir.
Örnek
A：你喜欢猫还是狗？ (Nǐ xǐhuan māo háishi gǒu?) — Kediyi mi yoksa köpeği mi seviyorsun?<br>B：我喜欢狗。 (Wǒ xǐhuan gǒu.) — Köpeği seviyorum.
6. Kısa diyalog ve günlük kullanım
Günlük bir konuşmada soru ve cevaplar kısa olabilir. Örneğin iki öğrenci teneffüste ilgi alanlarını konuşabilir: A：你好！你喜欢什么？ (Nǐ hǎo! Nǐ xǐhuan shénme?) — Merhaba! Neyi seviyorsun? B：我喜欢音乐。我也喜欢画画。 (Wǒ xǐhuan yīnyuè. Wǒ yě xǐhuan huà huà.) — Müziği seviyorum. Resim yapmayı da seviyorum.
Burada 也 (yě) “de, da” anlamı verir ve genellikle fiilden önce gelir. Olumsuzluk için 不 (bù) kullanılır: 我不喜欢运动。 (Wǒ bù xǐhuan yùndòng.) “Sporu sevmiyorum.” demektir. Böylece öğrenci hem beğenisini hem de beğenmediği bir şeyi basitçe ifade edebilir.
Konuşma çalışmasında önce metni dinleyin, sonra rolleri değiştirerek okuyun. Son olarak 音乐 (yīnyuè), 运动 (yùndòng), 画画 (huà huà) ve 中国菜 (Zhōngguó cài) kelimelerinden birini seçip kendi cümlenizi kurun.
Örnek
A：你喜欢什么？ (Nǐ xǐhuan shénme?) — Neyi seviyorsun?<br>B：我喜欢中国菜，也喜欢音乐。 (Wǒ xǐhuan Zhōngguó cài, yě xǐhuan yīnyuè.) — Çin yemeklerini seviyorum, müziği de.<br>A：你喜欢运动吗？ (Nǐ xǐhuan yùndòng ma?) — Sporu seviyor musun?<br>B：我不喜欢运动。 (Wǒ bù xǐhuan yùndòng.) — Sporu sevmiyorum.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Neyi seviyorsun?” sorusunu Türkçedeki sırayla kurup 你什么喜欢？ (nǐ shénme xǐhuan?) demek. Doğrusu: Doğru sıra özne + fiil + soru sözcüğüdür: 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?). 什么 (shénme), fiilden sonra gelir.
- Yanlış: 喜欢 (xǐhuan) kelimesini her zaman “şi-huan” şeklinde iki eşit ve sert heceyle söylemek. Doğrusu: Kelime yaklaşık “şi-huan” diye söylenir; ilk hecede üçüncü ton, ikinci hecede genellikle nötr ton vardır. Tonları abartmadan, fakat işaretleri dikkate alarak söylemek gerekir.
- Yanlış: Her sorunun sonuna 吗 (ma) koymak. Doğrusu: 吗 (ma) evet-hayır sorularında kullanılır: 你喜欢运动吗？ (nǐ xǐhuan yùndòng ma?). “Neyi seviyorsun?” sorusunda ise soru sözcüğü bulunduğu için 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?) demek yeterlidir.
- Yanlış: İki seçenekli soruda “yoksa” anlamında her zaman 或者 (huòzhě) kullanmak. Doğrusu: Soru cümlesinde iki seçenek arasında tercih sorarken A1 düzeyinde 还是 (háishi) kullanılır: 你喜欢猫还是狗？ (Nǐ xǐhuan māo háishi gǒu?). 或者 (huòzhě) daha çok bildirme cümlelerinde kullanılan “veya” anlamındadır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta beğeni konusu, yalnızca “seviyorum” demekten çıkarak neden belirtmeye ve karşılaştırma yapmaya ilerler. Öğrenciler 因为 (yīnwèi) “çünkü” ve 所以 (suǒyǐ) “bu yüzden” gibi yapılarla kısa gerekçeler verebilir. Ayrıca sıklık bildiren 常常 (chángcháng) “sık sık” ve 有时候 (yǒushíhou) “bazen” sözcükleriyle hobilerinin ne zaman yapıldığını anlatabilir. Daha sonra 我最喜欢…… (wǒ zuì xǐhuan...) kalıbıyla “en çok sevdiğim” şeyi söyleyebilir.
Özet
Beğeni sormanın temel kalıbı 你喜欢什么？ (nǐ xǐhuan shénme?), beğeni belirtmenin temel kalıbı ise 我喜欢…… (wǒ xǐhuan...) yapısıdır. Belirli bir konuyu sormak için 吗 (ma), iki seçenek arasında tercih sormak için 还是 (háishi) kullanılabilir. Tonları ve kelime sırasını doğru kullanarak müzik, spor, yemek, hayvanlar ve hobiler hakkında kısa konuşmalar yapabilirsiniz.