Şehirde yol tarifi verebilmek, yön bildiren temel kelimeleri doğru sırayla kullanmayı ve karşıdaki kişinin anlayacağı açık, nazik cümleler kurmayı gerektirir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yol tarifi istemeye hazırlanma
Yol tarifi isterken önce nazik bir şekilde dikkat çekmek gerekir. Rusçada resmî veya tanımadığımız kişilere seslenirken Извините (izvinite) denebilir. Ardından hedef yeri sorabiliriz: Как пройти к метро? (kak proyti k metro?) Bu cümle “Metroya nasıl gidilir?” anlamındadır.
Bir kişiye doğrudan soru sormak yerine nazik bir giriş yapmak konuşmayı daha doğal hâle getirir. Hedef yer bir müze ise Как пройти к музею? (kak proyti k muzeyu?), bir okul ise Как пройти к школе? (kak proyti k şkole?) diyebiliriz. Rusçada к (k) edatı, burada “-e, -a” anlamıyla kullanılır ve ardından gelen kelimenin biçimi değişebilir.
Örnek
Somut konuşma örneği: Извините, как пройти к музею? (izvinite, kak proyti k muzeyu?) — Affedersiniz, müzeye nasıl gidilir? Идите прямо. (idite pryamo.) — Düz gidin.
2. Temel yön ifadelerini kullanma
Yol tarifinin en temel parçası, hareket yönünü söylemektir. Идите прямо (idite pryamo) “düz gidin”, поверните направо (pavernite napravo) “sağa dönün”, поверните налево (pavernite nalevo) ise “sola dönün” demektir. Bu ifadeler kibar emir biçimidir ve yol tarifi verirken sık kullanılır.
Bir rotayı anlatırken adımları sıraya koymak önemlidir. Önce идите прямо (idite pryamo), sonra поверните направо (pavernite napravo) diyebiliriz. Yön değişikliğinin nerede olduğunu belirtmek için на светофоре (na svetafore) “trafik ışığında” veya на перекрёстке (na perekryostke) “kavşakta” ifadeleri kullanılabilir. Telaffuzda прямо (pryamo) kelimesindeki “я” sesi “ya”ya yakındır.
Harita üzerinde çalışırken okları ve durakları cümlelerle eşleştirmek yararlıdır. Bir cümlede tek bir hareket söylemek, özellikle A2 düzeyinde, anlaşılmayı kolaylaştırır. Dinleyen kişi yolu kaçırırsa Повторите, пожалуйста. (pavtarite, pajaluysta.) diyerek tekrar isteyebilir.
Örnek
Çözümlü rota: Başlangıç noktası metro, hedef kütüphane olsun. 1. Идите прямо до светофора. (idite pryamo do svetafora.) — Trafik ışığına kadar düz gidin. 2. Поверните налево. (pavernite nalevo.) — Sola dönün. 3. Библиотека справа. (biblioteka sprava.) — Kütüphane sağdadır.
3. Yerleri ve yakınlığı belirtme
Yol tarifinde yalnızca yön değil, çevredeki yerler de kullanılır. слева (sleva) “solda”, справа (sprava) “sağda”, рядом (ryadom) “yakında” ve далеко (daleko) “uzakta” anlamındadır. Örneğin Магазин слева. (magazin sleva.) cümlesi “Dükkân soldadır.” demektir.
Bir yerin başka bir yerin yanında olduğunu söylemek için рядом с парком (ryadom s parkom) “parkın yanında” ifadesi kullanılabilir. Кафе рядом с банком. (kafe ryadom s bankom.) cümlesi “Kafe bankanın yanında.” anlamına gelir. Burada с (s) edatından sonra gelen kelimenin biçimine dikkat etmek gerekir; ancak A2 düzeyinde bu kalıpları bütün hâlde öğrenmek daha pratiktir.
Tarif veren kişi, hedefin hangi tarafta olduğunu söylerken kısa cümleler kurmalıdır. Çok uzun ve birbirine bağlanmış cümleler dinleyen kişiyi zorlayabilir. Dinleyen kişi anlamadığında Где? (gde?) “Nerede?” veya Ближе или дальше? (blizhe ili dalshe?) “Daha yakın mı, daha uzak mı?” diye sorabilir.
Örnek
Somut harita konuşması: Где аптека? (gde apteka?) — Eczane nerede? Идите прямо. Аптека рядом с банком. (idite pryamo. apteka ryadom s bankom.) — Düz gidin. Eczane bankanın yanında. Она справа. (ana sprava.) — O sağda.
4. Yol tarifini kısa bir metin olarak yazma
Yol tarifi yazarken önce başlangıç noktasını, sonra hareketleri ve son olarak hedefi belirtmek gerekir. Metin, haritadaki rotayla aynı sırayı izlemelidir. Bağlantı kurmak için сначала (snaçala) “önce”, потом (patom) “sonra” ve наконец (nakonets) “son olarak” kullanılabilir.
İyi bir A2 metni genellikle üç veya dört kısa cümleden oluşur. Her cümlede bir ana hareket veya konum bilgisi bulunur. Yazım sırasında büyük harf, nokta ve kelimelerin ayrı yazılması kontrol edilmelidir. Özellikle направо (napravo) “sağa” ile налево (nalevo) “sola” kelimeleri karıştırılmamalıdır.
Yazmadan önce hedef yeri ve dönülecek noktaları haritada işaretlemek faydalıdır. Daha sonra cümleleri sesli okumak, yazılı tarifin konuşmada da doğal olup olmadığını gösterir. Bir arkadaş, yalnızca metni dinleyerek haritada doğru hedefe ulaşabiliyorsa tarif açık yazılmış demektir.
Örnek
Örnek yazılı tarif: Сначала идите прямо до перекрёстка. Потом поверните направо. Идите до парка. Музей находится слева. (snaçala idite pryamo do perekryostka. potom pavernite napravo. idite do parka. muzey nahoditsa sleva.) — Önce kavşağa kadar düz gidin. Sonra sağa dönün. Parka kadar gidin. Müze soldadır.
5. Konuşma tekrarı ve karşılıklı kontrol
Konuşma tekrarında öğrencilerden biri yol soran, diğeri yol tarif eden kişi olabilir. Yol soran öğrenci Извините, как пройти к вокзалу? (izvinite, kak proyti k vaksalu?) diyerek başlar. Diğer öğrenci yönleri birer birer söyler ve gerektiğinde çevredeki yerleri kullanır.
Konuşurken sesin anlaşılır olması, kelimeleri çok hızlı söylememek ve yön kelimelerini vurgulamak önemlidir. Dinleyen kişi anlamadığında Медленнее, пожалуйста. (medlenneye, pajaluysta.) “Daha yavaş, lütfen.” diyebilir. Konuşmanın sonunda Спасибо! (spasiba!) denir; karşılık olarak Пожалуйста! (pajaluysta!) kullanılabilir.
Eşli çalışmada bir öğrenci tarifi dinlerken haritada kalemle rotayı izlemelidir. Daha sonra roller değiştirilir. Öğrenciler birbirlerine “Başlangıç noktası doğru mu?”, “Dönüş yeri açık mı?” ve “Hedefin konumu söylendi mi?” sorularını Türkçe olarak yöneltebilir. Böylece hem dil doğruluğu hem de harita takibi kontrol edilir.
Örnek
Kısa diyalog: — Извините, как пройти к вокзалу? (izvinite, kak proyti k vaksalu?) — Идите прямо до светофора, потом поверните налево. Вокзал рядом с парком. (idite pryamo do svetafora, potom pavernite nalevo. vokzal ryadom s parkom.) — Спасибо! (spasiba!) — Пожалуйста! (pajaluysta!) — Affedersiniz, gara nasıl gidilir? — Trafik ışığına kadar düz gidin, sonra sola dönün. Gar parkın yanında. — Teşekkürler! — Rica ederim!
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Sağa dönün” demek için поверните налево (pavernite nalevo) denir. Doğrusu: Doğrusu “sağa dönün” için поверните направо (pavernite napravo), “sola dönün” için поверните налево (pavernite nalevo) ifadesidir. Bu iki kelimeyi haritadaki sağ ve sol yönlerle birlikte tekrar etmek gerekir.
- Yanlış: Yol tarifi isterken yalnızca hedef yerin adını söylemek yeterlidir. Doğrusu: Daha nazik ve anlaşılır olmak için Извините (izvinite) ile başlayıp Как пройти к...? (kak proyti k...?) kalıbını kullanmak uygundur. Örneğin Извините, как пройти к театру? (izvinite, kak proyti k teatru?) denebilir.
- Yanlış: Идите прямо (idite pryamo) ifadesi “düz dönün” anlamına gelir. Doğrusu: Bu ifade “düz gidin” demektir. Dönüş bildirmek için поверните (pavernite) fiili kullanılır; örneğin Поверните направо. (pavernite napravo.) “Sağa dönün.” anlamındadır.
- Yanlış: Tarif yazarken bütün yönleri tek ve çok uzun bir cümlede vermek daha iyidir. Doğrusu: A2 düzeyinde kısa cümleler daha anlaşılırdır. Сначала (snaçala), потом (patom) ve наконец (nakonets) gibi sıralama kelimeleriyle adımları düzenlemek daha doğrudur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta yol tarifleri daha ayrıntılı hâle gelir ve farklı ulaşım araçlarıyla ilgili ifadeler öğrenilir. Öğrenciler yaya tarifinin yanı sıra otobüs veya metro kullanarak bir yere gitmeyi anlatabilir. Ayrıca geçmişte gidilen bir yeri tarif etme ve bir başkasının verdiği tarifi yeniden anlatma çalışmaları yapılabilir. Daha uzun metinlerde neden-sonuç ve zaman bağlantıları kurmak, konuşmada ise açıklama istemek ve yanlış anlaşılan bölümü düzeltmek hedeflenir.
Özet
Yol tarifi verirken önce nazikçe soru sormak, sonra yönleri ve çevredeki yerleri kısa cümlelerle belirtmek gerekir. Идите прямо (idite pryamo), поверните направо (pavernite napravo) ve поверните налево (pavernite nalevo) gibi temel kalıplar harita çalışmalarıyla pekiştirilmelidir. Yazılı ve sözlü tekrar, rotayı doğru sırayla anlatmayı ve karşıdaki kişinin sorularına cevap vermeyi kolaylaştırır.