Bulunma hâli, bir kişinin veya nesnenin nerede olduğunu ve bir yer ya da konu hakkında konuştuğumuzu anlatmak için kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Bulunma hâli ne anlatır?
Rusçada bu hâlin adı Предложный падеж (predlojnıy padej) — edat hâlidir. Yer bildiren kullanımı, Türkçedeki bulunma hâline çoğu zaman karşılık gelir. Bu hâl, özellikle bir kişinin veya nesnenin nerede bulunduğunu anlatır.
Yer bildiren cümlelerde genellikle в (v) — içinde, -de/-da veya на (na) — üzerinde, -de/-da edatları kullanılır. Örneğin Я в городе. (Ya v gorode.) — Şehirdeyim. cümlesinde городе (gorode) — şehirde biçimi edat hâlindedir. Bu hâl, hareketi değil, bulunduğumuz yeri anlatır.
Örnek
Somut durum: Bir arkadaşınız size nerede olduğunu soruyor. Где ты? — Я в парке. (Gde tı? — Ya v parke.) — Neredesin? — Parktayım. Burada в парке (v parke) — parkta ifadesi, kişinin konumunu gösterir.
2. Tekil isimlerde temel ekler
Tekil isimlerin çoğunda bulunma hâli için -е eki kullanılır. Eril, dişil ve nötr isimlerde bu ek sık görülür: в парке (v parke) — parkta, в школе (v şkole) — okulda ve в городе (v gorode) — şehirde. Bu nedenle bir yerin nerede olduğunu söylerken isim sonundaki değişikliğe dikkat etmek gerekir.
Bazı kelimelerde son harf değişir. почта (poçta) — postane kelimesi на почте (na poçte) — postanede olur. театр (teatr) — tiyatro kelimesi ise в театре (v teatre) — tiyatroda biçimini alır. Burada edat ve isim birlikte öğrenilmelidir; yalnızca Türkçedeki “-de” ekini düşünmek yeterli değildir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Postane nerede?” demek için Где почта? (Gde poçta.) — Postane nerede? denir. “Postanedeyim.” cümlesi Я на почте. (Ya na poçte.) — Postanedeyim. şeklindedir. почта (poçta) kelimesindeki -а, bulunma hâlinde -е olur.
3. Kütüphane ve özel son ekler
Günlük şehir yaşamında библиотека (biblioteka) — kütüphane kelimesi sık kullanılır. Bulunma hâlinde в библиотеке (v biblioteke) — kütüphanede biçimine dönüşür. Benzer olarak комната (komnata) — oda, в комнате (v komnate) — odada olur.
Sonu -ия ile biten bazı dişil isimlerde -ии görülür. Örneğin Россия (Rossiya) — Rusya kelimesi в России (v Rossii) — Rusya’da biçimini alır. Sonu -ие ile biten bazı nötr isimlerde de -ии kullanılır. A2 düzeyinde en önemli amaç, bu biçimleri şehir ve bina adlarıyla doğru cümlede kullanabilmektir.
Örnek
Çözümlü örnek: “Mariya kütüphanede.” cümlesi Мария в библиотеке. (Mariya v biblioteke.) — Mariya kütüphanede. şeklindedir. “Kütüphane nerede?” sorusu ise Где библиотека? (Gde biblioteka.) — Kütüphane nerede? biçimindedir. Soru cümlesinde kelime temel biçimde, cevapta ise bulunma hâlinde kullanılır.
4. В ve на kullanımını ayırt etmek
в (v) — içinde veya bir kurumun, binanın içinde bulunmayı anlatırken sık kullanılır: в школе (v şkole) — okulda, в театре (v teatre) — tiyatroda ve в библиотеке (v biblioteke) — kütüphanede. на (na) — üzerinde anlamıyla yüzeylerde kullanılır: на карте (na karte) — haritada ve на улице (na ulitse) — sokakta.
Ancak edat seçimi her zaman Türkçedeki mantıkla bire bir açıklanamaz. Bazı yer adları geleneksel olarak на ile kullanılır: на почте (na poçte) — postanede ve на вокзале (na vokzale) — tren istasyonunda. Bu kalıpları kısa cümlelerle ve gerçek şehir durumlarıyla birlikte öğrenmek daha kolaydır.
Örnek
Haritaya bakarak bir arkadaşınıza yer gösteriyorsunuz: Театр на карте. (Teatr na karte.) — Tiyatro haritada. Bir binanın içinde bulunan kişiyi anlatırken ise Он в театре. (On v teatre.) — O tiyatroda denir. Yüzeydeki harita için на карте, binadaki konum için в театре kullanılmıştır.
5. Yol tarifi sorularında bulunma hâli
Yol tarifi konuşmalarında en önemli soru Где находится...? (Gde nahoditsya...?) — ... nerede bulunuyor? sorusudur. Bu soruya cevap verirken konumu bildiren yer ifadesi bulunma hâlinde kullanılır. Örneğin Где находится театр? (Gde nahoditsya teatr?) — Tiyatro nerede bulunuyor? sorusuna Театр в центре. (Teatr v tsentre.) — Tiyatro merkezde diye cevap verilebilir.
Kısa diyaloglarda önce yer sorulur, sonra konum veya yön belirtilir. Извините, где библиотека? — Библиотека в центре. (İzvinite, gde biblioteka? — Biblioteka v tsentre.) — Affedersiniz, kütüphane nerede? — Kütüphane merkezde. Bu tür cevaplarda bulunma hâli, yol tarifinin başlangıç noktasını açık ve doğal biçimde gösterir.
Örnek
Diyalog: — Где почта? (Gde poçta?) — Postane nerede? — Почта на улице Ленина. (Poçta na ulitse Lenina.) — Postane Lenin Sokağı’nda. Burada на улице — sokakta ifadesi bulunma hâlindedir. Sokak adı, başlangıç düzeyinde kalıp olarak öğrenilebilir.
6. “Hakkında” anlamı ve kullanım alıştırması
Bulunma hâli yalnızca yer bildirmez; bir konu hakkında konuşurken de kullanılır. Bu kullanımda çoğunlukla о (o) — hakkında edatı gelir. Örneğin Я говорю о городе. (Ya govoryu o gorode.) — Şehir hakkında konuşuyorum. cümlesinde городе yine bulunma hâlindedir.
Ünsüzle başlayan kelimelerden önce genellikle о (o), sesli harfle başlayan kelimelerden önce ise genellikle об (ob) kullanılır. A2 düzeyinde önce yer bildiren kalıpları sağlamlaştırmak, sonra bu “hakkında” kullanımını eklemek uygundur. Cümleyi kurarken üç adımı izleyin: edatı seçin, ismi bulunma hâline getirin ve cümlenin konum mu yoksa konu mu anlattığını kontrol edin.
Örnek
Alıştırma: “Kitap nerede?” cümlesi Где книга? (Gde kniga?) — Kitap nerede? olur. “Kitap masada.” cümlesi Книга на столе. (Kniga na stole.) — Kitap masada. şeklindedir. “Kitap hakkında konuşuyorum.” cümlesi ise Я говорю о книге. (Ya govoryu o knige.) — Kitap hakkında konuşuyorum olur. стол (stol) kelimesi столе (stole), книга (kniga) kelimesi книге (knige) biçimine dönüşür.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçede “parkta” dediğimiz için Rusçada da yalnızca bir ek kullanılır; edata gerek yoktur. Doğrusu: Rusçada yer bildiren yapılarda edat genellikle zorunludur: в парке (v parke) — parkta. Edat ve isim biçimi birlikte öğrenilmelidir.
- Yanlış: Her yerde “в” kullanılır; çünkü bütün binaların içinde bulunuruz. Doğrusu: Bazı yer adları geleneksel olarak на ile kullanılır: на почте (na poçte) — postanede. Bu kalıplar kullanım yoluyla öğrenilmelidir.
- Yanlış: Hareket bildiren “parka gidiyorum” ile bulunma bildiren “parktayım” aynı biçimdedir. Doğrusu: Bulunma durumunda Я в парке. (Ya v parke.) — Parktayım denir. Hareket bildiren cümlelerde farklı bir hâl kullanılır; bu konu daha sonra ayrıntılı öğrenilir.
- Yanlış: Soru cümlesindeki yer adı daima bulunma hâlinde olmalıdır. Doğrusu: “Kütüphane nerede?” sorusunda Где библиотека? (Gde biblioteka.) — Kütüphane nerede? denir. Cevapta ise в библиотеке (v biblioteke) — kütüphanede biçimi kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bulunma hâli, hareket ve yön bildiren hâllerle karşılaştırılır. Öğrenciler “nerede?”, “nereye?” ve “nereden?” sorularının farklı hâller gerektirdiğini öğrenir. Ayrıca çoğul bulunma biçimleri, örneğin в городах (v gorodah) — şehirlerde ve на улицах (na ulitsah) — sokaklarda, daha ayrıntılı çalışılır. Konu ilerledikçe о книге (o knige) — kitap hakkında gibi konu bildiren yapılarla daha uzun cümleler kurulabilir.
Özet
Bulunma hâli, Rusçada özellikle nerede olduğumuzu veya ne hakkında konuştuğumuzu anlatır. Yer bildiren cümlelerde çoğunlukla в ve на edatları kullanılır; isimlerin sonu da değişebilir. Yol tarifi ve şehir yaşamında doğru edatla doğru isim biçimini birlikte kullanmak anlaşılır konuşmanın temelidir.