Bir mesleği Rusça tanıtırken meslek adını, çalışma yerini, görevleri ve kişisel ilgiyi düzenli bir yazı ve anlaşılır bir konuşma içinde birleştiririz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Meslek adlarını tanıma ve doğru kullanma
Rusçada meslek adlarını öğrenirken yalnızca kelimenin Türkçe karşılığını ezberlemek yeterli değildir. Kelimenin cinsiyetine ve cümledeki görevine de dikkat ederiz. Örneğin учитель (uçitel) öğretmen, врач (vraç) doktor, водитель (vaditel) şoför veya sürücü, повар (pavar) aşçı ve ветеринар (veterinar) veterinerdir.
Bir kişinin mesleğini söylerken çoğu zaman Кто ты по профессии? (Kto tı po professii?) veya Кем ты работаешь? (Kem tı rabotayeş?) sorularını kullanırız. İlk soruya Я учитель. (Ya uçitel.) veya Я врач. (Ya vraç.) diye cevap verebiliriz. İkinci soruda ise meslek adı farklı bir biçime geçer: Я работаю учителем. (Ya rabotayu uçitelem.) ve Я работаю врачом. (Ya rabotayu vraçom.)
Meslek adlarının kadın ve erkek biçimleri de olabilir. учитель (uçitel) erkek öğretmen için, учительница (uçitelnitsa) kadın öğretmen için kullanılabilir. A2 düzeyinde en önemli hedef, günlük iletişimde meslek adını anlaşılır biçimde söylemek ve kişinin nerede çalıştığını eklemektir.
Örnek
Кто ты? (Kto tı?) — Sen kimsin? / Я ученик. Я хочу стать ветеринаром. (Ya uçenik. Ya hoçu stat veterinarom.) — Ben öğrenciyim. Veteriner olmak istiyorum. Burada стать ветеринаром (stat veterinarom) yapısı “veteriner olmak” anlamındadır.
2. Meslek tanıtımı için yazı planı
Kısa bir meslek tanıtımı yazarken dört adımlı bir plan kullanabiliriz. Önce kişinin kim olduğunu söyleriz. Sonra mesleğini, çalışma yerini ve yaptığı işi anlatırız. Son cümlede bu mesleğin neden ilginç olduğunu veya kişinin gelecekte hangi mesleği istediğini belirtiriz.
Basit cümleler yazmak, A2 düzeyinde uzun ve karmaşık cümleler kurmaya çalışmaktan daha doğrudur. Мой брат — повар. (Moy brat — pavar.) cümlesi “Erkek kardeşim aşçı” demektir. Он работает в ресторане. (On rabotayet v restorane.) cümlesi “O, restoranda çalışıyor” anlamına gelir. Bu iki cümleyi Он готовит еду. (On gatovit yedu.) cümlesiyle tamamlayabiliriz.
Yazarken cümlelerin baş harfini büyük yazmalı, cümle sonuna nokta koymalı ve aynı kelimeyi gereksiz yere tekrar etmemeliyiz. Ancak yeni öğrenilen meslek kelimesini birkaç kez kullanmak da öğrenmeyi destekler. Önce taslak yazmak, sonra fiil ve kelime biçimlerini kontrol etmek iyi bir çalışma alışkanlığıdır.
Örnek
Örnek plan: Это моя сестра. (Eto maya sestra.) — Bu benim kız kardeşim. Она врач. (Ana vraç.) — O doktor. Она работает в больнице. (Ana rabotayet v balnitse.) — Hastanede çalışıyor. Она помогает людям. (Ana pamagayet lyudyam.) — İnsanlara yardım ediyor. Bu metin, kişi, meslek, çalışma yeri ve görev sırasını izler.
3. Örnek metinle meslek tanıtımı yazma
Veterinerlik hakkında yazarken hayvanlarla ilgili temel fiilleri kullanabiliriz. лечить (leçit) tedavi etmek, помогать (pamagat) yardım etmek, осматривать (asmatrivat) muayene etmek ve заботиться (zabotitsa) ilgilenmek veya bakımını yapmak anlamına gelir. A2 düzeyinde bu fiillerin temel kullanımını kısa cümlelerle göstermek yeterlidir.
Meslek tanıtımında Он (on) erkek kişi, она (ana) kadın kişi ve они (ani) birden fazla kişi için kullanılır. Fiil, özneye göre değişir: Он лечит животных. (On leçit jivotnıh.) ve Она лечит животных. (Ana leçit jivotnıh.) cümlelerinde fiil aynıdır, çünkü her iki özne de üçüncü tekil kişidir. Животных (jivotnıh) kelimesi “hayvanları” anlamındadır.
Metni yazdıktan sonra şu dört soruyla kontrol yapabiliriz: Bu kişi kim? Ne iş yapıyor? Nerede çalışıyor? Ne yapıyor? Her soruya bir cümleyle cevap vermek, kısa ama anlaşılır bir paragraf oluşturur. Kendi fikrimizi eklemek istersek Я думаю, что это интересная профессия. (Ya dumayu, şto eta interesnaya professiya.) diyebiliriz.
Örnek
Моя тётя — ветеринар. (Maya tyotya — veterinar.) — Teyzem veterinerdir. Она работает в клинике. (Ana rabotayet v klinike.) — Bir klinikte çalışıyor. Она лечит собак и кошек. (Ana leçit sabak i koşek.) — Köpekleri ve kedileri tedavi ediyor. Я думаю, что её работа очень важная. (Ya dumayu, şto yeyo rabota oçen vajnaya.) — Bence onun işi çok önemli.
4. Yazılı metni konuşma için tekrarlama
Yazdığımız metni sınıf önünde anlatmadan önce yüksek sesle birkaç kez okumalıyız. İlk okumada anlamı ve cümle sırasını kontrol ederiz. İkinci okumada telaffuza, üçüncü okumada ise duraklamalara ve ses tonuna dikkat ederiz. Her kelimeyi çok hızlı söylemek yerine kısa cümleler arasında doğal bir duraklama yapmak daha anlaşılırdır.
Konuşmaya başlarken Здравствуйте! (Zdrastvuyte!) veya Добрый день! (Dobrıy den!) diyebiliriz. Tanıtıma Я хочу рассказать о профессии врача. (Ya hoçu rasskazat a professii vraça.) cümlesiyle başlayabiliriz. Bitirirken Спасибо за внимание. (Spasiba za vnimaniye.) diyerek dinleyenlere teşekkür ederiz.
Konuşma sırasında kâğıda tamamen bağlı kalmak yerine anahtar kelimelerden yararlanmak daha etkilidir. Kâğıda yalnızca kişi, meslek, yer ve görev kelimelerini yazabiliriz. Bir kelimeyi unutursak durup cümleyi daha basit biçimde yeniden kurabiliriz. Örneğin Он работает с животными. (On rabotayet s jivotnımi.) cümlesi, “Hayvanlarla çalışıyor” demek için kullanışlı ve basit bir seçenektir.
Örnek
Kısa konuşma örneği: Добрый день! Я хочу рассказать о профессии учителя. Учитель работает в школе. Он или она учит детей. Я думаю, что это важная профессия. Спасибо за внимание. (Dobrıy den! Ya hoçu rasskazat a professii uçitelya. Uçitel rabotayet v şkole. On ili ana uçit detey. Ya dumayu, şto eta vaj naya professiya. Spasiba za vnimaniye.) — İyi günler! Öğretmenlik mesleği hakkında konuşmak istiyorum. Öğretmen okulda çalışır. Çocuklara ders verir. Bence bu önemli bir meslektir. Dinlediğiniz için teşekkürler.
5. Akran kontrolü ve konuşma tekrarı
Sınıf içi çalışmada bir arkadaşımızın metnini kontrol ederken yalnızca hatayı göstermek yerine doğru biçimi birlikte bulmalıyız. Önce meslek adı var mı, çalışma yeri belirtilmiş mi ve en az bir görev cümlesi yazılmış mı diye bakarız. Daha sonra fiil biçimlerini, kelime sırasını ve noktalama işaretlerini kontrol ederiz.
Arkadaşımıza Rusça basit sorular sorarak konuşma tekrarını da yapabiliriz. Кем работает твой папа? (Kem rabotayet tvoy papa?) “Baban ne iş yapıyor?” demektir. Где работает твоя мама? (Gde rabotayet tvaya mama?) “Annen nerede çalışıyor?” anlamındadır. Cevap verirken Мой папа работает водителем. (Moy papa rabotayet vaditelem.) veya Моя мама работает в школе. (Maya mama rabotayet v şkole.) diyebiliriz.
Geri bildirim verirken olumlu ve açık konuşmak önemlidir. Хорошо! (Haraşo!) “İyi!” demektir. Говори медленнее, пожалуйста. (Gavari medlenneye, pajalusta.) “Lütfen daha yavaş konuş” anlamına gelir. Böylece sınıf arkadaşımız hem doğru cümleyi korur hem de konuşmasını geliştirmek için uygulanabilir bir öneri alır.
Örnek
Somut sınıf olayı: Ali, babasının şoför olduğunu anlatır. Arkadaşı ona Кем работает твой папа? (Kem rabotayet tvoy papa?) diye sorar. Ali Мой папа работает водителем. (Moy papa rabotayet vaditelem.) diye cevap verir. Arkadaşı Хорошо! Говори медленнее, пожалуйста. (Haraşo! Gavari medlenneye, pajalusta.) der ve Ali metni daha yavaş tekrar eder.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki gibi her durumda “Ben doktorum” demek için Я есть врач. (Ya yest vraç.) denir. Doğrusu: Rusçada şimdiki zamanda “olmak” fiili çoğu zaman kullanılmaz. Doğru ve doğal biçim Я врач. (Ya vraç.) şeklindedir. Есть (yest) kelimesi bu cümlede gerekli değildir.
- Yanlış: “Bir yerde çalışıyorum” cümlesinde çalışma yerinden sonra her zaman yalın hâl kullanılır. Doğrusu: Rusçada в (v) edatından sonra yer bildiren kelime çoğu zaman değişir. Я работаю в школе. (Ya rabotayu v şkole.) “Okulda çalışıyorum”, в больнице (v balnitse) ise “hastanede” demektir.
- Yanlış: Meslek adı, работать (rabotat) fiilinden sonra değişmeden kullanılır. Doğrusu: Я работаю учителем. (Ya rabotayu uçitelem.) ve Я работаю врачом. (Ya rabotayu vraçom.) cümlelerinde meslek adı farklı biçimdedir. Bu biçimleri kalıp olarak öğrenmek A2 düzeyinde yeterlidir.
- Yanlış: Rusçada bütün meslek adları kadınlar ve erkekler için aynı biçimde kullanılır. Doğrusu: Bazı meslek adlarının kadın ve erkek biçimleri farklıdır: учитель (uçitel) ve учительница (uçitelnitsa). Ancak günlük konuşmada cümlenin anlamı açıksa temel biçimi kullanmak da iletişimi engellemez.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta meslek tanıtımları daha uzun özgeçmiş metinlerine ve iş görüşmesi konuşmalarına dönüşebilir. Öğrenciler eğitim geçmişini, becerilerini, çalışma deneyimini ve gelecek planlarını daha ayrıntılı anlatabilir. Ayrıca geçmiş zamanda önceki bir işte ne yaptıklarını ve gelecek zamanda hangi mesleği yapmak istediklerini ifade etmeyi öğrenebilirler. Bu konu, daha sonra Rusça kısa özgeçmiş ve iş başvurusu yazmaya temel oluşturur.
Özet
Rusça meslek tanıtımı yazarken kişi, meslek, çalışma yeri ve görev bilgilerini kısa cümlelerle düzenlemek gerekir. Yazılan metin, yüksek sesle okunarak telaffuz, duraklama ve akıcılık bakımından tekrar edilmelidir. Meslek adlarının cümledeki biçimine, çalışma yerleriyle kullanılan edatlara ve Rusçada şimdiki zamanda “olmak” fiilinin çoğu zaman söylenmemesine dikkat edilmelidir.