Rusçada gelecek zaman A2 düzeyinde iki kalıpla kurulur: süreç ve tekrar için буду artı mastar, tek seferlik tamamlanmış iş için perfektif fiilin kişi çekimi.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Gelecek zaman ne işe yarar?
CEFR A2 can-do hedefi şudur: yarın, gelecek hafta ve tatilde ne yapacağınızı basit cümlelerle anlatır, başkasının planını sorarsınız. Rusça bu işi tek bir yardımcı fiille çözmez; görünüş yani вид (vit) seçilir. Süreç, alışkanlık veya uzun iş için буду (budu) artı mastar kullanılır. Tek seferde bitecek net bir işte fiilin kendisi gelecek kişi eklerini alır.
Günlük hayatta bu ayrım istasyonda, okulda ve evde sürekli çıkar. Я буду ждать поезда (ya budu jdat poyezda) bekleyişin süreceğini vurgular. Я куплю билет (ya kuplyu bilet) bilet alma işinin tamamlanacağını söyler. Dünya genelinde A2 kitapları konuyu takvim, gar ve hafta sonu planı sahneleriyle öğretir; öğrenci önce kendi hayatını anlatmak ister. Slav dillerinde gelecek anlamı fiilin bitmiş veya bitmemiş oluşuna bağlıdır ve быть (bıt) hem olacağım hem de süreç geleceğini kurar.
Örnek
Somut olay. Ayşe gar gişesinde. Görevli: Куда вы поедете? (kuda vı payedete?) Nereye gideceksiniz? Ayşe: Я поеду в Измир. (ya payedu v İzmir.) İzmire gideceğim. Sonra ekler: Я буду ехать всю ночь. (ya budu yehat vsyu noç.) Bütün gece yolculuk ediyor olacağım. Birinci cümle tek seferlik gidişi, ikinci cümle yolculuğun süreceğini anlatır.
Süreç geleceği: буду artı mastar
İmperfektif gelecek несовершенный вид (nesoversennıy vit) Türkçedeki yapıyor olacağım veya süreç olarak yapacağım anlamına yakındır. Kalıp sabittir: kişiye göre быть (bıt) geleceği artı fiilin mastarı. Mastarı A1den tanırsınız, çoğu -ть (t) ile biter. Telaffuz ipucu: буду (budu) kısa u ile, будешь (budeş) içinde yumuşak ş, будет (budet) son t sert ve kısa, vurgu ilk hecededir.
Çekim şöyledir. я буду читать (ya budu çitat) ben okuyor olacağım. ты будешь писать (tı budeş pisat) sen yazacaksın. он будет работать (on budet rabotat) o çalışacak. мы будем учиться (mı budem uçitsa) biz çalışacağız. вы будете говорить (vı budete gavarit) siz konuşacaksınız. они будут играть (ani budut igrat) onlar oynayacak. Olumsuzda не (ne) yardımcıdan hemen önce gelir: Я не буду смотреть телевизор (ya ne budu smatret televizor) televizyon izlemeyeceğim.
Bu kalıp iş uzun sürecekse, tekrarlanacaksa veya sonucu değil süreci önemsediğinizde seçilir. Завтра я буду весь день заниматься (zaftra ya budu ves den zanimatsa) yarın bütün gün çalışıyor olacağım. Temel soru: Что ты будешь делать? (şto tı budeş delat?) Ne yapacaksın? Cevapta yalnızca mastarı değiştirmeniz yeter.
Örnek
Tahta alıştırması. Verilen parça: yarın / ben / Rusça çalışmak. Çözüm: Завтра я буду учить русский язык. (zaftra ya budu uçit russkiy yazık.) Olumsuzu: Завтра я не буду учить русский язык. (zaftra ya ne budu uçit russkiy yazık.) Soru: Ты будешь учить русский язык завтра? (tı budeş uçit russkiy yazık zaftra?)
Tamamlanmış gelecek: perfektif çekim
Perfektif gelecek совершенный вид (soversennıy vit) işin biteceğini, bir kez olacağını veya sonuca varılacağını söyler. Burada буду (budu) kullanılmaz. Fiil şimdiki zaman gibi kişi eki alır ama anlam gelecektir. A2de sık çiftler şunlardır: делать (delat) ve сделать (zdelat), читать (çitat) ve прочитать (praçitat), писать (pisat) ve написать (napisat), покупать (kupat) ve купить (kupit), говорить (gavarit) ve сказать (skazat).
Sık çekimler. Я сделаю уроки (ya zdelayu uroki) ödevleri bitireceğim. Ты напишешь письмо (tı napişeş pismo) mektubu yazacaksın. Он купит хлеб (on kupit hleb) ekmek alacak. Мы пойдём в парк (mı paydyom f park) parka gideceğiz. Вы скажете правду (vı skajete pravdu) gerçeği söyleyeceksiniz. Они придут в шесть (ani pridut v şest) saat altıda gelecekler. Telaffuz: пойду (paydu) içinde ay, скажу (skaju) j sesi, куплю (kuplyu) yumuşak l.
Karşılaştırın. Я буду читать книгу (ya budu çitat knigu) kitabı okuyor olacağım, belki bitmez. Я прочитаю книгу (ya praçitayu knigu) kitabı okuyup bitireceğim. Türkçede ikisi de okuyacağım diye çevrilebilir; Rusçada seçim anlamı değiştirir. A2 kuralı pratiktir: süre ve tekrar varsa буду artı mastar, tek net sonuç varsa perfektif çekim.
Örnek
Boş plan: akşam / ben / ödevi bitirmek. Yanlış deneme Я буду сделать (ya budu zdelat) A2de mümkün değildir. Doğru tamamlanmış cümle: Вечером я сделаю домашнее задание. (veçeram ya zdelayu damaşneye zadaniye.) Süreç isterseniz: Вечером я буду делать домашнее задание. (veçeram ya budu delat damaşneye zadaniye.)
Zaman ifadeleri ve haftalık plan
Gelecek cümlesi zaman sözcüğüyle hayata bağlanır. A2 sözlüğü yeter: завтра (zaftra) yarın, послезавтра (poslezeftra) öbür gün, скоро (skora) yakında, потом (patom) sonra, сегодня вечером (sivodnya veçeram) bu akşam, в субботу (f subotu) cumartesi, в воскресенье (v vaskresenye) pazar, на следующей неделе (na sleduyușçey nedele) gelecek hafta, через неделю (çerez nedele) bir hafta sonra, летом (letam) yazın. Telaffuz: завтра (zaftra) içinde v neredeyse duyulmaz; в субботу (f subotu) baştaki v sesi fye yaklaşır.
Soru kalıpları ezberlenir. Что ты будешь делать завтра? (şto tı budeş delat zaftra?) Yarın ne yapacaksın? Куда ты пойдёшь? (kuda tı paydyoş?) Nereye gideceksin? Когда ты приедешь? (kagda tı priyedeş?) Ne zaman varacaksın? Cevapta zaman sözcüğü çoğu kez başa gelir: Завтра утром я пойду в школу. (zaftra utram ya paydu f şkolu.) Bu diziliş Türkçedeki yarın sabah okula gideceğim sırasına yakındır ve A2 için yeterlidir.
Haftalık plan tablosu dünya sınıflarında klasik bir etkinliktir. Pazartesi Я буду играть в футбол (ya budu igrat v futbol), salı Я напишу сочинение (ya napişu saçineniye), çarşamba Мы пойдём в музей (mı paydyom v muzey). Takvim ve saat tam da bu yüzden üniteye girer. В три часа я буду дома. (v tri çasa ya budu doma.) Saat üçte evde olacağım; burada буду (budu) olacağım demektir ve mastar yoktur.
Örnek
Mini diyalog. Ali: Что ты будешь делать в субботу? (şto tı budeş delat f subotu?) Ece: Утром я пойду на рынок, потом буду готовить обед. (utram ya paydu na rınok, patom budu gatovit abet.) Ali: Мы встретимся вечером? (mı vstretimsa veçeram?) Ece: Да, я приду в семь. (da, ya pridu v sem.)
Kısa diyaloglar ve günlük kullanım
A2 can-do pratikte üç işe yarar: plan anlatmak, plan sormak, basit anlaşma yapmak. Diyalog 1: Что ты будешь делать после школы? (şto tı budeş delat posle şkolı?) Okuldan sonra ne yapacaksın? Cevap: Я буду читать, а потом пойду домой. (ya budu çitat, a patom paydu damoy.) Diyalog 2: Мы пойдём в кино завтра? (mı paydyom f kino zaftra?) Yarın sinemaya gidelim mi? Cevap: Да, я куплю билеты. (da, ya kuplyu bileti.) Diyalog 3: Ты будешь играть с нами? (tı budeş igrat s nami?) Bizimle oynayacak mısın? Cevap: Нет, завтра я буду занят. (net, zaftra ya budu zanyat.)
Pencereye yapışan notlar birçok ülkede gelecek duvarı etkinliğidir. Öğrenci Я буду врачом (ya budu vraçom) doktor olacağım veya Я поеду в Москву (ya payedu v Maskvu) Moskovaya gideceğim yazar. Akşamüstü ışığı ve şehir silueti, planın şimdi değil sonra olduğunu görsel hatırlatır. Telaffuz: буду (budu) vurgusu ilk hecededir, поеду (payedu) vurgusu ye hecesindedir. Mesajlaşmada Я напишу вечером (ya napişu veçeram), evde Мама будет готовить (mama budet gatovit) duyarsınız. Rusça gelecek İngilizce willin kopyası değildir; görünüş seçimi anlamın parçasıdır.
Örnek
Yapışkan not görevi. Not 1: Завтра я буду учить слова. (zaftra ya budu uçit slova.) Not 2: В воскресенье я позвоню бабушке. (v vaskresenye ya pazvanyu babuşke.) Not 3: Летом мы поедем к морю. (letam mı payedem k moryu.) Öğrenci her notu sesli okur, sonra arkadaşına А что ты будешь делать? (a sto tı budeş delat?) diye sorar.
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçede yarın gidiyorum şimdiki zamanla gelecek anlatır. Rusçada A2de bu yol güvenli değildir: yarın için ya Я пойду (ya paydu) ya Я буду идти (ya budu itti) gerekir. Я иду завтра (ya idu zaftra) yeni öğrenen için gelecek yerine konmamalıdır. İkinci hata буду (budu) ile perfektif mastarı birleştirmektir. Я буду сделать (ya budu zdelat) yanlıştır; doğru ya Я сделаю (ya zdelayu) ya Я буду делать (ya budu delat) olur.
Üçüncü hata kişi ekleridir. Ты будет (tı budet) olmaz, ты будешь (tı budeş) olur. Dördüncü hata mastarı unutmaktır: Я буду уроки (ya budu uroki) eksiktir, Я буду делать уроки (ya budu delat uroki) denir. Beşinci hata будет (budet) ile будут (budut) karışımıdır; o tekil он будет (on budet), onlar они будут (ani budut). Telaffuzda Türkçe ö ve ü aramak yanıltır: буду (budu) düz udur.
Olumsuzda не (ne) yanlış yere konursa cümle A2 standardından çıkar. Я буду не читать (ya budu ne çitat) istenmez; Я не буду читать (ya ne budu çitat) standarttır. Perfektif olumsuz Я не прочитаю (ya ne praçitayu) yapmayacağım veya bitirmeyeceğim gibi sonuç vurgusu taşır; incelikleri bir üst basamağa bırakın.
Örnek
Düzeltme. Yanlış: Завтра я иду магазин и буду купить хлеб. (zaftra ya idu magazin i budu kupit hleb.) Doğru: Завтра я пойду в магазин и куплю хлеб. (zaftra ya paydu v magazin i kuplyu hleb.) Süreç seçeneği: Завтра я буду ходить по магазинам. (zaftra ya budu hadit pa magazinam.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: буду (budu) her fiille ve her gelecekte kullanılır. Doğrusu: буду (budu) yalnız imperfektif mastarla veya olacağım anlamında yalnız başına gelir. Perfektifde kişi eki fiilin kendisindedir.
- Yanlış: Türkçedeki gibi şimdiki zaman yarını da anlatmaya yeter. Doğrusu: A2de yarın için gelecek kalıbı kurulur. Şimdiki zamanı gelecek yerine koymak çoğu bağlamda yanlıştır.
- Yanlış: Я буду сделать (ya budu zdelat) doğrudur çünkü Türkçesi yapacağımdır. Doğrusu: Perfektif mastar буду (budu) almaz. Я сделаю (ya zdelayu) veya Я буду делать (ya budu delat) denir.
- Yanlış: будет (budet) her kişi için yeter. Doğrusu: будет (budet) yalnız o tekiildir. Ben буду (budu), sen будешь (budeş), onlar будут (budut) alır.
- Yanlış: İki gelecek aynı anlamın süsüdür, hangisini seçtiğiniz fark etmez. Doğrusu: Süreç veya tekrar ile tek tamamlanmış sonuç farklı anlamdır. Çeviride ikisi yapacağım olsa da Rusçada seçim zorunludur.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta A2 sonu ve B1de görünüş çiftleri çoğalır, по-, на-, с-, про- gibi önekler daha sistemli öğretilir. Когда (kagda) ve если (yesli) cümlelerinde Rusça çoğu kez gelecek kullanır: Когда я приду, я позвоню. (kagda ya pridu, ya pazvanyu.) Gelince arayacağım. Hareket fiillerinin gidip gelme çiftleri идти (itti) ve ходить (hadit), ехать (yehat) ve ездить (yezdit) gelecekte ayrı anlamlar üretir. Tahmin ve vaat için наверное (naverne) ve обязательно (abizatelna) gibi sözcükler eklenir. Şimdilik iki kalıbı doğru seçmek o kapıyı açar.
Özet
Rusça A2 gelecek zaman iki yoldan kurulur: süreç için буду artı mastar, tamamlanmış tek iş için perfektif çekim. Zaman sözcükleri ve kısa diyaloglarla plan sorulur, anlatılır ve randevu alınır. Türkçe kaynaklı en sık tuzak şimdiki zamanı yarına taşımak ve буду ile perfektif mastarı karıştırmaktır.