Haftalık bir ajanda notunu okuyup dinleyerek Rusça planları, günleri, saatleri ve gelecek etkinliklerini anlayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Haftalık ajandanın bölümlerini tanıma
Bir haftalık ajandada genellikle gün adları, saatler ve yapılacak işler bulunur. Rusçada haftanın günleri küçük harfle yazılır: понедельник (ponedelnik), вторник (vtornik), среда (sreda), четверг (çetverg), пятница (pyatnitsa), суббота (subbota), воскресенье (voskresenye). Hafta sonu için выходные (vıhodnıye) sözcüğü de kullanılabilir.
Ajanda notlarında cümleler çoğu zaman kısa olur. Örneğin Урок русского (Urok russkogo) ifadesi “Rusça dersi”, тренировка (trenirovka) “antrenman”, домашнее задание (domaşneye zadaniye) ise “ödev” demektir. Önce gün ve saati, sonra etkinliğin adını bulmak okuma hızını artırır.
Örnek
Örnek ajanda: Понедельник: урок русского, 10:00. (Ponedelnik: urok russkogo, desyat chasov.) Anlamı: “Pazartesi: Rusça dersi, saat 10.00.” Burada gün, etkinlik ve saat sırasıyla verilmiştir.
2. Günleri ve saatleri doğru okumak
Rusçada belirli bir günde yapılan etkinlik için gün adından önce çoğunlukla в (v) kullanılır. Örneğin в понедельник (v ponedelnik) “pazartesi günü”, в среду (v sredu) “çarşamba günü” anlamına gelir. Bazı gün adlarının biçimi değişir; bu değişikliği kalıp olarak öğrenmek A2 düzeyinde yeterlidir.
Saat söylerken günlük konuşmada в три часа (v tri çasa) “saat üçte” veya в семь часов (v sem chasov) “saat yedide” denebilir. Ajandada ise yalnızca 15:30 (pyatnadtsat tridtsat) gibi rakamlı yazım da görülür. Dinlerken saatten sonra gelen etkinliğe ve önceki gün ifadesine dikkat etmek gerekir.
Örnek
Çözümlü örnek: В среду в 15:30 — идём в библиотеку. (V sredu v pyatnadtsat tridtsat — idyom v biblioteku.) “Çarşamba günü saat 15.30’da kütüphaneye gidiyoruz.” Soruyu Когда мы идём в библиотеку? (Kogda mı idyom v biblioteku?) biçiminde sorarsak cevap В среду в 15:30. (V sredu v pyatnadtsat tridtsat.) olur.
3. Ajanda notunu dinlerken anahtar sözcükleri yakalama
Dinleme sırasında her sözcüğü çevirmeye çalışmak yerine gün, saat ve etkinlik adlarını yakalamak daha etkilidir. сегодня (segodnya) “bugün”, завтра (zavtra) “yarın”, утром (utrom) “sabah”, днём (dnyom) “gündüz” ve вечером (veçerom) “akşam” gibi zaman sözcükleri önemli ipuçları verir.
Kısa ses kayıtlarında konuşmacı bazen planı art arda söyler. Önce kayıt başlamadan günleri ve saatleri gözden geçirmek, duyduğumuz bilgiyi doğru yere yazmamızı sağlar. Bir sözcüğü kaçırırsak kaydı durdurmak yerine cümlenin genel anlamından tahmin etmeye çalışabiliriz.
Örnek
Dinleme metni: Завтра утром я иду в школу. В два часа у меня тренировка. (Zavtra utrom ya idu v şkolu. V dva çasa u menya trenirovka.) Çözüm: İlk plan “yarın sabah okula gitmek”, ikinci plan “saat ikide antrenman”dır. завтра (zavtra) ve в два часа (v dva çasa) anahtar bilgilerdir.
4. Gelecek planlarını Rusça ifade etme
Rusçada yakın gelecek planları çoğu zaman zaman sözcüğü ve şimdiki zaman biçimiyle anlatılır. Örneğin Завтра я встречаюсь с другом. (Zavtra ya vstreçayus s drugom.) cümlesi “Yarın arkadaşımla buluşuyorum” demektir. Bu kullanım, planın belli olduğunu gösterir.
Daha genel bir gelecek anlatmak için буду (budu) ve fiilin yalın biçimi kullanılabilir: Я буду читать. (Ya budu çitat.) “Okuyacağım.” Kişiye göre yardımcı fiil değişir; A2 düzeyinde özellikle я буду (ya budu), мы будем (mı budem) ve они будут (ani budut) kalıplarını tanımak yararlıdır.
Örnek
Somut olay: Lena haftalık planını sınıfta anlatıyor: В пятницу я буду делать домашнее задание, а вечером встречусь с подругой. (V pyatnitsu ya budu delat domaşneye zadaniye, a veçerom vstreçus s podrugoy.) Anlamı: “Cuma günü ödev yapacağım, akşam da kız arkadaşımla buluşacağım.” а (a) bağlacı iki planı birbirine bağlar.
5. Kendi haftalık notunu yazma
Kendi notumuzu yazarken kısa ve düzenli bir biçim kullanabiliriz: önce gün, sonra saat, ardından etkinlik. Örneğin В субботу, в 11:00 — бассейн. (V subbotu, v odinnadtsat — basseyn.) biçimi “Cumartesi, saat 11.00 — yüzme havuzu” anlamına gelir. Ajanda dili kısa olduğu için her zaman tam cümle yazmak gerekmez.
Tam cümle kurmak istersek В воскресенье я буду готовить проект. (V voskresenye ya budu gotovit proyekt.) diyebiliriz. Bir planın saatini sormak için Во сколько? (Vo skolko?) “Saat kaçta?”, gününü sormak için Когда? (Kogda?) “Ne zaman?” kullanılır.
Örnek
Örnek kişisel plan: Понедельник — урок музыки в 16:00. Среда — библиотека. Суббота — встреча с друзьями. (Ponedelnik — urok muzıki v shestnadtsat. Sreda — biblioteka. Subbota — vstreça s druz'yami.) Türkçesi: “Pazartesi 16.00’da müzik dersi. Çarşamba kütüphane. Cumartesi arkadaşlarla buluşma.”
6. Okuma-dinleme görevini birlikte çözme
Bir ajanda görevinde önce başlık ve günleri okuyun, sonra ses kaydını dinleyin. İlk dinlemede yalnızca genel konuyu, ikinci dinlemede günleri ve saatleri, üçüncü dinlemede ise etkinlik ayrıntılarını belirleyin. Cevapları tam cümleyle değil, tabloya kısa notlar yazarak da gösterebilirsiniz.
Okuma ile dinleme arasında küçük farklar olabilir. Yazıda пятнадцать минут (pyatnadtsat minut) açıkça görülürken ses kaydında bu ifade hızlı söylenebilir. Bu nedenle rakamları, gün adlarını ve sık kullanılan etkinlikleri düzenli tekrar etmek anlamayı kolaylaştırır.
Örnek
Kısa görev: Metin Во вторник в 18:00 — фильм. В четверг утром — спорт. (Vo vtornik v vosemnadtsat — film. V çetverg utrom — sport.) diyor. Cevap: Salı saat 18.00’de film vardır; perşembe sabahı spor vardır. Burada iki ayrı gün ve iki ayrı etkinlik doğru eşleştirilmiştir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Rusçada haftanın günleri Türkçedeki gibi büyük harfle başlar. Doğrusu: Genel kullanımda gün adları küçük harfle yazılır: понедельник (ponedelnik), среда (sreda). Cümle başındaysa doğal olarak büyük harfle başlar.
- Yanlış: в понедельник (v ponedelnik) her durumda aynı biçimde kullanılır. Doğrusu: Bazı gün adları в среду (v sredu) ve в пятницу (v pyatnitsu) gibi biçim değiştirir. Bu kalıplar bütün hâl kurallarını öğrenmeden ezberlenebilir.
- Yanlış: Завтра я встречаюсь с другом. (Zavtra ya vstreçayus s drugom.) yalnızca şu anda gerçekleşen bir olayı anlatır. Doğrusu: Zaman sözcüğü завтра (zavtra) olduğu için cümle gelecekteki kesinleşmiş bir planı anlatır. Rusçada planlı gelecek için şimdiki zaman biçimi kullanılabilir.
- Yanlış: Rusçada gelecek planı anlatmak için her zaman yalnızca буду (budu) kullanılmalıdır. Doğrusu: Kesinleşmiş yakın planlarda zaman sözcüğüyle birlikte şimdiki zaman da kullanılabilir. В субботу я иду в кино. (V subbotu ya idu v kino.) “Cumartesi sinemaya gidiyorum” demektir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta haftalık planlar daha uzun konuşmalar ve kısa e-postalar içinde ele alınabilir. Öğrenciler plan değiştirme, öneri yapma ve uygun bir saate karar verme ifadelerini kullanmaya başlayabilir. Ayrıca gelecek zamanın farklı fiillerle çekimi ve zaman bağlaçları daha ayrıntılı işlenir. Böylece yalnızca ajandayı okumak değil, başkalarıyla ortak bir program hazırlamak da mümkün olur.
Özet
Haftalık ajanda okurken gün, saat ve etkinlik adlarını anahtar bilgi olarak buluruz. Rusçada planlar zaman sözcükleriyle şimdiki zaman biçiminde veya буду (budu) yapısıyla anlatılabilir. Düzenli dinleme, kısa not alma ve kendi planını yazma çalışmaları bu beceriyi geliştirir.