Rusçada tanışırken adını söylemek için Меня зовут... (menya zavut...), karşındaki kişinin adını sormak için ise Как вас зовут? (kak vas zavut?) kalıplarını kullanırız.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Adını söyleme: Меня зовут
Rusçada adını söylemenin en temel yolu Меня зовут... (menya zavut...) kalıbıdır. Bu kalıbın kelime kelime karşılığı Türkçedeki yapıyla aynı değildir; ancak bütün olarak anlamı “Benim adım...” veya “Bana ... derler” şeklindedir. Kalıptan sonra kendi adımızı söyleriz: Меня зовут Элиф. (Menya zavut Elif.)
Bu cümlede меня (menya) ve зовут (zavut) kelimeleri birlikte öğrenilmelidir. Başlangıç düzeyinde kalıbı parçalara ayırarak değiştirmeye çalışmak yerine onu hazır bir ifade olarak kullanmak daha kolaydır. Erkek, kadın veya çocuk konuşsa da bu kalıp değişmez: Меня зовут Али. (Menya zavut Ali.) ve Меня зовут Анна. (Menya zavut Anna.)
Örnek
Bir öğrenci sınıfa yeni gelmiştir. Öğretmen ona adını sorar; öğrenci gülümseyerek Меня зовут Мерт. (Menya zavut Mert.) der. Burada öğrenci, Türkçedeki “Benim adım Mert” anlamını vermiş olur.
2. Karşındaki kişinin adını sorma
Bir kişinin adını sormak için temel kalıp Как вас зовут? (kak vas zavut?) şeklindedir. Bu soru özellikle tanımadığımız kişilere, öğretmenlere, yetişkinlere veya resmî bir ortamda konuştuğumuz kişilere yöneltilir. Türkçesi “Adınız ne?” veya daha kelimesi kelimesine “Sizi nasıl çağırıyorlar?” anlamına gelir.
Soruyu duyduğumuzda genellikle önce adımızı söyleriz: Меня зовут Дениз. (Menya zavut Deniz.) Ardından karşımızdaki kişiye aynı soruyu yöneltebiliriz: А вас? (A vas?) Bu kısa soru “Ya sizin?” demektir ve konuşmayı doğal biçimde sürdürür. Başlangıç seviyesinde tam soruyu tekrar etmek de mümkündür: Как вас зовут? (Kak vas zavut?)
Örnek
Kafede iki öğrenci karşılaşır. Biri Как вас зовут? (Kak vas zavut?) diye sorar. Diğeri Меня зовут София. А вас? (Menya zavut Sofiya. A vas?) der. İlk öğrenci de Меня зовут Кемаль. (Menya zavut Kemal.) diye cevap verir.
3. Resmî ve samimi kullanım
Rusçada вас (vas) kullanımı, tanımadığımız veya saygı göstermemiz gereken kişilere yöneltilen resmî ve nazik biçimdir. Bu nedenle ilk tanışmada öğretmene, yetişkine veya görevliye Как вас зовут? (kak vas zavut?) demek güvenli bir seçimdir. Bu yapı, konuştuğumuz kişiye karşı mesafeli ve saygılı olduğumuzu gösterir.
Yakın yaştaki bir arkadaşla veya çocukla daha samimi konuşurken Как тебя зовут? (kak tebya zavut?) sorusu kullanılabilir. Bunun anlamı “Adın ne?”dir. Ancak başlangıçta kiminle nasıl konuşacağımızdan emin değilsek resmî biçimi tercih etmek daha uygundur. Karşı taraf samimi konuşmayı önerirse тебя (tebya) biçimini daha sonra kullanabiliriz.
Örnek
Bir öğrenci okulda yeni öğretmeniyle tanışır: Здравствуйте! Как вас зовут? (Zdrastvuyte! Kak vas zavut?) Öğretmen cevap verir: Меня зовут Ирина. (Menya zavut Irina.) Aynı öğrenci aynı yaştaki bir sınıf arkadaşıyla konuşurken Как тебя зовут? (Kak tebya zavut?) diyebilir.
4. Söyleyiş ve cümle düzeni
Меня зовут (menya zavut) ifadesinde меня (menya) yaklaşık olarak “minya”ya yakın söylenir; ilk hecedeki ses Türkçedeki “me”den biraz farklıdır. зовут (zavut) kelimesi “zavut” gibi okunur ve son hece belirgin söylenir. Как вас зовут? (Kak vas zavut?) cümlesinde kelimeler ayrı ayrı ve sakin biçimde söylenebilir.
Rusçada soru olduğunu anlamak için bu cümlenin sonunda sesimizi biraz yükseltiriz. Yazıda soru işareti bulunur: Как вас зовут? (Kak vas zavut?) Adımızı söylerken ise normal bir cümle tonuyla konuşuruz: Меня зовут Лейла. (Menya zavut Leyla.) Cümlenin başındaki büyük harf ve sonundaki nokta, yazılı anlatımda dikkat edilmesi gereken temel kurallardır.
Bu kalıplar kısa olduğu için önce yavaşça, sonra doğal hızda tekrar edilebilir. Telaffuz çalışırken her kelimeyi Türkçe yazıldığı gibi okumak yerine öğretmenin veya ses kaydının söyleyişini dinlemek yararlıdır. Özellikle меня (menya) kelimesini “meya” diye eksiltmemeye dikkat edilmelidir.
Örnek
Tahtadaki örneği tamamlayalım: Меня зовут _____. (Menya zavut _____.) Boşluğa konuşanın adı gelir. Soru biçimi ise şöyledir: Как вас зовут? (Kak vas zavut?) Bu iki cümleden ilki tanıtma, ikincisi ad sorma görevi taşır.
5. Kısa tanışma diyaloğu ve uygulama
Tanışma konuşması çoğu zaman selamlaşmayla başlar. Resmî bir ortamda Здравствуйте! (Zdrastvuyte!) denebilir; ardından ad sorma ve adını söyleme kalıpları gelir. Örneğin: Здравствуйте! Как вас зовут? (Zdrastvuyte! Kak vas zavut?) — “Merhaba! Adınız ne?”
Samimi bir konuşmada Привет! (Privet!) kullanılabilir. İki öğrenci arasında şu kısa diyalog kurulabilir: Привет! Как тебя зовут? (Privet! Kak tebya zavut?) — “Merhaba! Adın ne?”; Меня зовут Олег. А тебя? (Menya zavut Oleg. A tebya?) — “Benim adım Oleg. Ya senin?”; Меня зовут Зейнеп. (Menya zavut Zeynep.) — “Benim adım Zeynep.”
Uygulama yaparken önce kalıpları deftere yazmak, sonra eşli çalışmak yararlıdır. Bir öğrenci soru sorar, diğeri cevap verir; ardından roller değiştirilir. Gerçek hayatta isimleri anlamadığımızda konuşmayı kesmek yerine Повторите, пожалуйста. (Povtorite, pozhaluysta.) diyebiliriz; bu ifade “Lütfen tekrar edin” anlamına gelir.
Örnek
Çözümlü eşleştirme: Adını söyleme görevi için Меня зовут... (Menya zavut...) seçilir. Resmî ad sorma görevi için Как вас зовут? (Kak vas zavut?) seçilir. Samimi ad sorma görevi için Как тебя зовут? (Kak tebya zavut?) kullanılır. Böylece konuşmanın amacı ve hitap biçimi birlikte doğru seçilmiş olur.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “Benim adım...” yapısını Rusçaya kelime kelime çevirip Мой имя... (Moy imya...) demek. Doğrusu: Мой имя... biçimi yanlıştır; çünkü имя kelimesi nötr cinsiyettedir ve iyelik zamirinin doğru biçimi Моё имя... (Moyo imya...) olur. Ancak temel tanışma kalıbı Меня зовут... (Menya zavut...) şeklindedir ve başlangıç düzeyinde bu kalıp bütün olarak öğrenilmelidir.
- Yanlış: Как тебя зовут? (Kak tebya zavut?) sorusunu her ortamda kullanmak. Doğrusu: Bu biçim samimi konuşmalar içindir. İlk tanışmada öğretmen, yetişkin veya tanımadığımız bir kişiyle Как вас зовут? (Kak vas zavut?) demek daha naziktir.
- Yanlış: Меня зовут? (Menya zavut?) ifadesini ad sormak için kullanmak. Doğrusu: Bu ifade ad sormak için kullanılan temel soru değildir; genellikle kişinin kendi adını söyleme kalıbının parçasıdır. Ad sormak için Как вас зовут? (Kak vas zavut?) veya samimi biçimde Как тебя зовут? (Kak tebya zavut?) kullanılır.
- Yanlış: зовут (zavut) kelimesini “zovut” diye yazıldığı gibi sert ve yanlış söylemek. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde yaklaşık okunuş зовут (zavut) şeklindedir. Söyleyişi dinleyerek tekrar etmek ve özellikle son heceyi belirginleştirmek daha doğrudur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta tanışma konusu, yalnızca ad sormayla sınırlı kalmaz; yaş, ülke, şehir ve meslek gibi kişisel bilgileri paylaşmaya doğru genişler. Öğrenciler Откуда вы? (Atkuda vı?) gibi “Nerelisiniz?” sorularını ve buna verilen kısa cevapları öğrenebilir. Ayrıca resmî ve samimi hitap biçimleri daha ayrıntılı biçimde karşılaştırılır. Daha uzun diyaloglarda selamlaşma, tanışma, teşekkür etme ve vedalaşma aynı konuşma içinde kullanılabilir.
Özet
Adımızı söylemek için Меня зовут... (Menya zavut...), resmî veya nazik biçimde ad sormak için Как вас зовут? (Kak vas zavut?) deriz. Yakın kişiler arasında Как тебя зовут? (Kak tebya zavut?) kullanılabilir. Doğru kalıbı seçmek kadar, resmî ve samimi konuşma arasındaki farkı bilmek de önemlidir.