Rusçada şahıs zamirleri konuşmada kimin söz söylediğini, kime seslenildiğini ve kimden söz edildiğini gösterir; Это ise bir kişiyi ya da nesneyi tanıtmak ve göstermek için kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Konuya genel bakış: Kim konuşuyor, kime sesleniliyor?
Bir konuşmada önce konuşan kişiyi ve karşısındaki kişiyi ayırt etmemiz gerekir. Rusçada konuşan kişi için я (ya) kullanılır; Türkçedeki karşılığı “ben”dir. Konuştuğumuz kişiye, yani “sen” anlamında, ты (tı) deriz.
Bir kişiye saygılı biçimde seslenirken veya birden fazla kişiye konuşurken вы (vı) kullanılır. Bu sözcük Türkçede bağlama göre “siz” anlamına gelir. Rusçada zamirleri doğru seçmek, kimin hakkında konuştuğumuzu açıkça göstermemize yardım eder.
Örneğin öğrenci kendisini tanıtırken Я ученик. (Ya uşenik.) diyebilir. Bunun anlamı “Ben öğrenciyim.”dir. Bir arkadaşına seslenirken Ты ученик. (Tı uşenik.) cümlesi “Sen öğrencisin.” anlamına gelir; ancak kişi kızsa isim ve sıfatların sonraki konularda farklılaşabileceğini unutmamak gerekir.
Örnek
Öğrenci kendisini gösterir: Я. (Ya.) — “Ben.” Arkadaşını gösterir: Ты. (Tı.) — “Sen.” Öğretmen sınıfa seslenir: Вы. (Vı.) — “Siz.”
2. Я ve ты: Ben ve sen
Я (ya), konuşan kişinin kendisini anlatması için kullanılır. Adınızı söylerken veya nereli olduğunuzu belirtirken bu zamirle başlayabilirsiniz: Я Алина. (Ya Alina.) — “Ben Alina’yım.” Rusçada kişi zamiri çoğu kısa tanışma cümlesinde açıkça söylenir; bu nedenle başlangıçta zamiri atlamamak yararlıdır.
Ты (tı), konuştuğunuz bir kişiye samimi biçimde seslenirken kullanılır. Yaşıtlar, arkadaşlar ve çocuklar arasında kullanılabilir. İlk karşılaşmada, yetişkinlerle veya resmî bir ortamda hemen ты (tı) demek uygun olmayabilir; böyle durumlarda вы (vı) daha güvenli seçimdir.
Bu iki zamiri karıştırmamak için konuşma yönünü düşünün: elinizi kendinize çeviriyorsanız я (ya), karşınızdaki kişiyi gösteriyorsanız ты (tı) dersiniz. Telaffuzda я (ya) Türkçedeki “ya”ya yakındır. ты (tı) sözcüğündeki “ı” sesi Türkçedeki ı sesine yakındır; başındaki t sesi belirgin söylenir.
Örnek
Ayşe yeni arkadaşına kendisini tanıtır: Я Айше. (Ya Ayşe.) — “Ben Ayşe’yim.” Sonra arkadaşını gösterir: Ты Маша. (Tı Maşa.) — “Sen Maşa’sın.” Burada öğrenci, kendisi için я, karşısındaki kişi için ты kullanmıştır.
3. Вы: Siz ve saygılı hitap
Вы (vı) iki temel durumda kullanılır. Birincisi, birden fazla kişiye seslenmektir: öğretmen sınıftaki öğrencilere konuşurken veya bir grup arkadaşına soru sorarken bu zamir seçilebilir. İkincisi, tek bir kişiye saygılı ya da resmî biçimde seslenmektir.
Bir öğretmene, tanımadığınız bir yetişkine veya resmî bir görevliye konuşurken вы (vı) kullanmak uygundur. Örneğin öğrencinin öğretmenine söylediği Вы Анна? (Vı Anna?) cümlesi “Siz Anna mısınız?” anlamına gelir. Arkadaşınıza ise samimi ortamda Ты Анна? (Tı Anna?) diyebilirsiniz.
Rusçada вы (vı) sözcüğü hem “siz” hem de saygılı tekil “Siz” anlamına gelebilir. Anlamı konuşmanın durumundan anlaşılır. Türkçedeki “sen” ve “siz” ayrımını düşünerek konuşmak, Rusçada doğru hitabı seçmenizi kolaylaştırır.
Örnek
Bir öğrenci öğretmeniyle tanışır: Вы Ирина? (Vı İrina?) — “Siz İrina mısınız?” Öğretmen iki öğrenciye döner: Вы ученики? (Vı uşeniki?) — “Siz öğrenciler misiniz?” İlk cümlede вы saygılı tekil, ikinci cümlede çoğul anlamındadır.
4. Это: Bir kişiyi veya nesneyi tanıtma
Это (eto), Türkçedeki “bu” veya “işte bu” anlamına gelir. Bir kişiyi, nesneyi ya da bir şeyi gösterip tanıtırken kullanılır. Örneğin bir kişiyi arkadaşınıza göstererek Это Олег. (Eto Oleg.) diyebilirsiniz; bunun Türkçesi “Bu Oleg.”dir.
Bir nesneyi gösterirken de aynı yapı kullanılır: Это яблоко. (Eto yablaka.) — “Bu bir elma.” Buradaki это (eto) sözcüğü bu bağlamda “bu” anlamında tanıtma ve gösterme işlevi görür. Başka bağlamlarda “o” veya “şu” anlamlarına da gelebilir.
Telaffuzda это (eto) sözcüğünün ilk hecesi vurgulu “e”, ikinci hecesi ise “to” gibi söylenir. Rusçada bu yapıdan sonra kişi adı veya nesne adı gelebilir. Türkçede çoğu zaman “bir” dediğimiz yerde Rusçada başlangıç düzeyinde ayrı bir sözcük kullanmadan kısa bir tanıtma cümlesi kurulur.
Örnek
Öğretmen elmayı kaldırır ve söyler: Это яблоко. (Eto yablaka.) — “Bu bir elma.” Sonra sınıftaki bir öğrenciyi gösterir: Это Лена. (Eto Lena.) — “Bu Lena.” Böylece Это hem nesne hem kişi tanıtmak için kullanılır.
5. Zamirleri ve Это yapısını karşılaştırma
Zamirleri seçerken üç soruyu sırayla sorabilirsiniz: Konuşan kişi kim? Kime konuşuluyor? Bir kişi ya da nesne mi gösteriliyor? Konuşan kişi için я (ya), samimi biçimde karşıdaki kişi için ты (tı), bir gruba veya saygı duyulan kişiye hitap için вы (vı), gösterme ve tanıtma için это (eto) kullanılır.
Bu sözcükler aynı görevde değildir. Я (Ya.) “Ben.” ve Ты (Tı.) “Sen.” konuşmadaki kişileri belirtir. Это (Eto.) ise genellikle bir şeyi veya kişiyi göstererek tanıtır: Это Антон. (Eto Anton.) — “Bu Anton.”
Kısa tanışma konuşmalarında yapıları bir arada görebilirsiniz. Örneğin biri Я Катя. (Ya Katya.) der, karşısındaki kişi Ты Катя? (Tı Katya?) diye sorar ve üçüncü bir kişiyi göstererek Это Дима. (Eto Dima.) diyebilir. Soru cümlesinde Rusçada başlangıçta temel olarak ses tonunu yükseltmek yeterlidir.
Örnek
Diyalog: — Я Оля. (Ya Olya.) — “Ben Olya’yım.” — Ты Оля? (Tı Olya?) — “Sen Olya mısın?” — Да, я Оля. (Da, ya Olya.) — “Evet, ben Olya’yım.” — Это Максим. (Eto Maksim.) — “Bu Maksim.”
6. Günlük konuşmada uygulama ve okuma ipuçları
Tanışma sırasında önce selam verip sonra kendinizi tanıtabilirsiniz: Привет! (Privyet!) — “Merhaba!” ve Я Денис. (Ya Denis.) — “Ben Denis’im.” Karşınızdaki kişinin Liza olup olmadığını sormak için bu ünitede basitçe Ты Лиза? (Tı Liza?) — “Sen Liza mısın?” kalıbını kullanabilirsiniz. Resmî bir ortamda aynı yapıda Вы Лиза? (Vı Liza?) demeniz daha uygundur.
Okurken kısa sözcükleri yavaşça heceleyin: я (ya), ты (tı), вы (vı), это (eto). Rusçadaki ы (ı) sesi Türkçedeki ı sesine benzer, ancak ты (tı) ve вы (vı) sözcüklerinde sesi çok fazla uzatmamak gerekir. Я (ya) içindeki я harfi ise kelime başında çoğunlukla “ya”ya yakın okunur.
Kendi çalışmanızda sınıftaki üç şeyi seçin: kendinizi, bir arkadaşınızı ve bir nesneyi. Kendiniz için Я ... (Ya ...), arkadaşınız için uygun durumda Ты ... (Tı ...) veya Это ... (Eto ...), nesne için Это ... (Eto ...) kalıbını kullanın. Böylece yalnızca ezber yapmak yerine bakma, gösterme ve konuşma eylemlerini birlikte çalışırsınız.
Örnek
Kısa sınıf konuşması: — Привет! (Privyet!) — “Merhaba!” — Я Нина. (Ya Nina.) — “Ben Nina’yım.” — Ты Нина? (Tı Nina?) — “Sen Nina mısın?” — Да. Это мой друг. (Da. Eto moy druk.) — “Evet. Bu benim arkadaşım.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Ты (tı) her yetişkine ve öğretmene söylenebilir. Doğrusu: Doğrusu, ты samimi ve çoğunlukla tanıdık kişilere yöneliktir. Öğretmen, tanımadığınız yetişkin veya resmî bir görevli için başlangıçta вы (vı) kullanmak daha uygundur.
- Yanlış: Вы (vı) yalnızca birden fazla kişi için kullanılır. Doğrusu: Вы hem birden fazla kişiye hem de tek bir kişiye saygılı veya resmî biçimde hitap ederken kullanılabilir. Anlamı konuşma ortamından anlaşılır.
- Yanlış: Это (eto) her zaman “o” demektir ve yalnızca nesneler için kullanılır. Doğrusu: Это bağlama göre “bu”, “şu” veya “o” anlamlarına gelebilir; bu konuda kişi ve nesne tanıtmak için kullanılır. Örneğin Это Анна. (Eto Anna.) “Bu Anna.” demektir.
- Yanlış: Rusçada я (ya) ve ты (tı) aynı kişiyi gösterir. Doğrusu: Я konuşan kişiyi, ты ise samimi biçimde konuşulan kişiyi gösterir. Elinizi kendinize mi, karşınızdaki kişiye mi yönelttiğinizi düşünmek ayrımı kolaylaştırır.
- Yanlış: Это (eto) sözcüğü “eto” yerine “ato” okunur. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde это sözcüğünü “eto”ya yakın okuyun. İlk hecedeki e sesini belirgin söyleyin ve sözcüğü iki hece olarak düşünün: e-to.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu zamirlerle yalnızca tanıtma değil, kişi ve nesneler hakkında daha uzun cümleler kurmaya başlayacaksınız. İsimlerin cinsiyeti ve çoğulu, bazı cümlelerde yüklemin nasıl değiştiğini anlamanıza yardım edecek. Ayrıca мой (moy) “benim”, твой (tvoy) “senin” gibi iyelik sözcükleriyle kişi ve nesneleri daha ayrıntılı tanıtacaksınız. Resmî ve samimi konuşma ayrımı da diyaloglarda daha belirgin biçimde çalışılacaktır.
Özet
Я konuşan kişiyi, ты samimi biçimde konuşulan kişiyi, вы ise çoğul veya saygılı biçimde hitap edilen kişiyi gösterir. Это, bir kişiyi ya da nesneyi gösterip tanıtmak için kullanılır. Doğru zamiri seçmek için konuşanın kim olduğunu, kime seslenildiğini ve bir şeyin gösterilip gösterilmediğini düşünün.