Rusçada selamlaşma ve teşekkür ifadelerini doğru telaffuz ederek resmî ve günlük ortamlarda uygun biçimde kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Resmî selamlaşma: Здравствуйте
Rusçada resmî veya kibar bir selamlaşma için Здравствуйте (zdrastvuyte) denir. Bu ifade öğretmene, yaşça büyük bir kişiye, tanımadığımız birine veya birden fazla kişiye söylenebilir. Türkçedeki kibar “Merhaba” anlamına yakındır.
Bir öğretmen sınıfa girdiğinde öğrenciler hep birlikte Здравствуйте (zdrastvuyte) diyebilir. Öğrenci de öğretmenine tek başına aynı ifadeyle selam verebilir. Bu sözcük uzun göründüğü için ilk başta yavaş söylenebilir; önemli olan kibar bir ton kullanmak ve sözcüğü anlaşılır söylemektir.
Örnek
Учитель: Здравствуйте! (Öğretmen: Merhaba!) Ученики: Здравствуйте! (Öğrenciler: Merhaba!)
2. Sözcüğü okuma ve telaffuz etme
Здравствуйте (zdrastvuyte) sözcüğünde Kiril harfleriyle yazılış ve günlük telaffuz arasında küçük bir fark duyulabilir. Başlangıç düzeyinde bu sözcüğü yaklaşık olarak “zdrastvuyte” diye okuyabiliriz. Türkçe konuşan öğrenciler sözcüğün başındaki ünsüzleri art arda söylemekte zorlanabilir; önce yavaşça, sonra normal hızda tekrar yapmak yararlıdır.
Sözcüğü parçalara ayırarak çalışmak mümkündür: “zdras-t-vuy-te” gibi yavaş bir deneme yapılabilir. Ancak konuşurken her parçayı birbirinden fazla ayırmamak gerekir. Öğretmenin veya ses kaydının telaffuzunu dinlemek, sadece Türkçe harflerle okumaya göre daha doğru sonuç verir.
Örnek
Здравствуйте! (zdrastvuyte) = Merhaba! Sözcüğü önce yavaşça “zdrastvuyte”, sonra doğal konuşma hızında tekrar ederiz.
3. Kimlere ve nerede söylenir?
Здравствуйте (zdrastvuyte) özellikle resmî veya mesafeli ilişkilerde kullanılır. Yaşlı bir misafire, öğretmene, doktor gibi bir uzmana, mağaza çalışanına veya ilk kez gördüğümüz bir yetişkine bu ifadeyle seslenebiliriz. Rusçada kişiye saygı göstermek için resmî selamı seçmek genellikle güvenli bir başlangıçtır.
Yakın arkadaşlar arasında daha günlük bir selam olan Привет (privet) kullanılabilir. Привет (privet) “Selam” anlamındadır ve arkadaşlar arasında uygundur. Fakat öğretmene veya tanımadığımız yaşça büyük birine ilk karşılaşmada bu ifadeyi söylemek fazla samimi olabilir; bu durumda Здравствуйте (zdrastvuyte) daha uygundur.
Örnek
Ученик: Здравствуйте! (Öğrenci: Merhaba!) Гость: Здравствуйте! (Misafir: Merhaba!)
4. Selamlaşma ve teşekkür etme
Bir konuşma yalnızca selam vermekten oluşmaz; bazen bir iyilik veya yardım için teşekkür de ederiz. Rusçada “teşekkür ederim” anlamındaki temel sözcük Спасибо (spasiba) şeklindedir. Bu sözcük bir arkadaşımıza, öğretmenimize veya tanımadığımız bir kişiye söylenebilir.
Kısa bir konuşmada önce selamlaşır, sonra teşekkür ederiz. Örneğin bir öğrenci kalemini veren arkadaşına Спасибо (spasiba) diyebilir. Teşekkür ederken ses tonunu doğal ve saygılı tutmak, sözcüğün doğru seçilmesi kadar önemlidir.
Örnek
Аня: Здравствуйте! (Anya: Merhaba!) Иван: Здравствуйте! (İvan: Merhaba!) Аня: Спасибо! (Anya: Teşekkür ederim!) Иван: Пожалуйста! (İvan: Rica ederim!)
5. Спасибо sözcüğünü doğru kullanma
Спасибо (spasiba) sözcüğü yazıda son harfi “o” ile görülse de konuşmada bu harf yaklaşık olarak “a” gibi duyulur. Bu nedenle Türkçe okunuşu “spasiba” biçiminde gösterilir. Öğrenci bu sözcüğü bir açıklama, yardım, hediye veya verilen bir eşya sonrasında kullanabilir.
Öğretmen öğrenciye bir kitap verdiğinde öğrenci Спасибо (spasiba) diyebilir. Daha güçlü bir teşekkür için başlangıç düzeyinde ses tonunu vurgulamak yeterlidir; uzun ve zor bir cümle kurmak gerekmez. Teşekkür sözcüğünü selamla karıştırmamalıyız: Здравствуйте (zdrastvuyte) selam verir, Спасибо (spasiba) teşekkür eder.
Örnek
Учитель: Вот книга. (Öğretmen: İşte kitap.) Ученик: Спасибо! (Öğrenci: Teşekkür ederim!)
6. Gerçek yaşamda kısa uygulama
Bir resmî kuruma girdiğimizde resepsiyoniste veya görevliye Здравствуйте (zdrastvuyte) diyerek konuşmaya başlayabiliriz. Önce selam vermek, sonra ne istediğimizi söylemek iletişimi daha düzenli hâle getirir. Görevli bize yol gösterirse Спасибо (spasiba) diyerek karşılık verebiliriz.
Bu iki ifade, başlangıç düzeyinde kısa bir iletişim kurmak için yeterlidir. Öğrenci sözcükleri söylerken karşısındaki kişiye bakabilir, acele etmeden konuşabilir ve gerektiğinde ifadeyi tekrar edebilir. Bir sonraki çalışmada selamlaşmaya kişinin adını ve “Nasılsınız?” anlamındaki basit kalıpları eklemek mümkündür.
Örnek
Öğrenci: Здравствуйте! (Öğrenci: Merhaba!) Resepsiyonist: Здравствуйте! (Resepsiyonist: Merhaba!) Resepsiyonist: Вот кабинет. (Resepsiyonist: İşte oda.) Öğrenci: Спасибо! (Öğrenci: Teşekkür ederim!)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Здравствуйте sözcüğü her durumda arkadaşlar arasında kullanılan günlük “Selam”dır. Doğrusu: Здравствуйте (zdrastvuyte) daha çok resmî veya kibar durumlarda kullanılır. Yakın arkadaşlar arasında günlük selam olarak Привет (privet) tercih edilebilir.
- Yanlış: Спасибо sözcüğü “Merhaba” anlamına gelir. Doğrusu: Спасибо (spasiba) “Teşekkür ederim” demektir. “Merhaba” demek için resmî durumda Здравствуйте (zdrastvuyte) kullanılır.
- Yanlış: Спасибо yazıldığı gibi “sposibo” diye okunur. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde yaklaşık telaffuz “spasiba” şeklindedir. Özellikle sözcüğün sonundaki “o” sesi konuşmada “a”ya yakın duyulur.
- Yanlış: Здравствуйте sözcüğünün bütün harfleri Türkçedeki gibi tek tek ve aynı açıklıkta söylenmelidir. Doğrusu: Bu sözcükte bazı ünsüzler art arda gelir ve gerçek konuşmada sesler birbirine yaklaşabilir. Başlangıçta “zdrastvuyte” yaklaşık okunuşuyla yavaşça çalışmak yeterlidir.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde selamlaşmaya ad, yaş ve hâl sorma gibi temel kalıplar eklenir. Öğrenciler Как вас зовут? (kak vas zavut?) yani “Adınız ne?” sorusunu ve Меня зовут... yani “Benim adım...” kalıbını öğrenebilir. Resmî ve samimi hitap arasındaki fark daha ayrıntılı biçimde çalışılır. Ayrıca kısa vedalaşma ifadeleriyle tam bir tanışma diyaloğu kurulabilir.
Özet
Здравствуйте (zdrastvuyte) resmî ve kibar bir “Merhaba” ifadesidir. Спасибо (spasiba) teşekkür etmek için kullanılır. Doğru ifadeyi ortama göre seçmek, anlaşılır telaffuz etmek ve saygılı bir ses tonu kullanmak Rusça iletişimin temelidir.