Rusçada 0’dan 100’e kadar sayıları okuyup söylemek, kişisel bilgileri vermenin ve günlük yaşamda alışveriş, yaş, saat ve miktar bildirme gibi temel iletişim görevlerini yerine getirmenin anahtarıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Sayıları öğrenmeye başlangıç: rakam ve kelime
Rusçada sayıları rakamla ya da kelimeyle yazabiliriz. Örneğin 1 sayısının Rusça kelime biçimi один (adin), 2 sayısınınki два (dva) ve 10 sayısınınki десять (desyat) biçimindedir. Sayıyı görürken rakamı tanımak, duyarken de kelimeyi ayırt etmek gerekir.
İlk aşamada sayıları küçük gruplar hâlinde çalışmak daha etkilidir. Önce 0–10 arasını, sonra 11–20 arasını, ardından onlukları öğrenebilirsiniz. Her sayıyı sesli söylemek, rakamı yazmak ve o sayıya uygun nesne çizmek öğrenmeyi güçlendirir.
Örnek
Rakam 3 için Rusça sayı три (tri) biçimindedir. Rakam 10 için Rusça sayı десять (desyat) biçimindedir. Bu yüzden 3 elma gördüğünüzde три яблока (tri yablaka) ifadesini kullanabilirsiniz: üç elma.
2. 0–10 arası temel sayılar
0’dan 10’a kadar temel sayılar şunlardır: ноль (nol), один (adin), два (dva), три (tri), четыре (çetıre), пять (pyat), шесть (şest), семь (syem), восемь (vosem), девять (devyat), десять (desyat). Türkçedeki bazı sesler Rusçada farklı yazılır. Özellikle пять (pyat) kelimesinin sonundaki yumuşak işaret, ayrı bir ses olarak okunmaz; kendinden önceki т sesinin yumuşak söylenmesini sağlar.
Telaffuzda четыре (çetıre) kelimesindeki ilk ses Türkçedeki “ç”ye, шесть (şest) kelimesindeki ses ise “ş”ye yakındır. семь (syem) söylenirken s sesi ile yumuşak e arasında kısa bir geçiş duyulur. Sayıları yalnızca gözle okumak yerine, önce öğretmeni dinlemek ve sonra aynı ritimle tekrar etmek önemlidir.
Örnek
Bir sınıfta 4 kalem ve 0 silgi varsa şöyle söyleyebilirsiniz: Четыре ручки и ноль ластиков. (Çetıre ruçki i nol lastikov.) Türkçesi: Dört kalem ve hiç silgi yok. Burada 4 için четыре (çetıre), 0 için ноль (nol) kullanılmıştır.
3. 11–20 arası sayılar ve düzen
11’den 19’a kadar olan sayıların tamamı, birler basamağı ile “on” anlamındaki yapının birleşmesiyle oluşur. Örneğin 11 одиннадцать (adinnatsat), 12 двенадцать (dvenatsat), 13 тринадцать (trinatsat), 14 четырнадцать (çetırnatsat) ve 15 пятнадцать (pyatnatsat) biçimindedir. 16 шестнадцать (şestnatsat), 17 семнадцать (semnatsat), 18 восемнадцать (vosemnatsat) ve 19 девятнадцать (devyatnatsat) şeklindedir.
20 sayısı двадцать (dvatsat) olur. 11–19 arasındaki sayıların sonlarında benzer bir ses dizisi duyulur; ancak her kelimenin yazılışını ayrı ayrı öğrenmek gerekir. Sayıları yüksek sesle sıralamak, benzer sonları fark etmenize yardım eder.
Örnek
Bir kitapta 14 kitap resmi ve 20 kitap resmi varsa şu cümleleri kurabilirsiniz: Четырнадцать книг. (Çetırnatsat knig.) Türkçesi: On dört kitap. Двадцать книг. (Dvatsat knig.) Türkçesi: Yirmi kitap. Burada 14 ile 20’nin yazılış ve ses bakımından farklı olduğunu karşılaştırabilirsiniz.
4. 21–30: onluk ve birlikleri birleştirme
21’den 29’a kadar olan sayılarda önce onluk, sonra birlik söylenir. 21 двадцать один (dvatsat adin), 22 двадцать два (dvatsat dva), 23 двадцать три (dvatsat tri) ve 24 двадцать четыре (dvatsat çetıre) biçimindedir. 25 двадцать пять (dvatsat pyat), 26 двадцать шесть (dvatsat şest), 27 двадцать семь (dvatsat syem), 28 двадцать восемь (dvatsat vosem) ve 29 двадцать девять (dvatsat devyat) olur.
30 sayısı тридцать (tridsat) şeklindedir. Bu yapıda Türkçedeki gibi önce onluk, sonra birlik mantığı görülür; ancak Rusça kelimelerin yazılışı ayrıca öğrenilmelidir. 31 ve 32 gibi sayılar da aynı sırayı izler: тридцать один (tridsat adin), тридцать два (tridsat dva).
Örnek
Bir rafta 23 kitap varsa Двадцать три книги. (Dvatsat tri knigi.) diyebilirsiniz. 28 kitap varsa Двадцать восемь книг. (Dvatsat vosem knig.) denir. Burada sayı önce söylenir; nesne adı sayıdan sonra gelir.
5. 40–100 arası onluklar
Temel onluklar şunlardır: 40 сорок (sorok), 50 пятьдесят (pyatdesyat), 60 шестьдесят (şestdesyat), 70 семьдесят (syemdesyat), 80 восемьдесят (vosemdesyat), 90 девяносто (devyanosto) ve 100 сто (sto). 40 ve 90, diğer onluklardan farklı göründüğü için özel olarak ezberlenmelidir. 100 sayısının kelime biçimi kısa ve kolaydır: сто (sto).
31–99 arasındaki sayılarda onluk önce gelir, birlik sonra söylenir. Örneğin 45 сорок пять (sorok pyat), 67 шестьдесят семь (şestdesyat syem) ve 98 девяносто восемь (devyanosto vosem) olur. Sayıyı kurarken önce en yakın onluğu seçin, sonra birlik sayısını ekleyin.
Örnek
47 sayısını bulalım: 47, 40 + 7’dir. 40 сорок (sorok), 7 семь (syem) olduğu için sonuç сорок семь (sorok syem) olur. 100 sayısı ise сто (sto) şeklinde tek kelimedir.
6. Kişisel bilgiler ve günlük alışveriş
Sayılar kişisel bilgi verirken sık kullanılır. Yaş sormak için Сколько тебе лет? (Skolko tebe let?), yani “Kaç yaşındasın?” denir. Cevapta Мне пятнадцать лет. (Mne pyatnatsat let.), yani “15 yaşındayım.” ifadesi kullanılabilir. Bu kalıbı öğrenirken yaş sayısını değiştirebilirsiniz; ancak sayıya göre год, года veya лет biçimlerinden uygun olanı kullanmak gerekir.
Alışverişte fiyat sormak için Сколько это стоит? (Skolko eto stoit?) denir. Örneğin elmanın fiyatı 3 ruble ise Три рубля. (Tri rublya.) cevabı verilebilir. 5 ruble için пять рублей (pyat rubley) denir; sayı değişince para biriminin biçimi de değişebilir. A1 düzeyinde bu tür ifadeleri tek tek kalıp olarak öğrenmek yeterlidir.
Örnek
Kısa bir pazar diyaloğu: Сколько это стоит? (Skolko eto stoit?) — Bu ne kadar? Три рубля. (Tri rublya.) — Üç ruble. Kişisel bilgi örneği: Сколько тебе лет? (Skolko tebe let?) — Kaç yaşındasın? Мне шестнадцать лет. (Mne şestnatsat let.) — 16 yaşındayım.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: 21 sayısı Rusçada önce 1, sonra 20 söylenerek kurulur. Doğrusu: Doğrusu onluk önce, birlik sonra gelir: двадцать один (dvatsat adin). Bu ifade “yirmi bir” anlamındadır.
- Yanlış: Rusçada bütün onluklar, birlik sayısına aynı ek getirilerek oluşturulur. Doğrusu: 40 ve 90 gibi bazı sayılar özel biçimdedir: сорок (sorok) ve девяносто (devyanosto). Bu kelimeler ayrıca öğrenilmelidir.
- Yanlış: Yumuşak işaret her zaman ayrı bir ses olarak okunur. Doğrusu: Yumuşak işaret tek başına ayrı bir ses değildir; kendinden önceki ünsüzün yumuşak söylenmesini sağlar. Örneğin пять (pyat) kelimesinin sonundaki ь, т sesini yumuşatır.
- Yanlış: Türkçedeki “on dört” gibi Rusçada da kelimeler ayrı yazılır. Doğrusu: 11–19 arasındaki sayıların tamamı tek kelime olarak yazılır: четырнадцать (çetırnatsat). 21–99 arasındaki sayılarda ise onluk ve birlik ayrı yazılır: двадцать три (dvatsat tri).
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta sayılar daha uzun telefon numaralarını, tarihleri, saatleri ve adresleri anlamak için kullanılacaktır. Ayrıca sayıdan sonra gelen isimlerin biçimi daha ayrıntılı biçimde öğrenilecektir; örneğin 1, 2–4 ve 5’ten büyük sayılardan sonra farklı isim biçimleri görülebilir. Yaş, fiyat ve miktar bildiren kalıplar genişletilecek, dinleme çalışmalarında daha hızlı söylenen sayılar ayırt edilecektir. Bu ünitede sağlam bir sayı temeli oluşturmak, sonraki konuşma görevlerini kolaylaştırır.
Özet
Rusçada 0–10 arasındaki temel sayılar, 11–20 arasındaki özel biçimler ve 21–100 arasındaki onluk-birlik düzeni ayrı aşamalarla öğrenilir. 21’den sonra genel sıra onluk ve ardından birliktir; 40, 90 ve 100 gibi sayılar ayrıca ezberlenmelidir. Sayılar yaş, fiyat, miktar ve kişisel bilgi verirken günlük iletişimin temel parçalarından biridir.