Düzenli -are, -ere ve -ire fiillerinin şimdiki zamanı, günlük rutini kişiye göre kısa ve doğru cümlelerle anlatmanın temelidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Şimdiki zaman nedir ve ne yapabilirim?
İtalyancada şimdiki zamanın adı presente indicativo dir. Bu zaman hem şimdi olanı hem de her gün tekrarlanan işi karşılar; Türkçedeki yaparım ve yapıyorum anlamları çoğu zaman tek çekimle verilir. Kişi zamirleri io, tu, lui, lei, noi, voi, loro dur; fiil zaten kişiyi gösterdiği için zamir sık sık düşer.
CEFR A1 can-do hedefi açıktır: Düzenli fiilleri şimdiki zamanda çekebilirim. Günlük işlerimi la mattina, il pomeriggio ve la sera ile sıralayabilirim. Karşımdakine Che cosa fai? diye sorup kısa cevap verebilirim.
Düzenli fiiller üç gruba ayrılır: -are, -ere, -ire. Bu üçlü Latince çekim sınıflarından gelir ve modern A1 kitaplarında da aynı sırayla sunulur. Önce tablo görülür, hemen ardından okul, yemek ve uyku gibi somut rutin cümlelere dökülür. Telaffuz ipucu: io yo, tu tu, lui luy, lei ley, noi noy, voi voy, loro loro.
Örnek
Che cosa fai la mattina? (ke koza fay la mattina) Sabahleyin ne yaparsın? Studio e poi mangio. (studyo e po mangio) Ders çalışırım ve sonra yerim. Burada iki düzenli -are fiili peş peşe günlük sırayı kurar.
-are fiilleri: kural ve studiare
-are grubu A1 de en kalabalık ve en düzenli gruptur. Sonsuz kipteki -are atılır, gövdeye kişi ekleri gelir: -o, -i, -a, -iamo, -ate, -ano. Model fiil çoğu sınıfta parlare veya studiare olur çünkü okul rutiniyle doğrudan bağlanır.
studiare çekimi şöyledir: io studio, tu studi, lui studia / lei studia, noi studiamo, voi studiate, loro studiano. Telaffuz: studio stud-yo, studi stu-di, studia stu-dya, studiamo stu-dya-mo, studiate stu-dya-te, studiano stu-dya-no. -iare fiillerinde tu biçiminde tek i kalır: tu studi, tu mangi.
Anlam ağı A1 kelimeleriyle kurulur: studiare italiano İtalyanca çalışmak, studiare a scuola okulda çalışmak, studiare a casa evde çalışmak. Sıklık sözcükleri sempre her zaman, spesso sık sık, a volte bazen fiilden önce veya cümle başında durabilir. Öğretmen tahtada kişileri tek tek gösterirken öğrenci önce koro halinde tekrar eder, sonra kendi gününü söyler.
Örnek
Kısa diyalog. Ciao Marco! Che cosa studi? (çao marko ke koza studi) Merhaba Marco! Ne okursun / ne çalışırsın? Studio italiano a scuola. E tu? (studyo italyano a skuola e tu) Okulda İtalyanca çalışırım. Ya sen? Io studio italiano e inglese. (yo studyo italyano e inglesse) Ben İtalyanca ve İngilizce çalışırım.
Tahtada parlare: konuşma rutini
parlare konuşmak demektir ve sınıfın ilk canlı fiilidir. Çekim: io parlo, tu parli, lui parla / lei parla, noi parliamo, voi parlate, loro parlano. Telaffuz: parlo par-lo, parli par-li, parla par-la, parliamo par-lya-mo, parlate par-la-te, parlano par-la-no. Vurgu sondan ikinci hecededir; parlano da par-la-no diye üç hece kalır.
Günlük kullanımda dil adı doğrudan fiile bağlanır: Parlo italiano İtalyanca konuşurum, Parli turco? Türkçe konuşur musun? Olumsuzluk non ile yapılır ve fiilden hemen önce durur: Non parlo francese Fransızca konuşmam. Soru ezberi A1 için yeter: Parli italiano? yükselen sesle sorulur.
Öğrenci tahtaya çekimi yazarken sık görülen bir adım şudur: önce sonsuz kip parlare, altina altı kişi, yanına kısa bir rutin cümle. Böylece tablo ezberi cümleye dönüşür. Aynı kalıp ascoltare dinlemek, guardare bakmak, lavorare çalışmak, abitare oturmak için de geçerlidir.
Örnek
Abiti a Roma? (abiti a roma) Roma'da mı oturursun? No, abito a Istanbul. Parlo turco e un po italiano. (no abito a istanbul parlo turko e un po italyano) Hayır, İstanbul'da otururum. Türkçe ve biraz İtalyanca konuşurum. un po biraz anlamındadır ve A1 de sık kullanılır.
mangiare ve yemek saatleri
Yemek, günlük rutinin en somut parçasıdır. mangiare yemek yemek fiilidir ve yine -are kalıbını izler: io mangio, tu mangi, lui mangia / lei mangia, noi mangiamo, voi mangiate, loro mangiano. Telaffuz: mangio man-co (g, i den önce yumuşak c gibi değil; İtalyancada gi ci ye yakın yumuşak c: man-co/man-jo), daha açık Türkçe harfle man-jo, mangi man-ci, mangia man-ca, mangiamo man-ca-mo, mangiate man-ca-te, mangiano man-ca-no.
Yazım kuralı önemlidir: tu mangi ve noi mangiamo biçimlerinde ekstra i yazılmaz. Öğrenci tu mangii yazarsa bu A1 in klasik hatasıdır. Öğün adları da A1 kelimesidir: la colazione kahvaltı, il pranzo öğle yemeği, la cena akşam yemeği. Fiille birleşince Mangio la colazione a casa Kahvaltıyı evde yerim gibi cümle çıkar.
Sıra bağlaçları rutini öyküleştirir: prima önce, poi sonra, dopo daha sonra. Kitaptaki tablo çoğu zaman sol sütunda kişiler, sağ sütunda örnek cümleler taşır. Öğrenci tabloyu okurken sesli tekrar eder, ardından kendi saatini söyler: A mezzogiorno mangio a scuola Öğleyin okulda yerim.
Örnek
A che ora mangi? (a ke ora manci) Saat kaçta yersin? Mangio alle due. Poi studio. (manjo alle due po studyo) Saat ikide yerim. Sonra ders çalışırım. alle due saat ikide demektir; sayı ve saat A1 müfredatının komşu konusudur.
-ere fiilleri: leggere ve okuma rutini
-ere grubunda sonsuz kipteki -ere atılır; ekler -o, -i, -e, -iamo, -ete, -ono olur. Temiz model credere inanmak veya vendere satmak olsa da sınıf posterlerinde sık görülen fiil leggere okumaktır çünkü okul rutiniyle bağlanır. scrivere yazmak da aynı düzenli yoldadır.
leggere çekimi: io leggo, tu leggi, lui legge / lei legge, noi leggiamo, voi leggete, loro leggono. Telaffuz farkı kulağa yerleşmelidir: leggo leg-go (sert g), leggi lec-ci (g + i yumuşak), legge lec-ce, leggiamo lec-ca-mo, leggete lec-ce-te, leggono leg-go-no. Türkçe kaynaklı kulak leggi yi leg-gi diye sert okumaya yatkındır; bu düzeltilir.
Günlük cümleler kısa tutulur: Leggo un libro Bir kitap okurum, Leggo a scuola Okulda okurum, Non leggo la sera Akşam okumam. Poster genellikle büyük kişi zamirleri ve renkli eklerle basılır; öğretmen parmakla voi satırına basınca sınıf leggete der. Aynı ekler ripetere tekrar etmek için de geçerlidir: Ripeto la parola Sözcüğü tekrar ederim.
Örnek
Che cosa leggi? (ke koza lecci) Ne okursun? Leggo un libro in italiano. E voi? (leggo un livro in italyano e voy) İtalyanca bir kitap okurum. Ya siz? Noi leggiamo a scuola ogni giorno. (noy leccamo a skuola onyi corno) Biz her gün okulda okuruz. ogni giorno her gün demektir.
-ire fiilleri: iki düzenli yol
-ire fiilleri A1 de iki düzenli yola ayrılır. Birinci yol dormire uyumak gibidir: io dormo, tu dormi, lui dorme / lei dorme, noi dormiamo, voi dormite, loro dormono. Telaffuz: dormo dor-mo, dormi dor-mi, dorme dor-me, dormiamo dor-mya-mo, dormite dor-mi-te, dormono dor-mo-no. Aynı yol partire yola çıkmak ve aprire açmak için de geçerlidir.
İkinci yol -isc- ekler: capire anlamak, finire bitirmek, pulire temizlemek. capire: io capisco, tu capisci, lui capisce / lei capisce, noi capiamo, voi capite, loro capiscono. Dikkat: noi ve voi de -isc- yoktur. Telaffuz: capisco ka-pis-ko, capisci ka-pi-şi, capisce ka-pi-şe, capiamo ka-pya-mo, capite ka-pi-te, capiscono ka-pi-sko-no.
Hangi fiilin hangi yolda olduğu A1 de ezberlenir; kural uydurulmaz. Rutin cümleler somuttur: Dormo alle dieci Saat onda uyurum, Finisco i compiti Ödevleri bitiririm, Capisco la lezione Dersi anlarım. Öğrenciler farklı fiillerle cümle yazarken öğretmen önce yolu sorar: Bu fiil dormire tipi mi, capire tipi mi? Sonra kişi eki seçilir. Böylece tablo ezberi seçme işine dönüşür.
Örnek
A che ora dormi? (a ke ora dormi) Saat kaçta uyursun? Dormo alle undici. Poi la mattina capisco meglio la lezione. (dormo alle undiçi po la mattina kapişko melyo la letsyone) Saat on birde uyurum. Sonra sabah dersi daha iyi anlarım. İkinci cümle iki farklı -ire yolunu aynı rutinde birleştirir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Kişi ekini unutup sonsuz kipi kullanmak: Io parlare italiano veya Io mangiare. Doğrusu: Şimdiki zamanda gövdeye kişi eki gelir: Io parlo italiano, Io mangio. Türkçede de kişi eki vardır; İtalyancada ek fiilin sonundadır.
- Yanlış: Türkçedeki sürekli şimdiki zamanı ayrı bir İtalyanca biçim sanmak ve sto olmadan da yapıyorum diye ekstra bir ek aramak. Doğrusu: A1 düzenli şimdiki zaman hem yaparım hem yapıyorum anlamını karşılar. Studio hem çalışırım hem de çalışıyorum olabilir; bağlam yeter.
- Yanlış: noi ve loro için io biçimini kopyalamak: noi parlo, loro parla. Doğrusu: noi her üç grupta da -iamo alır: parliamo, leggiamo, dormiamo. loro -ano / -ono alır: parlano, leggono, dormono.
- Yanlış: dormire yi -isc- li sanıp io dormisco demek; ya da capire de noi capisciamo yazmak. Doğrusu: dormire birinci yoldadır: io dormo. capire ikinci yoldadır ama noi capiamo, voi capite biçimlerinde -isc- yoktur.
- Yanlış: -iare fiillerinde çift i yazmak: tu studii, tu mangii. Doğrusu: tu studi, tu mangi doğrudur. Tek i hem gövdeyi hem kişi ekini karşılar.
Bir adım ileri
Bir sonraki adımda düzensiz ve çok kullanılan fiiller gelir: essere, avere, andare, fare, stare. Günlük rutini gerçekten İtalyan gibi anlatmak için dönüşlü fiiller eklenir: mi alzo kalkarım, mi vesto giyinirim. Sıklık ve saat kalıpları uzar; dün yapılan rutin için passato prossimo kapısı açılır. A2 de aynı üç grup kalır ama kişi eklerinin üzerine geçmiş zaman yardımcıları biner.
Özet
Düzenli şimdiki zaman üç kapıdan girer: -are için -o -i -a -iamo -ate -ano, -ere için -o -i -e -iamo -ete -ono, -ire için ya dormire yolu ya -isc- yolu. Günlük rutin bu eklerle studio, mangio, leggo, dormo gibi kısa cümlelere dönüşür. Kişi ekini sonsuz kipin yerine koymak, noi / loro biçimlerini karıştırmamak ve -iare ile -isc- yazımını ezberlemek A1 in asıl işidir.