İspanyolcada yakın gelecek, ir fiilinin çekimli biçimi, a ve mastar hâlindeki bir fiille kurulup planları, niyetleri ve gerçekleşmesi beklenen olayları anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yakın gelecek yapısının temel biçimi
İspanyolcada yakın gelecek, ir a + infinitivo kalıbıyla kurulur. Burada ir fiili kişiye göre çekimlenir; a değişmez ve yapılacak işi anlatan ikinci fiil mastar hâlinde kalır. Türkçedeki “-ecek, -acak” anlamına çoğu zaman bu yapı karşılık gelir.
Örneğin “Ders çalışacağım” demek için Voy a estudiar. denir. Burada voy “gidiyorum” anlamındaki ir fiilinin yo biçimidir; estudiar ise “çalışmak” demektir. Yapının tamamı birlikte düşünüldüğünde anlam “Ders çalışacağım” olur.
Örnek
Çözüm: “Yarın kitap okuyacağım.” cümlesinde özne yo olduğu için ir fiili voy olur. Doğru cümle: Mañana voy a leer un libro. Türkçesi: “Yarın bir kitap okuyacağım.”
2. Ir fiilinin kişi çekimleri
Yakın gelecek yapısında en önemli nokta, ir fiilini doğru kişiye göre çekmektir. Çekimler şöyledir: yo voy, tú vas, él/ella/usted va, nosotros/nosotras vamos, vosotros/vosotras vais ve ellos/ellas/ustedes van. İspanya’da vosotros daha sık kullanılır; birçok Latin Amerika ülkesinde bunun yerine ustedes kullanılır.
İkinci fiil kişiyle değişmez ve mastar olarak kalır: comer, salir, hacer veya ver. Bu nedenle “Biz sinemaya gideceğiz” cümlesinde yalnızca ir fiili vamos olur: Vamos a ir al cine. İlk vamos gelecek yapısını kurar, ikinci fiil olan ir ise “gitmek” anlamındaki mastardır.
Özne çoğu zaman söylenmeyebilir; çünkü voy veya vamos biçimi kimin konuştuğunu gösterir. Ancak karşılaştırma yapmak ya da vurgu yapmak istediğimizde özneyi açıkça kullanabiliriz.
Örnek
Kişiye göre tamamlayalım: Yo ___ a cocinar. → Yo voy a cocinar. “Ben yemek yapacağım.” Nosotros ___ a viajar. → Nosotros vamos a viajar. “Biz seyahat edeceğiz.” Ellos ___ a jugar. → Ellos van a jugar. “Onlar oynayacak.”
3. Plan, niyet ve zaman ifadeleri
Bu yapı özellikle önceden düşünülmüş planları ve niyetleri anlatır. Bir kişi tatil programını hazırlamışsa Voy a visitar Madrid. diyebilir. Bu cümle “Madrid’i ziyaret edeceğim” anlamındadır. Planın ne zaman gerçekleşeceğini belirtmek için mañana (yarın), este fin de semana (bu hafta sonu), la próxima semana (gelecek hafta) ve en verano (yazın) gibi ifadeler kullanılabilir.
Plan kesin bir takvime bağlı olmasa bile konuşan kişinin niyetini anlatabiliriz. Örneğin Voy a aprender español. “İspanyolca öğreneceğim” demektir. Burada kişi bir hedef veya karar bildirir. Günlük konuşmada bu yapı, gelecek hakkında özellikle planlı ve niyet edilmiş işleri anlatmak için tercih edilir.
Bir planın gerçekten uygulanıp uygulanmadığı başka bir konudur. Voy a estudiar. demek “Çalışacağım” anlamına gelir; bu cümle planı gösterir, planın tamamlandığını göstermez. Tamamlanmış işi anlatmak için farklı zamanlar gerekir.
Örnek
Somut durum: Elif cumartesi günü arkadaşlarıyla buluşmayı planlıyor. Söyleyebileceği cümle: Este sábado voy a quedar con mis amigos. Türkçesi: “Bu cumartesi arkadaşlarımla buluşacağım.” Zaman ifadesi olan Este sábado cümlenin başında, planı anlatan yapı ise voy a quedar bölümündedir.
4. Olumsuz cümle ve soru biçimi
Olumsuz cümle kurmak için çekimli ir fiilinden önce no getirilir. Sıralama şöyledir: özne, no, çekimli ir, a ve mastar. Örneğin No voy a salir hoy. “Bugün dışarı çıkmayacağım” demektir. No yalnızca ana yapıyı olumsuz yapar; mastar yine değişmeden kalır.
Soru cümlelerinin başına ve sonuna İspanyolcada soru işareti konur. Konuşmada soru tonlaması da kullanılır. ¿Vas a estudiar esta tarde? “Bu öğleden sonra ders çalışacak mısın?” demektir. Kısa cevaplar Sí, voy a estudiar. veya No, no voy a estudiar. biçiminde verilebilir.
Soru sözcükleri de yapının önünde kullanılabilir: ¿Qué vas a hacer mañana? “Yarın ne yapacaksın?” demektir. Qué “ne”, hacer ise “yapmak” anlamındadır. Sorunun cevabında yine çekimli ir ve mastar birlikte kullanılır.
Örnek
Kısa diyalog: —¿Vais a ver una película? —“Film izleyecek misiniz?” —No, no vamos a ver una película. Vamos a jugar al fútbol. —“Hayır, film izlemeyeceğiz. Futbol oynayacağız.”
5. Günlük konuşmada plan paylaşma
Yakın gelecek yapısı, arkadaşlarla plan yaparken çok kullanışlıdır. Bir kişi önerisini söyleyebilir: Vamos a ir al parque. “Parka gideceğiz.” Başka biri öneriye katılırsa ¡Buena idea! diyebilir. Katılmıyorsa Prefiero descansar. “Dinlenmeyi tercih ederim” diyebilir.
Plan anlatırken gün, saat ve yer bilgisi eklemek cümleyi daha açık yapar. Örneğin El domingo vamos a comer en casa de Ana. cümlesi “Pazar günü Ana’nın evinde yemek yiyeceğiz” anlamına gelir. Yer bildiren bölüm, yapılacak işten sonra veya önce gelebilir; ancak başlangıç düzeyinde kısa ve açık cümleler kurmak daha güvenlidir.
İki kişi birlikte plan yapıyorsa vamos a biçimi sık görülür. Bir gruba soru sorarken ¿Qué vais a hacer el sábado? veya Latin Amerika kullanımında ¿Qué van a hacer el sábado? denebilir. Her iki biçimin temel anlamı “Cumartesi ne yapacaksınız?”dır.
Örnek
Somut diyalog: —¿Qué vas a hacer este fin de semana? —“Bu hafta sonu ne yapacaksın?” —Voy a visitar a mi abuela. ¿Y tú? —“Büyükannemi ziyaret edeceğim. Ya sen?” —Voy a estudiar el sábado y voy a salir el domingo. —“Cumartesi ders çalışacağım ve pazar günü dışarı çıkacağım.”
6. Sık yapılan Türkçe kaynaklı hatalar
Türkçe konuşan öğrenciler bazen a edatını unutabilir. Voy estudiar. yanlıştır; doğrusu Voy a estudiar. olmalıdır. Bazı öğrenciler ikinci fiili de kişiyle çeker ve Voy a estudio. der. Doğru biçim Voy a estudiar. şeklindedir; çünkü gelecek planında ikinci fiil mastar kalır.
Bir başka hata, ir fiilinin her kişi için va sanılmasıdır. Va yalnızca él, ella veya usted ile kullanılır; “ben” için voy, “sen” için vas, “biz” için vamos gerekir. Ayrıca voy a ifadesi her zaman gelecek anlamına gelmez: Voy a Madrid. “Madrid’e gidiyorum” demektir; burada a Madrid bir yer bildirir, ardından mastar fiil gelmez.
Plan anlatırken zaman ifadesiyle fiilin anlamını karıştırmamak gerekir. Mañana voy a trabajar. “Yarın çalışacağım” demektir. Trabajo mañana. da bazı durumlarda “Yarın çalışıyorum/çalışacağım” anlamında kullanılabilir; ancak bu derste açık bir gelecek planı kurmak için ir a + infinitivo yapısını kullanmak daha doğrudur.
Örnek
Hata düzeltme: Nosotros va a viajar. yanlıştır; çünkü nosotros ile vamos kullanılmalıdır. Doğru cümle: Nosotros vamos a viajar. “Biz seyahat edeceğiz.” Ella va a estudia. de yanlıştır; doğru cümle: Ella va a estudiar. “O ders çalışacak.”
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Voy estudiar. cümlesinde a kullanılmaz. Doğrusu: Yakın gelecek yapısında a zorunludur. Doğru cümle Voy a estudiar. şeklindedir.
- Yanlış: İkinci fiil de kişiye göre çekimlenir: Voy a estudio. Doğrusu: Yalnızca ir fiili çekimlenir. İkinci fiil mastar kalır: Voy a estudiar.
- Yanlış: Va bütün kişilerle kullanılabilir. Doğrusu: Va üçüncü tekil kişi içindir. “Ben” için voy, “sen” için vas, “biz” için vamos kullanılır.
- Yanlış: Voy a Madrid. cümlesi her zaman “Madrid’e gideceğim” anlamındadır. Doğrusu: Bu cümle bağlama göre “Madrid’e gidiyorum” anlamında olabilir. Bir mastar gelirse gelecek planı oluşur: Voy a visitar Madrid.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde yakın gelecek yapısı, gelecek zamanın diğer anlatım biçimleriyle karşılaştırılır. Öğrenciler özellikle gelecek zaman çekimlerini ve plan ile tahmini ayırmayı öğrenir. Ayrıca şimdiki zamanın planlanmış gelecek için kullanımını daha ayrıntılı görürler. Böylece yalnızca tek bir planı değil, nedenini, zamanını ve olası sonucunu da anlatabilirler.
Özet
Yakın gelecek, çekimli ir + a + mastar fiil ile kurulur. Ir kişiye göre değişir; ikinci fiil mastar hâlinde kalır ve olumsuzluk için çekimli fiilden önce no gelir. Bu yapı planları, niyetleri ve yakın zamanda gerçekleşmesi beklenen etkinlikleri anlatmak için günlük hayatta sıkça kullanılır.