Çevre konularında nazikçe öneri sunmak ve olası sonuçları basitçe tahmin etmek, B1 öğrencisinin gerçek hayatta işbirliği yapmasını sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
B1 can-do: öneri sunmak ve sonuç tahmin etmek
CEFR B1 can-do hedefi şudur: tanıdık bir konuda, örneğin okulun çevre girişiminde, nazikçe öneri sunabilir ve yakın gelecekte ne olabileceğini basitçe söyleyebilirsin. Hedef dilde bu şöyle durur: I can make simple suggestions about school and the environment. ve I can say what might happen if we change our habits. Bu, A2 düzeyindeki kısa Let's go. cümlelerinden bir adım ileridir; B1'de nedeni ve olası sonucu da eklersin. Dünyada bu konu çoğu zaman işlevsel dil olarak öğretilir: kural ezberinden çok 'bu cümle ne işe yarar' sorusu öndedir.
Günlük hayatta bu dil, kaba durmadan fikir vermene yardım eder. Sınıf başkanının Put a bin here! demesi emir gibi durur; Why don't we put a recycling bin here? ise davettir. İletişimsel derslerde öneri, rica ve tahmin diyalog ve rol oyunuyla çalışılır; çevre ünitesi bu işlevlere doğal bir sahne verir çünkü herkesin evinde çöp, su ve yolculuk vardır. Şimdilik gerçek ve yakın gelecek yeter; varsayımsal 'keşke' cümleleri bir üst basamağa kalır. Okul çapında bir girişimi konuşurken amaç, herkesin bir cümle ekleyebileceği kısa turlar üretmektir.
Örnek
Kısa diyalog: A: Our school uses too much paper. Why don't we use both sides? Telaffuz: Avır skul yuziz tu maç peypır. Vay dont vi yuz bot saydz. B: Good idea. If we do that, we will save trees. Telaffuz: Gud aydiı. İf vi du zet, vi vil seyv triz. Türkçesi: A: Okulumuz çok kâğıt kullanıyor. Neden her iki yüzü de kullanmıyoruz? B: Güzel fikir. Bunu yaparsak ağaç kurtarırız.
Öneri sunma kalıpları
B1'de en işe yarayan öneri kalıpları az sayıda ve nettir. Why don't we + fiil? (Vay dont vi) doğrudan eyleme gider: Why don't we plant tomatoes? How about + -ing? (Hav ıbaut) yumuşaktır: How about planting herbs? Let's + fiil (Lets) birlikte iş çağrısıdır: Let's start a community garden. We could + fiil (Vi kud) seçenek sunar: We could ask the neighbours. Shall we + fiil? (Şel vi) soru gibi önerir: Shall we meet on Saturday? I think we should + fiil (Ay think vi şud) görüş ekler: I think we should use less water. Hepsi B1 sözcükleriyle çevre, bahçe, su, çöp ve okul bağlamında yeter.
Kalıbı seçerken naziklik ve açıklık dengelenir. Çok kesin konuşmak kapıyı kapatır; We could ve How about karşı tarafa yer bırakır. Topluluk bahçesi gibi bir projede sıra şudur: sorunu söyle, bir kalıp seç, kısa gerekçe ekle. The park looks empty. How about making a small garden? We could grow vegetables. (Dı park luks empti. Hav ıbaut meykink ı smol gardın? Vi kud grou vecıtıbılz.) Türkçe düşünüp sözcüğü sözcüğüne çevirmek kalıbı bozar; önce kalıbı hatırla, sonra fiili yerleştir. Sınıfta üç tur yeter: bir öğrenci önerir, diğeri kabul veya karşı öneri verir, üçüncüsü sonucu tahmin eder.
Örnek
Somut olay: Üç öğrenci boş bir okul köşesini konuşuyor. A: Why don't we grow vegetables here? B: How about flowers too? Bees will like them. C: We could ask the science teacher for seeds. Türkçesi: A: Neden burada sebze yetiştirmiyoruz? B: Çiçek de olsa nasıl olur? Arılar sever. C: Fen öğretmeninden tohum isteyebiliriz. Telaffuz: Vay dont vi grou vecıtıbılz hiır / Hav ıbaut flauırz tu / Vi kud ask dı sayıns tiçır for sidz.
Sonuç tahmin etme: will, might ve if
Tahmin, önerinin kardeşi gibidir: fikir verdikten sonra 'o zaman ne olur' dersin. B1'de üç araç yeter. Kesine yakın sonuç için will (vil): If we cycle to school, we will feel healthier. Olası ama kesin olmayan için might veya may (mayt / mey): It might rain, so we may take the bus. Görüş için I think ve probably (ay think / probıbli): I think more students will come by bike. Birinci koşul (first conditional) B1'dir: If + geniş zaman, will/might + fiil. If we use the bus, there will be fewer cars near the gate. İkinci koşul (would) bu düzeyin hedefi değildir.
Ulaşım konuşması bu kalıpları doğal doldurur çünkü sonuç görünürdür: daha az duman, daha az gürültü, daha çok hareket. pollution (pıluşın) sayılamaz; less pollution denir, fewer cars denir. save money, save time, get more exercise B1 sözcükleridir. Tahmini abartmamak da dilin parçasıdır: her şey will olmaz; bazen might daha dürüsttür. Sınıf turu şöyle kurulabilir: bir öğrenci ulaşım önerir, diğeri olumlu sonuç, üçüncüsü olası sorun söyler. We could share bikes. We will spend less money. It might be cold in winter.
Örnek
Çözümlü mini metin: A: Shall we walk to school three days a week? B: Yes. If we walk, we will get more exercise. There might be less traffic at the gate. Türkçesi: A: Haftada üç gün okula yürüyelim mi? B: Evet. Yürürsek daha çok hareket ederiz. Kapıda trafik azalabilir. Telaffuz: Şel vi volk tu skul tri deyz ı vik / İf vi volk, vi vil get mor eksırsayz / Dey mayt bi les trafik.
Geri dönüşüm girişimi: diyalogda öneri ve tahmin
Geri dönüşüm sözcükleri B1'de sınırlı ve yeterlidir: recycle (risaykıl), bin (bin), plastic (plastik), paper (peypır), glass (glas), waste (veyst), reuse (ri-yuz). Sorun cümlesi kısa tutulur: We throw away too much plastic. Ardından bir öneri kalıbı ve bir tahmin gelir. Why don't we put three bins in the hall? If we do that, students will recycle more. too much sayılamayan, too many sayılabilen içindir: too much plastic, too many bottles. Bu ayrım Türkçe 'çok' sözcüğünden kaynaklanan karışıklığı önler.
Kısa diyalog üç turdan uzun olmasın; B1 hedefi akıcı monolog değil, sırayla konuşmaktır. Bir öğrenci sorunu görür, ikincisi önerir, üçüncüsü sonucu tahmin eder veya küçük bir sorun ekler. What if nobody uses the bins? (Vat if nobodi yuziz dı binz) nazik bir karşı düşüncedir; cevap yine B1 kalır: We could make a poster. Then more people might help. Günlük hayatta market poşeti, su şişesi ve kâğıt bu konuşmanın gerçek nesneleridir. Sınıfta gerçek bir kutu veya afiş taslağı, cümleleri ezberden çıkarıp işe bağlar. Amaç mükemmel dil değil, anlaşılır öneri ve anlaşılır tahmindir.
Örnek
Somut diyalog: A: We throw away too many bottles. How about a plastic bin near the canteen? B: Let's do it. If we collect bottles, the school might get some money. C: We could put a small sign on the bin. Türkçesi: A: Çok fazla şişe atıyoruz. Kantinin yanına plastik kutusu nasıl olur? B: Yapalım. Şişeleri toplarsak okul biraz para kazanabilir. C: Kutunun üzerine küçük bir yazı koyabiliriz. Telaffuz: Vi trou ıvey tu meni botılz / Hav ıbaut ı plastik bin niır dı kantiin / İf vi kılekt botılz, dı skul mayt get sam mani.
Öneri ve tahmini bir arada: güneş ve bahçe
İki işlev aynı konuşmada yan yana durunca B1 hedefi tamamlanır: önce fikir, sonra sonuç. Güneş ve bahçe sözcükleri de B1 sınırında kalabilir: sun, solar panel (solır penıl) ders kitaplarında çevre ünitesinde geçer; light, water, plants, energy yeter. Uzman mühendislik anlatılmaz. Why don't we use the sun to water the plants? ardından If we do that, we will save energy and water. Tasarımdan söz ederken de aynı kalıplar işler: How about a small panel near the shed? We could keep the lights on in the evening.
Dünyada bu tür görevler 'project work' diye geçer: sınıf küçük bir ekip gibi konuşur, ürün bir poster veya kısa plan olur. Tarihçe uydurmadan şunu söylemek doğrudur: iletişimsel dersler, dilbilgisini bahçe veya okul projesi gibi bir amaca bağlar. Öğrenci solar sözcüğünü ezberlemek için değil, bir öneriyi taşımak için öğrenir. Tahminler ölçülü olsun: The garden will be perfect abartıdır; The plants might grow better B1'e daha yakındır. Konuşma sırası sabitlenebilir: 1) sorun, 2) öneri kalıbı, 3) if cümlesi, 4) kısa kabul. Bu dört adım bir sonraki düzeydeki uzun tartışmaya köprü olur.
Örnek
Birleşik örnek: A: The garden is dark in the evening. Why don't we add a small solar light? B: Good idea. If we use the sun, we will not pay for extra electricity. The plants might be safer too. Türkçesi: A: Bahçe akşam karanlık. Neden küçük bir güneş ışığı eklemiyoruz? B: Güzel fikir. Güneşi kullanırsak ekstra elektrik ödemeyiz. Bitkiler de daha güvende olabilir. Telaffuz: Dı gardın iz dark in di ivnin / Vay dont vi ed ı smol solır layt / İf vi yuz dı san, vi vil not pey for ekstrı ilektrisiti / Dı plants mayt bi seyfır tu.
Telaffuz ipuçları ve Türkçe kaynaklı hatalar
Öneri kalıplarında vurgu ikinci sözcükte değil, anlamlı sözcükte durur. Why DON'T we PLANT trees? içinde don't ve plant belirgindir. How about bitişik gibi durur: hav-ıBAUT. could 'kuld' değil kud dir; l yumuşaktır. shall 'şel' dir, 'şal' değil. might 'mayt' dir. recycle ri-SAY-kıl, vurgu ikinci hecededir. environment in-VAY-rın-mınt; ortadaki n kaybolmasın. pollution pı-LU-şın. Bu ipuçları Türkçe harflerle yaklaşımdır; bire bir ses değildir ama sınıfta işe yarar. Kısa diyalogları önce yavaş, sonra normal hızda tekrar etmek kalıbı ağıza yerleştirir.
Türkçeden gelen hataların çoğu sözcük sırası ve fiil biçimidir. Why we don't go? yanlıştır çünkü yardımcı fiil öznenin önüne geçer: Why don't we go? How about we plant? karışıktır; ya How about planting? ya Why don't we plant? denir. I suggest to recycle yerine B1'de I suggest recycling veya daha doğal Why don't we recycle? kullanılır. Koşul cümlesinde If we will cycle yanlıştır; If we cycle, we will... doğrudur. too much cars yerine too many cars, less cars yerine konuşma dilinde bile B1 yazısında fewer cars hedeflenir. Bu hataları ayrı bir bölümde görmek, diyalog içinde aynı yanlışı tekrar etmemek içindir.
Örnek
Düzeltme örneği: Yanlış: Why we don't put a bin? If we will put it, students recycle. Doğru: Why don't we put a bin? If we put it there, students will recycle more. Türkçesi: Neden bir kutu koymuyoruz? Oraya koyarsak öğrenciler daha çok geri dönüşüm yapar. Telaffuz: Vay dont vi put ı bin / İf vi put it deyr, studentz vil risaykıl mor.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Why we don't recycle? diye sormak (Türkçe sözcük sırası). Doğrusu: Soru biçiminde yardımcı fiil öznenin önüne gelir: Why don't we recycle? 'Neden geri dönüşüm yapmıyoruz?' anlamındadır.
- Yanlış: If we will use bikes, the air will be cleaner. (koşul cümlesine will koymak). Doğrusu: If tarafında geniş zaman kullanılır: If we use bikes, the air will be cleaner. Will yalnızca sonuç tarafındadır.
- Yanlış: I suggest to plant trees veya How about we plant trees karışımı. Doğrusu: B1'de en güvenli yol kalıp ezberidir: I suggest planting trees veya daha doğal Why don't we plant trees? / How about planting trees?
- Yanlış: Her tahmine will koyup might unutmak; her şeyi kesin konuşmak. Doğrusu: Kesin olmayan sonuç için might veya may kullanılır. It might rain abartısız ve B1'e uygundur.
- Yanlış: too much cars / a pollution gibi sayılabilir-sayılamaz karışıklığı. Doğrusu: too many cars, too much plastic; pollution sayılamaz, a pollution denmez.
Bir adım ileri
Bir üst dil düzeyinde (B2) aynı çevre konusu daha uzun tartışmaya ve varsayıma açılır: If we used fewer cars, the city would be quieter gibi ikinci koşul ve I would suggest, It is likely that gibi yumuşatma diline geçilir. Öğrenci yalnızca öneri-tahmin çifti değil, karşı görüş, gerekçe ve ödün cümleleri de üretir. Sözcük dağarcığı karbon, ayak izi ve politika gibi daha soyut alanlara kayabilir; B1'deki bahçe, kutu ve bisiklet somut zemini o tartışmanın altını doldurur. Şimdiki dört adımlı tur (sorun, öneri, if, kabul) B2'de panel konuşması ve yazılı görüş yazısına büyür.
Özet
B1'de çevre konuşması, az sayıda nazik öneri kalıbı ile will/might ve birinci koşulla sonuç tahmininden oluşur. Her İngilizce sözcük ve cümle hedef dil etiketinde tutulur; telaffuz Türkçe harflerle yaklaştırılır ve Türkçe kaynaklı sıra-fiil hataları ayrı düzeltilir. Okul bahçesi, geri dönüşüm kutusu ve çevre dostu yol, bu dilin günlük ve sınıf içi sahnesidir.