Kısa günlük mesajları okuyup dinleyerek bir kişinin alışkanlıklarını ve şu anda ne yaptığını A2 düzeyinde anlayabilirsin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Kısa mesajla bir günü anlamak
CEFR A2 bir öğrenci kısa günlük metinleri anlayabilir. Hedef şudur: I can understand short messages about a person's day. (ay ken andırstend şort mesicız ıbaut ı pörsınz dey) — Bir kişinin günü hakkında kısa mesajları anlayabilirim. Okulda bu bir okuma veya dinleme metni gibi gelir; evde ise sabah masada kitap açıkken telefona düşen yazıdır. Mesaj uzun cümle istemez. Selam, bir soru, kısa cevap yeter. Sabah sahnesinde hem ders hem telefon vardır; bu, 'her sabah çalışırım' ile 'şu an çalışıyorum' farkını görmek için doğal bir yerdir.
Dünyada A2 İngilizce kitapları günü anlatırken sık sık sohbet ekranı, not ve kısa diyalog kullanır. Çünkü insanlar artık günü mektupla değil mesajla paylaşır. Dinlemede de aynı metin sesli okunabilir: öğretmen mesajları sırayla okur, sen kimin nerede olduğunu işaretlersin. İlk bakışta arayacağın şeyler şunlardır: kim yazıyor, saat dilimi nedir, kişi şu an mı bir şey yapıyor yoksa her zaman mı yapıyor. Sabah için tipik sözcükler morning (morning), get up (get ap), breakfast (brekfıst) ve now (nav) olur.
Örnek
Ali: Hi! What are you doing? (hay! vat ar yu duing?) — Merhaba! Ne yapıyorsun? Ece: Hi! I'm studying English now. (hay! aym stadying ingliş nav) — Merhaba! Şu an İngilizce çalışıyorum. Ali: Do you study every morning? (du yu stadi evri morning?) — Her sabah çalışır mısın? Ece: Yes, I do. I get up at seven. (yes ay du. ay get ap et sevn) — Evet. Saat yedide kalkarım.
Alışkanlık mı, şu an mı?
İki zaman A2'nin kalbidir. Alışkanlık ve rutin için present simple kullanılır: I study in the afternoon. (ay stadi in di aftınun) — Öğleden sonra ders çalışırım. Şu an, bu sırada, fotoğraftaki gibi masada kitaplar açıkken olan iş için present continuous kullanılır: I am studying now. (ay em stadying nav) — Şu an ders çalışıyorum. Olumlu kalıp şudur: I/you/we/they study ve he/she studies; şu an için I am studying, he/she is studying, you/we/they are studying. Soru: Do you study? / Are you studying? Olumsuz: I don't study / I'm not studying.
Öğleden sonra sahnesi bu ayrımı somutlar. Kişi her gün kitaplarının arasında olabilir; bu rutindir. Ama mesajın yazıldığı saniye 'şu an'dır. Arkadaş What do you do in the afternoon? (vat du yu du in di aftınun) derse alışkanlık soruyordur. What are you doing at the moment? (vat ar yu duing et dı mömınt) derse şimdiyi soruyordur. Cevabı karıştırırsan karşı taraf seni parkta sanırken sen aslında her gün parkta olduğunu anlatmış olursun. Dinlerken -ing sesini (ing) yakala; okurken de now, at the moment, today sözcüklerine bak.
Örnek
Mert: What do you do after school? (vat du yu du aftır skul?) — Okuldan sonra ne yaparsın? Selin: I usually do my homework. (ay yujıvıli du may homvörk) — Genelde ödevimi yaparım. Mert: What are you doing now? (vat ar yu duing nav?) — Şu an ne yapıyorsun? Selin: I'm writing a message. I'm not reading. (aym rayting ı mesic. aym not riding) — Mesaj yazıyorum. Okumuyorum.
Bir günün kısa mesajlaşmasını okumak
Bir günün mesajlaşması sabah-öğle-akşam zinciridir. A2'de metin üç-dört kısa turdan oluşur; her turda yer, iş ve zaman vardır. Kafedeki öğrenci hem çalışır hem yazar: bu, günümüzdeki gerçek okuma metnidir. Okurken sırayla şunları işaretle: 1) selam, 2) where (ver) sorusu, 3) what (vat) sorusu, 4) plan veya vedalaşma. Dinlerken aynı zinciri kulakla kur: önce isimler, sonra fiiller. I'm at a cafe. I'm studying. (aym et ı kafe. aym stadying) — Bir kafedeyim. Ders çalışıyorum. Bu iki cümle yer ve şu anki işi birlikte verir.
Tarihçe uydurmaya gerek yok: kısa yazı her dönemde vardı; bugün ekranda, eskiden kâğıt notta. Önemli olan dilin sade kalmasıdır. A2 sözcükleri aşma: cafe, park, home, school, friend, tired, busy, later. Uzun bağlaç ve atasözü beklenmez. Metinde usually (yujıvıli) görürsen rutin, now görürsen şu an vardır. Kafede çalışma sahnesi 'dışarıdayım ama dersim bitmedi' anlamını taşır; mesaj bunu iki satırda söyler.
Örnek
Ece: Hi! Where are you? (hay! ver ar yu?) — Merhaba! Neredesin? Ali: I'm at a cafe. I'm doing homework. (aym et ı kafe. aym duing homvörk) — Kafedeyim. Ödev yapıyorum. Ece: I go to a cafe on Fridays. Are you alone? (ay go tu ı kafe on fraydeyz. ar yu ıloun?) — Cuma günleri kafeye giderim. Yalnız mısın? Ali: Yes. I'm tired but I'm OK. See you later. (yes. aym tayırd bat aym okey. si yu leyır) — Evet. Yorgunum ama iyiyim. Sonra görüşürüz.
Zaman sözcükleri ve hazır mesaj kalıpları
Zaman sözcüğü, mesajın anahtarıdır. Rutin: in the morning (in dı morning), in the afternoon (in di aftınun), in the evening (in di ivning), every day (evri dey), at seven (et sevn), on Monday (on mandey). Şu an: now (nav), at the moment (et dı mömınt), today (tıdey). Parktaki akşamüstü sahnesi in the evening ile now bir arada olabilir: I sometimes study in the park in the evening. I'm reading now. (ay samtaymz stadi in dı park in di ivning. aym riding nav) — Akşamları bazen parkta çalışırım. Şu an okuyorum.
Hazır kalıplar ezberlenir çünkü mesaj hızlıdır. Selam: Hi (hay), Hello (helou), Good morning (gud morning). Hal sorma: How are you? (hav ar yu) — Nasılsın? Cevap: I'm fine (aym fayn), I'm tired (aym tayırd), I'm busy (aym bizi). İş sorma: What are you doing? Yer: Where are you? Vedalaşma: See you later (si yu leyır), Bye (bay). Olumsuz kısa cevap: No, I'm not. (nou aym not). Olumlu: Yes, I am. (yes ay em). Parkta çalışma, 'dışarıdayım' bilgisini I'm in the park (aym in dı park) ile verir; yanına bir -ing fiil eklemek yeter.
Örnek
Can: Are you at home? (ar yu et houm?) — Evde misin? Ece: No, I'm not. I'm in the park. I'm studying. (nou aym not. aym in dı park. aym stadying) — Hayır. Parktayım. Ders çalışıyorum. Can: I walk in the park every evening. See you later! (ay volk in dı park evri ivning. si yu leyır) — Her akşam parkta yürürüm. Sonra görüşürüz!
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçe 'ne yapıyorsun?' hem alışkanlık hem şu an olabilir; İngilizce ayırır. Bu yüzden birçok öğrenci What do you do? (vat du yu du) ile What are you doing? kalıplarını tek soru sanır. Birincisi iş ve rutin sorar, ikincisi o saniyeyi sorar. İkinci sık hata, Türkçedeki 'yapıyorum'u her zaman I am ile kurup fiili yalın bırakmaktır: I am study yanlış, I am studying doğrudur. Üçüncü hata, he / she ile rutinde -s unutmaktır: She study değil, She studies (şi stadiz). Dördüncü hata, soruyu Türkçe sıra ile dizmektir: What you are doing? değil, What are you doing?
Beşinci hata, şimdi anlamı varken geniş zaman kullanmaktır: telefonda o anda ödev varken I do homework demek, 'ben ödev yapan biriyim / ödev yaparım' gibi durur. Altıncı hata, mesajı aşırı resmi yazmaktır; A2 sohbetinde Hi yeter, uzun ricacı cümle gerekmez. Yedinci hata, How are you? sorusuna iş anlatarak cevap vermektir; önce hal, sonra iş gelir: I'm fine. I'm studying. Telaffuzda Türkçe 'r' ve kalın ünlü, the (dı) ve are (ar) sözcüklerini yutar. Mesajı sesli okurken I'm (aym) bir hece kalmalıdır; I am ayrı ayrı ağır durur ama yanlış değildir.
Örnek
Yanlış: I am go to cafe now. What you doing? Doğru: I'm going to a cafe now. What are you doing? (aym going tu ı kafe nav. vat ar yu duing?) — Şu an bir kafeye gidiyorum. Ne yapıyorsun? Yanlış: She do homework every day. Doğru: She does homework every day. (şi daz homvörk evri dey) — O her gün ödev yapar.
Okuma-dinleme stratejileri ve can-do
Okuma stratejisi üç adımdır. Önce adlara ve yer sözcüklerine bak: home, school, cafe, park. Sonra fiilin şekline bak: yalın fiil veya -s varsa rutin, am/is/are + -ing varsa şu an. En sonda zaman sözcüğünü doğrula. Dinlemede aynı sıra geçerlidir; ses kaydı kısa mesaj gibi okunur, sen kâğıtta tablo doldurursun: kim, nerede, ne yapıyor, her gün mü. Görüntülü konuşma sahnesi mesaj konusundan biraz farklıdır ama aynı dil işe yarar: I'm talking to my friends now. (aym toking tu may frendz nav) — Şu an arkadaşlarımla konuşuyorum. Yazılı mesaj ise I'm writing to my friends. (aym rayting tu may frendz) olur.
Can-do listesi dersin sonunda şunu söylemeli: kısa bir sohbeti okuyup kimin meşgul olduğunu söyleyebilirim; alışkanlık sorusu ile şu an sorusunu ayırabilirim; dört-beş cümlelik bir gün mesajını dinleyip yer ve iş eşleştirebilirim; kendim Hi. I'm at home. I'm doing homework. See you later. yazabilirim. Bir sonraki adım yeni konu değil, aynı metni biraz uzatmaktır: iki arkadaş, üç zaman dilimi, bir olumsuz cümle. Sınavda sık tuzak, metindeki usually sözcüğünü görüp her cümleyi rutin sanmaktır; her cümleyi ayrı tart.
Örnek
Dinleme metni gibi oku. Ece: Are you studying? (ar yu stadying?) Ali: No, I'm not. I'm talking to my friends. I study in the evening. (nou aym not. aym toking tu may frendz. ay stadi in di ivning) — Hayır. Arkadaşlarımla konuşuyorum. Akşamları ders çalışırım. Soru: Ali şu an ders çalışıyor mu? Cevap: Hayır. Ne yapıyor? Konuşuyor. Ders ne zaman? Akşam.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: What do you do? ile What are you doing? aynı sorudur. Doğrusu: Birincisi işini veya rutini sorar, ikincisi o andaki eylemi sorar. Telefonda 'şu an ne yapıyorsun?' için What are you doing? kullanılır.
- Yanlış: I am study / I studying doğrudur. Doğrusu: Şimdiki zamanda am/is/are ve fiilin -ing hali birlikte gerekir: I am studying.
- Yanlış: Mesajda her cümle present continuous olmalıdır çünkü mesaj 'şimdi' yazılır. Doğrusu: Yazma anı şimdi olsa da içerik rutin olabilir. I get up at seven alışkanlıktır, I'm writing now şu andır.
- Yanlış: She study English every day. Doğrusu: he ve she ile rutinde fiile -s gelir: She studies English every day.
- Yanlış: How are you? sorusuna doğrudan I'm doing homework demek yeter. Doğrusu: Önce hal verilir: I'm fine. İş ikinci cümlede gelir: I'm doing homework.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta gün yalnızca şimdi ve rutinle anlatılmaz; dün ve henüz bitmiş işler girer. I studied last night ve daha sonra I've just finished my homework gibi yapılar mesajlara eklenir. Sohbetler uzar, iki olay birbirine bağlanır, resmi e-posta ile samimi mesaj ayrılır. A2'de kurduğun kısa zincir, B1'de geçmişi ve sonucu olan bir gün öyküsüne dönüşür.
Özet
Kısa mesajlarda rutin için present simple, şu an için present continuous okunur ve yazılır. Zaman sözcükleri ve hazır kalıplar metni taşır; Türkçedeki tek 'ne yapıyorsun?' sorusu İngilizcede ikiye ayrılır. Günün sabah-öğle-akşam zincirini bu iki zamanla okuyup dinleyebilir, kendi kısa cevabını yazabilirsin.