Basit kelime ve kalıpları kullanarak Arapça bir restoranda sipariş verebilir, garson-müşteri rolünü oynayabilir ve sipariş listesini yazabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Bu ünitede ne yapabilirim?
Bu ünitenin sonunda bir menüden basit yiyecek ve içecekleri seçebilir, ne istediğinizi söyleyebilir ve siparişinizi kısa bir listeye yazabilirsiniz. Ayrıca müşteri veya garson rolünde kısa bir konuşmayı sürdürebilirsiniz. Bunun için selamlaşma, rica etme, isteme, onaylama ve teşekkür etme kalıplarını kullanacağız.
Arapçada sipariş verirken kısa ve açık cümleler yeterlidir. Örneğin مَرْحَبًا (marhaban) "Merhaba" demektir. Bir şey isterken مِنْ فَضْلِكَ (min fadlika) "Lütfen" ve أُرِيدُ (urîdu) "İstiyorum" kalıplarını kullanabilirsiniz.
Örnek
مَرْحَبًا. أُرِيدُ مَاءً، مِنْ فَضْلِكَ. (Marhaban. Urîdu mâan, min fadlika.) = Merhaba. Su istiyorum, lütfen.
2. Menüdeki temel kelimeler
Sipariş verirken önce menüdeki temel kelimeleri tanımak gerekir. مَاءٌ (mâun) su, شَايٌ (şâyun) çay, عَصِيرٌ (asîrun) meyve suyu ve خُبْزٌ (hubzun) ekmek demektir. أَرُزٌّ (aruzzun) pilav, دَجَاجٌ (dacâcun) tavuk, سَلَطَةٌ (salatatun) salata ve تُفَّاحٌ (tuffâhun) elmadır.
Bir yiyecek veya içeceği sipariş cümlesinde kullandığımızda kelimenin son sesi değişebilir. Başlangıç düzeyinde bu değişikliği hazır kalıplarla öğrenmek daha kolaydır: أُرِيدُ مَاءً (urîdu mâan) "Su istiyorum" ve أُرِيدُ شَايًا (urîdu şâyan) "Çay istiyorum". İki ürünü bağlamak için وَ (ve) yani "ve" kelimesini kullanırız.
Menüde bir ürünü göstermek için هَذَا (hâzâ) "bu" kelimesi kullanılabilir. Örneğin هَذَا خُبْزٌ (hâzâ hubzun) "Bu ekmektir" anlamına gelir. A1 düzeyinde ürünün adını doğrudan söylemek de yeterlidir.
Örnek
أُرِيدُ دَجَاجًا وَأَرُزًّا وَمَاءً. (Urîdu dacâcan ve aruzzan ve mâan.) = Tavuk, pilav ve su istiyorum.
3. Sipariş isteme ve soru sorma
Müşteri rolündeki öğrenci siparişine مَرْحَبًا (marhaban) diyerek başlayabilir. Daha sonra أُرِيدُ (urîdu) kalıbını ve ürün adını kullanır. Rica etmek için cümlenin sonunda veya başında مِنْ فَضْلِكَ (min fadlika) denebilir. Bu ifade erkek bir kişiye söylenen "lütfen" biçimidir; sınıf içindeki temel rol oyunlarında bu kalıp yeterlidir.
Garson, müşterinin isteğini anlamadığında veya fiyatı açıklarken kısa sorular sorabilir. كَمْ؟ (kem) "Ne kadar?" demektir. Bir ürünü göstererek هَذَا بِكَمْ؟ (hâzâ bikem) "Bu ne kadar?" diye sorabilirsiniz. Müşteri siparişi onaylamak için نَعَمْ (naam), reddetmek için لَا، شُكْرًا (lâ, şukran) diyebilir.
Konuşmada nezaket önemlidir. Garson siparişi aldıktan sonra تَفَضَّلْ (tefaddal) diyebilir; bu kalıp bağlama göre "Buyurun" anlamına gelir. Müşteri konuşmayı شُكْرًا (şukran) yani "Teşekkürler" diyerek bitirebilir.
Örnek
الطَّالِبُ: مَرْحَبًا. أُرِيدُ عَصِيرًا، مِنْ فَضْلِكَ. (Et-tâlibu: Marhaban. Urîdu asîran, min fadlika.) = Öğrenci: Merhaba. Meyve suyu istiyorum, lütfen.الْبَائِعُ: نَعَمْ. (El-bâiu: Naam.) = Satıcı: Evet.
4. Garson-müşteri rol oyunu
Rol oyununda bir öğrenci garson, diğer öğrenci müşteri olur. Müşteri selam verir, bir veya iki ürün ister; garson dinler ve siparişi tekrar eder. Siparişi tekrar etmek, yanlış anlamayı kontrol etmenin kolay bir yoludur.
Garsonun kullanabileceği basit bir tekrar cümlesi طَلَبُكَ صَحِيحٌ (talabuka sahîhun) olabilir. Bu cümle "Siparişiniz doğru" anlamına gelir. Daha kolay bir kontrol için garson ürün adlarını tekrar söyleyebilir: مَاءٌ وَخُبْزٌ؟ (mâun ve hubzun?) Müşteri de نَعَمْ (naam) diyerek onaylar.
Rol oyununda öğrenciler gerçek bir restoran konuşmasını tamamen ezberlemek zorunda değildir. Amaç, anlaşılır biçimde istemek, dinlemek ve kısa cevap vermektir. Konuşma sırasında menüyü göstermek, not defterine yazmak ve siparişi tekrar okumak iletişimi destekler.
Örnek
الزَّبُونُ: مَرْحَبًا. أُرِيدُ خُبْزًا وَسَلَطَةً. (Ez-zabûnu: Marhaban. Urîdu hubzan ve salatan.) = Müşteri: Ekmek ve salata istiyorum.النَّادِلُ: خُبْزٌ وَسَلَطَةٌ؟ (En-nâdilu: Hubzun ve salatatun?) = Garson: Ekmek ve salata?الزَّبُونُ: نَعَمْ، شُكْرًا. (Ez-zabûnu: Naam, şukran.) = Müşteri: Evet, teşekkürler.
5. Sipariş listesini yazma
Sipariş listesini yazarken önce başlık, sonra ürünleri alt alta yazabilirsiniz. Başlık olarak قَائِمَةُ الطَّلَبِ (kâimetut-talebi) yani "sipariş listesi" kullanılabilir. Bir ürünün miktarını belirtmek isterseniz A1 düzeyinde وَاحِدٌ (vâhidun) "bir" kelimesini öğrenebilirsiniz; ancak Arapçada bu kelimenin biçimi ürünün cinsine göre değişebilir.
Liste kısa, düzenli ve okunaklı olmalıdır. Örneğin ürünleri مَاءٌ (mâun), دَجَاجٌ (dacâcun) ve أَرُزٌّ (aruzzun) şeklinde alt alta yazabilirsiniz. Siparişi verdikten sonra listedeki kelimeleri yüksek sesle okuyup konuşmadaki ürünlerle karşılaştırın.
Liste yazmak, konuşmanın yerine geçmez; konuşmayı destekler. Müşteri önce isteğini söyler, garson dinler ve yazar. Sonra garson listeyi müşteriye göstererek siparişi kontrol eder.
Örnek
قَائِمَةُ الطَّلَبِ (Kâimetut-talebi)<br>مَاءٌ (mâun)<br>دَجَاجٌ (dacâcun)<br>أَرُزٌّ (aruzzun)<br>عَصِيرٌ (asîrun)<br>Türkçesi: Sipariş listesi: su, tavuk, pilav ve meyve suyu.
6. Uygulama ve kendini değerlendirme
İkili çalışmada bir öğrenci menüden üç ürün seçsin, diğer öğrenci garson olsun. Müşteri en az bir kez مِنْ فَضْلِكَ (min fadlika) ve أُرِيدُ (urîdu) kalıplarını kullansın. Garson siparişi dinleyip listeye yazsın ve ürünleri tekrar etsin.
Çalışmanın sonunda kendinize şu soruları sorun: Bir yiyecek veya içeceği Arapça isteyebiliyor muyum? Siparişi kısa bir listeye yazabiliyor muyum? نَعَمْ (naam) ve لَا (lâ) kelimelerini doğru yerde kullanabiliyor muyum? Cümleleri yavaş ve anlaşılır söylemek, hızlı söylemekten daha önemlidir.
Kısa bir performans görevi olarak bir menü hazırlayın ve dört ürün seçin. Arkadaşınızla müşteri-garson diyaloğu kurun, ardından yazılı siparişi birbirinizle karşılaştırın. Ürünlerden biri eksik veya farklıysa siparişi yeniden okuyarak düzeltin.
Örnek
مَرْحَبًا. أُرِيدُ شَايًا وَتُفَّاحًا، مِنْ فَضْلِكَ. (Marhaban. Urîdu şâyan ve tuffâhan, min fadlika.) = Merhaba. Çay ve elma istiyorum, lütfen.النَّادِلُ: نَعَمْ. (En-nâdilu: Naam.) = Garson: Evet.الزَّبُونُ: شُكْرًا. (Ez-zabûnu: Şukran.) = Müşteri: Teşekkürler.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Her siparişte Türkçedeki kelime sırasını aynen kullanmak gerekir. Doğrusu: Arapçada A1 düzeyinde hazır kalıp kullanmak daha güvenlidir. أُرِيدُ مَاءً (urîdu mâan) ifadesi "Su istiyorum" demektir; kelimeleri Türkçedeki sıraya göre değiştirmemek gerekir.
- Yanlış: مَاءٌ (mâun) ve مَاءً (mâan) tamamen farklı iki kelimedir. Doğrusu: İkisi de "su" anlamındaki aynı kelimenin farklı cümle içi biçimleridir. Başlangıçta sipariş kalıbını bütün olarak öğrenmek yeterlidir: أُرِيدُ مَاءً (urîdu mâan).
- Yanlış: Garsonun söylediklerini anlamasam da hemen نَعَمْ (naam) demeliyim. Doğrusu: Anlamadığınızda onay vermek yerine tekrar istemek daha doğrudur. Basitçe مَرَّةً أُخْرَى، مِنْ فَضْلِكَ (marratan uhrâ, min fadlika) diyebilirsiniz; bu, "Bir kez daha, lütfen" anlamına gelir.
- Yanlış: Arapça okunuşta bütün harfler Türkçedeki gibi söylenir. Doğrusu: Arapçada خ (hı) sesi Türkçedeki normal "h" sesinden daha boğazdan çıkar. خُبْزٌ (hubzun) kelimesini söylerken ilk sesi yumuşak fakat boğazdan çıkarmaya çalışın; ancak anlaşılır konuşmak, kusursuz telaffuzdan önce gelir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta sipariş konuşmaları daha uzun hâle gelebilir ve fiyat, miktar, tercih ve ödeme ifadeleri eklenebilir. Öğrenciler أُرِيدُ (urîdu) kalıbının yanında "istemiyorum", "hesap lütfen" ve "başka bir şey" gibi ifadeleri de öğrenebilir. Ayrıca menüleri okuyup kısa bir alışveriş listesi hazırlayabilir, farklı restoran durumlarında daha doğal diyaloglar kurabilirler. Zamanla yiyecekleri tanımlamak için sıcak, soğuk, büyük ve küçük gibi temel sıfatlar da kullanılabilir.
Özet
Sipariş verirken selamlaşır, أُرِيدُ (urîdu) kalıbıyla yiyecek ve içecek ister, مِنْ فَضْلِكَ (min fadlika) ile rica ederiz. Garson-müşteri rol oyununda siparişi dinler, tekrar eder ve listeye yazarız. Kısa, düzenli ve anlaşılır konuşmak gerçek hayattaki temel iletişim amacımızdır.