Almanca A1 kişisel bilgi formunu doldurmak, kendini tanıtma, sayı ve adres kalıplarını gerçek bir yazma-konuşma görevine bağlayan can-do uygulamasıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Form doldurmak bir A1 can-do hedefidir
Avrupa Dilleri Ortak Çerçevesi A1 düzeyinde şunu yapabilmen beklenir: basit bir kişisel bilgi formuna adını, uyruğunu ve adresini yazmak. Bu can-do ifadesi 2001 tarihli CEFR betimleyicilerinde açıkça yer alır ve dil okulları dünyada konuyu sıkça otel veya kurs kaydı üzerinden işler. Ortaöğretimde senin kâğıdın da aynı iskeleti taşır; henüz paragraf değil kutu doldurursun. Resimdeki çalışma sayfasında bazı alanların boş kalması başarısızlık değil, önce tanıdığın etiketleri yazma basamağıdır.
Form, sınıfta kurduğun konuşmanın yazılı kardeşidir. Wie heißt du? (vi hays du) — Adın ne? sorusu kâğıtta Vorname (foor-naame) — ad ve Nachname (nahh-naame) — soyad olarak durur. Wie alt bist du? (vi alt bist du) — Kaç yaşındasın? sorusu Alter (alter) — yaş satırına dönüşür. Wo wohnst du? (vo vonst du) — Nerede oturuyorsun? ise Wohnort (von-ort) veya Ort (ort) kutusudur. Böylece aynı kişisel bilgiyi soru, cevap ve etiket olarak üç kez görürsün.
Boş satır korkulacak bir yer değildir. A1 stratejisi şudur: bildiğin kelimeyi hemen yaz, sayıyı ve telefonu ikinci turda doldur. Öğretmenin verdiği kâğıt dilbilgisi sınavı değil, kendini Almanca kayda geçirme provasıdır. Bu ünite aynı zamanda tekrardır; selamlaşma, sayılar ve ülke adları yeni konu gibi dursa da aslında önceki kazanımların göreve bağlanmasıdır.
Örnek
Öğrenci Vorname alanına Ayşe yazar, Nachname satırını boş bırakır, Wohnort satırına Bursa koyar. İçinden şunu tekrar eder: Ich heiße Ayşe. Ich wohne in Bursa. (ihh haysö ayşe. ihh vone in bursa) — Adım Ayşe. Bursa'da oturuyorum. Bilmediği telefonu sonraya bırakması doğru bir A1 alışkanlığıdır.
Form etiketleri ve A1 tanışma kalıpları
Alman formlarında etiketler kısadır ve isimler büyük harfle başlar. Name (naame) bazen tam adı, okul formlarında çoğu kez soyadı ister; karışıklığı önlemek için Vorname ve Nachname ayrı durur. Adresse (ad-rese) — adres, Straße (ştraa-se) — sokak, Stadt (ştat) veya Ort — şehir, Land (lant) — ülke temel sözcüklerdir. Telefonnummer (telefon-nummer) ve E-Mail (e-mayl) A1'de tanıman gereken iki etikettir. Cümle değil etiket gördüğünde fiil arama; kutuya yalnızca bilgi yaz.
Konuşurken kalıplar sabittir ve formun arkasındaki ses budur. Ich heiße Can Öztürk. (ihh haysö can öztürk) — Adım Can Öztürk. Mein Name ist Can Öztürk. (mayn naame ist can öztürk) — Benim adım Can Öztürk. İkisi de A1'dir; forma ise Can ve Öztürk ayrı ayrı gider. Ich bin vierzehn Jahre alt. (ihh bin fiir-tseen yaa-re alt) — On dört yaşındayım. Ich wohne in Konya. (ihh vone in konya) — Konya'da oturuyorum. Ich komme aus der Türkei. (ihh kome aus der tür-kay) — Türkiye'den geliyorum. Meine Telefonnummer ist ... (may-ne telefon-nummer ist) — Telefon numaram ...
Telaffuzda heiße içindeki ß keskin s gibidir; Jahre y ile başlar; wohne ve Wohnort v sesiyle okunur. aus der Türkei kalıbındaki der A1'de unutulmaması gereken küçük parçadır. Formu doldururken her satırdan sonra cümleyi fısıldamak, yazıyı konuşmaya bağlar ve tekrarı görünür kılar.
Örnek
Mini form: Vorname: Leyla — ad Leyla. Nachname: Demir — soyad Demir. Alter: 15 — yaş 15. Wohnort: Trabzon. Land: Türkei. Telefonnummer: 0532 11 22 33. Cümleye çeviriş: Ich heiße Leyla Demir. Ich bin fünfzehn Jahre alt. Ich wohne in Trabzon. Ich komme aus der Türkei. (ihh haysö leyla demir. ihh bin fünf-tseen yaa-re alt. ihh vone in trabzon. ihh kome aus der tür-kay) — Adım Leyla Demir. On beş yaşındayım. Trabzon'da oturuyorum. Türkiye'den geliyorum.
Sayılar, yaş ve telefon: formun içindeki tekrar
Form, sayı ünitesini yeni konu gibi göstermeden tekrar ettirir. Yaş için 10-19 biçimlerini hatırlarsın: elf, zwölf, dreizehn, vierzehn, fünfzehn, sechzehn, siebzehn, achtzehn, neunzehn (elf, tsvolf, dray-tseen, fiir-tseen, fünf-tseen, zeh-tseen, ziip-tseen, ah-tseen, noyn-tseen). Kalıp hep aynıdır: Ich bin sechzehn Jahre alt. (ihh bin zeh-tseen yaa-re alt) — On altı yaşındayım. Kutuya çoğu zaman yalnız 16 yazman yeter; cümlede Jahre alt mutlaka durur. Onluklar zwanzig, dreißig, vierzig (tsvantsih, draysih, firtsih) A1 telefon ve yaş için yeterlidir.
Telefon numarasını rakam rakam söylersin. Sıfır null (nul) dir; Türkçedeki sıfır veya o diye okuma alışkanlığını burada bırakırsın. Meine Telefonnummer ist null fünf drei zwei ... (may-ne telefon-nummer ist nul fünf dray tsvay) — Telefon numaram sıfır beş üç iki ... Tempo yavaş olsun; A1'de anlaşılır olmak hızlı olmaktan önemlidir. Geburtsdatum (gö-burts-daatum) — doğum tarihi etiketini tanırsın ve gün.ay.yıl yazarsın: 03.05.2011. Uzun tarih cümlesi bu düzeyin üst sınırına yakındır; önce rakamla yazmayı öğrenirsin.
Tekrar tekniği üç adımlıdır. Formu doldur, kâğıdı kapat, aynı bilgiyi sesli söyle. Sonra partnerine sor. Yazı, bellek ve kulak aynı kişisel veriyi işler. Uydurma Alman posta kodu yazmana gerek yoktur; Türkiye'de oturuyorsan kendi yerini ve kodunu yazarsın. Amaç yabancı kimliğe bürünmek değil, kendi kimliğini Almanca kaydetmektir.
Örnek
Mini diyalog. A: Wie alt bist du? (vi alt bist du) — Kaç yaşındasın? B: Ich bin vierzehn Jahre alt. (ihh bin fiir-tseen yaa-re alt) — On dört yaşındayım. A: Was ist deine Telefonnummer? (vas ist day-ne telefon-nummer) — Telefon numaran nedir? B: Meine Telefonnummer ist null fünf drei zwei eins sechs sieben acht. (may-ne telefon-nummer ist nul fünf dray tsvay ayns zeks zii-ben aht) — Telefon numaram 0532 1678 gibi rakam rakam okunur. Yanlış anlaşıldıysa B Wie bitte? (vi bi-te) — Efendim, tekrar eder misin? der.
Karşılıklı anket: sor, dinle, forma yaz
Formu tek başına doldurmak yazmayı, karşılıklı anket ise sormayı ve dinlemeyi çalıştırır. A1 can-do şudur: çok basit kişisel soruları sorabilir ve yanıtlayabilirsin. Dünya genelinde bu etkinliğe bilgi boşluğu çalışması denir; sende olmayan bilgi partnerindedir, bu yüzden gerçekten dinlemen gerekir. Sınıfta birbirinize du (du) dersiniz. Gerçek bir ofis formunda hitap yoktur; yalnızca etiket ve kısa cevap vardır.
Kısa diyalog iskeleti şudur. A: Wie heißt du? (vi hays du) — Adın ne? B: Ich heiße Ece Kara. (ihh haysö ece kara) — Adım Ece Kara. A: Wo wohnst du? (vo vonst du) — Nerede oturuyorsun? B: Ich wohne in Ankara. (ihh vone in ankara) — Ankara'da oturuyorum. A: Woher kommst du? (vo-heer komst du) — Nereden geliyorsun? B: Ich komme aus der Türkei. (ihh kome aus der tür-kay) — Türkiye'den geliyorum. A: Wie ist deine E-Mail? (vi ist day-ne e-mayl) — E-postan nedir? B: Meine E-Mail ist ece@okul.com. (may-ne e-mayl ist ece at okul nokta kom) — E-postam ece@okul.com.
Anket sırasında partnerinin söylediğini hemen forma yazarsın; bu dinleme-yazma köprüsüdür. Anlamadıysan Wie bitte? (vi bi-te) veya Kannst du das bitte wiederholen? (kanst du das bi-te vii-der-holen) — Bunu lütfen tekrar eder misin? dersin. Form bitince birbirinize okursunuz; böylece aynı bilgi dördüncü kez tekrar edilmiş olur. Partnerinin kâğıdını izinsiz paylaşmazsın; kişisel veri saygısı dil dersinde de başlar.
Örnek
Soru listesi: 1) Wie ist dein Vorname? (vi ist dayn foor-naame) — Adın nedir? 2) Wie ist dein Nachname? (vi ist dayn nahh-naame) — Soyadın nedir? 3) Wie alt bist du? 4) Wo wohnst du? 5) Was ist deine Telefonnummer? Öğrenci A, B'nin soyadını Yıldız yazar ve teyit eder: Dein Nachname ist Yıldız, ja? (dayn nahh-naame ist yıldız, yaa) — Soyadın Yıldız, değil mi? B: Ja, genau. (yaa, ge-nau) — Evet, aynen.
Öğretmen modeliyle karşılaştır, kopyalama
Öğretmenin ekranda gösterdiği doldurulmuş form bir cevap anahtarı değil, bir iskelet modelidir. Modeldeki Max Müller (maks mü-ler) senin yerini tutmaz; senin adın senin adındır. Karşılaştıracağın şey içerik değil yazım, büyük harf ve alan sırasıdır. Almancada isimler her konumda büyük harfle başlar. Türkçede cümle içinde küçük harfle yazma alışkanlığı forma taşınmamalıdır.
Model cümleler şunlardır. Ich heiße Max Müller. Ich bin dreizehn Jahre alt. Ich wohne in Berlin. Ich komme aus Deutschland. (ihh haysö maks mü-ler. ihh bin dray-tseen yaa-re alt. ihh vone in berlin. ihh kome aus doyç-lant) — Adım Max Müller. On üç yaşındayım. Berlin'de oturuyorum. Almanya'dan geliyorum. Sen aynı iskeleti kendi bilgine geçirirsin: adın, yaşın, şehrin, Türkei (tür-kay). Deutschland (doyç-lant) yalnızca modelin ülkesidir; herkesin Berlin yazması yanlış karşılaştırmadır.
Ekrandaki formda Sie (zii) hitabı yoksa şaşırma; formlar kişisizdir. Sınıf konuşmasında du, yabancı bir yetişkine ileride Sie gelir; bu uygulama kâğıdında hitabı yazmazsın. Karşılaştırma bitince üç şeyi işaretle: eksik alan, küçük harfle yazılmış isim, Türkçe bırakılmış etiket. Sonra kendi bilgilerinle temiz bir kopya çıkar; temize çekmek de bir tekrardır.
Örnek
Model: Vorname: Max / Nachname: Müller / Alter: 13 / Wohnort: Berlin / Land: Deutschland. Öğrenci formu: Vorname: Emre / Nachname: Şahin / Alter: 14 / Wohnort: Adana / Land: Türkei. Doğru sonuç: yapı aynı, içerik kişisel. Öğretmen sorar: Wohnst du in Berlin? (vonst du in berlin) — Berlin'de mi oturuyorsun? Öğrenci: Nein, ich wohne in Adana. (nayn, ihh vone in adana) — Hayır, Adana'da oturuyorum.
Doldurulmuş formu kontrol et ve konunun yeri
Kontrol listesi A1 için kısadır. Her isim büyük harfle mi başladı? Yaş kutuda rakam olarak mı duruyor, cümlede ise Ich bin 14 Jahre alt. (ihh bin fiir-tseen yaa-re alt) mi deniyor? aus der Türkei içinde der var mı? Telefon null ile mi okunuyor? E-postadaki @ işaretini A1'de at (at) demen yeter. Doldurulmuş örneği okumak, kendi boşluğunu görmek içindir; örneğin cümlelerini ezberleyip kendi yerinmiş gibi yazmak değildir.
Bu konu dünyada nasıl öğretilir? İletişimsel yaklaşım 1970'lerden beri formu gerçek bir görev sayar; öğrenci önce bir kaydı tamamlar, kuralı sonra fark eder. CEFR 2001 bu görevi A1 betimleyicisine koyduktan sonra ders kitapları otel fişi, kurs kaydı ve kimlik kartı çizer. Kimlik cümleleri dil öğretiminin en eski katmanlarındandır; form onları modern hayata bağlar. Sık yanlış anlama şudur: form ezber metnidir. Değildir. Form senin gerçek bilgindir, bu yüzden kopyalanmaz, üretilir.
Kontrol bittikten sonra aynı formu bir gün sonra tekrar doldur. A1'de aralıklı tekrar, yeni kural yığmaktan daha çok işe yarar. Arkadaşının telefonunu deftere süs diye yazmazsın. Dil dersi aynı zamanda veri saygısının ilk provasıdır. İskelet oturduysa bir sonraki düzeyde tarih, meslek ve aile satırları eklenecektir; şimdilik ad, yaş, yer, ülke ve numara yeter.
Örnek
Kontrol konuşması. Öğretmen: Ist das dein Nachname? (ist das dayn nahh-naame) — Bu senin soyadın mı? Öğrenci: Ja, mein Nachname ist Kılıç. (yaa, mayn nahh-naame ist kılıç) — Evet, soyadım Kılıç. Öğretmen: Wo wohnst du? Öğrenci: Ich wohne in Van. (ihh vone in van) — Van'da oturuyorum. Eksik satır varsa öğrenci düzeltir ve temiz kâğıda yeniden yazar. Bu, hata avı değil, tekrarın son turudur.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yaş için Ich habe 15 Jahre. demek. Doğrusu: Türkçedeki yaşım var kalıbı Almancaya taşınmaz. Doğrusu Ich bin 15 Jahre alt. (ihh bin fünf-tseen yaa-re alt) — 15 yaşındayım. Form kutusuna ise çoğu zaman yalnız 15 yazılır.
- Yanlış: Ich komme aus Türkei. veya Ich komme von der Türkei. demek. Doğrusu: Ülke kalıbı Ich komme aus der Türkei. (ihh kome aus der tür-kay) biçimindedir. von bu A1 cümlesinde yer tutmaz; der atılmaz.
- Yanlış: Formda name, wohnort, telefonnummer gibi isimleri küçük harfle yazmak. Doğrusu: Almancada isimler her yerde büyük harfle başlar: Name, Wohnort, Telefonnummer. Türkçe cümle içi küçük harf alışkanlığı forma geçmez.
- Yanlış: Vorname satırına soyadı, Nachname satırına adı yazmak. Doğrusu: Türkçe formlarda ad soyad yan yana durabilir; Almancada Vorname addır, Nachname soyaddır. İkisini tek kutuya sıkıştırmamak gerekir.
- Yanlış: Telefon sıfırını o veya sıfır diye okumak, sayıları Türkçe ritimle gruplamak. Doğrusu: Sıfır null (nul) dir ve numara rakam rakam okunur. A1'de anlaşılır yavaş okuma, hızlı Türkçe telefon ezgisinden daha değerlidir.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta form uzar: meslek, doğum yeri, aile bireyleri ve kısa gerekçe satırları eklenir. Ich bin Schüler. (ihh bin şüü-ler) — Öğrenciyim cümlesi A2'de günlükini ve aile tanıtımını taşır. Resmî Sie hitabı, kısa e-posta ve tarihleri sözle söyleme A2-B1'e gider. Sayılar saat, fiyat ve randevuya bağlanır. Şimdiki iskeleti kendi gerçek bilgilerinle sağlam kurarsan o genişleme ezber değil, doğal ekleme olur.
Özet
A1 kişisel bilgi formu, ad, yaş, yer, ülke ve telefonu hem kutuya yazma hem de kısa diyalogla sorma görevidir. Aynı kalıplar Ich heiße ... Ich bin ... Jahre alt. Ich wohne in ... Ich komme aus der Türkei. yazıda, ankette ve kontrolde tekrar edilir. Büyük harf, bin ... Jahre alt ve aus der Türkei gibi Türkçe kaynaklı tuzakları ayıklamak, formu ezber metin olmaktan çıkarıp senin kimliğinin Almancası yapar.