Rusçada tercih belirtmek için Я предпочитаю... (Ya predpoçitayu...) kalıbını kullanırız; seçtiğimiz şeyi belirtmek için çoğunlukla belirtme hâlindeki nesneyi kullanırız. İki seçeneği karşılaştırırken а не (a ne) yapısını veya iki isimle kurulan Я предпочитаю А Б. kalıbını kullanabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Temel tercih kalıbı
Rusçada temel tercih kalıbı Я предпочитаю... (Ya predpoçitayu...) şeklindedir. Türkçedeki “Ben ... tercih ederim” anlamına gelir. Bu kalıptan sonra genellikle tercih edilen kişi, nesne veya etkinlik gelir: Я предпочитаю музыку. (Ya predpoçitayu muzyku.) “Müziği tercih ederim.”
Buradaki предпочитаю (predpoçitayu) fiili birinci tekil kişi biçimidir ve “ben tercih ederim” anlamındadır. Özne olan Я (Ya) konuşmada bazen söylenmeyebilir; ancak başlangıç düzeyinde özneyi kullanmak cümleyi daha kolay anlamamızı sağlar. Olumlu cümlede tercih edilen nesne çoğunlukla belirtme hâlinde kullanılır.
Örnek
Örnek: Я предпочитаю книги. (Ya predpoçitayu knigi.) = Kitapları tercih ederim. Книги (knigi) sözcüğü burada tercih edilen nesnedir. Bir öğrencinin iki kitap arasında karar verdiğini düşünelim: Я предпочитаю эту книгу. (Ya predpoçitayu etu knigu.) = Bu kitabı tercih ederim.
2. Tercih edilen nesnenin biçimi
Rusçada tercih edilen nesne çoğu zaman belirtme hâlinde bulunur. Dişil tekil isimlerde özellikle -а sonu çoğunlukla -у olur: книга (kniga) “kitap” iken книгу (knigu) “kitabı” anlamına gelir. Bu nedenle Я предпочитаю книгу. (Ya predpoçitayu knigu.) cümlesi “Kitabı tercih ederim” demektir.
Eril cansız isimlerde biçim çoğu zaman değişmez: Я предпочитаю фильм. (Ya predpoçitayu film.) “Filmi tercih ederim.” Çoğul isimlerde de cümlenin anlamına göre uygun biçim seçilir: Я предпочитаю книги. (Ya predpoçitayu knigi.) “Kitapları tercih ederim.” A2 düzeyinde önce sık kullanılan tekil ve çoğul örnekleri tanımak yeterlidir.
Bir nesne yerine etkinlik tercih ediyorsak предпочитать (predpoçitat) fiilinden sonra mastar da kullanılabilir. Örneğin Я предпочитаю читать. (Ya predpoçitayu çitat.) “Okumayı tercih ederim.” Burada ikinci fiil mastar biçimindedir; kişi bilgisi yalnızca ilk fiilde bulunur.
Örnek
Çözümlü örnek: “Ben filmi tercih ederim” cümlesinde önce özneyi seçeriz: Я (Ya). Sonra “tercih ederim” biçimini ekleriz: предпочитаю (predpoçitayu). Son olarak “film” sözcüğünü nesne olarak ekleriz: фильм (film). Sonuç: Я предпочитаю фильм. (Ya predpoçitayu film.)
3. İki seçenek arasında karşılaştırma
İki seçenek arasında tercih belirtirken en kolay yapı Я предпочитаю А, а не Б. (Ya predpoçitayu A, a ne B.) kalıbıdır. Bu yapı “B yerine A’yı tercih ederim” anlamı verir. Örneğin Я предпочитаю фильм, а не сериал. (Ya predpoçitayu film, a ne serial.) “Dizi yerine filmi tercih ederim.”
Rusçada предпочитать (predpoçitat) fiilinden sonra iki seçenek de isim olarak kullanılabilir: Я предпочитаю чай кофе. (Ya predpoçitayu çay kofe.) Bu cümle “Kahve yerine çayı tercih ederim” anlamına gelir. Ancak başlangıç düzeyinde а не (a ne) yapısı daha açık ve kullanışlıdır.
Karşılaştırmada чем (çem) sözcüğü bu fiille doğrudan “A’yı B’ye tercih ederim” anlamında kullanılmaz. Чем genellikle лучше, чем (daha iyi ...-den) gibi başka karşılaştırma yapılarında görülür. Başlangıçta а не (a ne) yapısını kullanmak daha güvenlidir.
Örnek
Somut olay: Bir kafede arkadaşınız iki film posteri gösteriyor. Siz komediyi seçiyorsunuz: Я предпочитаю комедию, а не драму. (Ya predpoçitayu komediyu, a ne dramu.) = Dram yerine komediyi tercih ederim. Bu cümlede а не (a ne) ikinci seçeneği reddeder ve ilk seçeneği öne çıkarır.
4. Yiyecek, içecek ve etkinlik tercihleri
Tercih kalıbı yiyecek ve içeceklerle kolayca kullanılabilir. Örneğin Я предпочитаю яблоко. (Ya predpoçitayu yabloko.) “Elmayı tercih ederim” demektir. Я предпочитаю сок. (Ya predpoçitayu sok.) cümlesi ise “Meyve suyunu tercih ederim” anlamına gelir.
Etkinliklerle konuşurken iki yaygın yapı vardır: Я предпочитаю читать. (Ya predpoçitayu çitat.) “Okumayı tercih ederim” ve Я предпочитаю спорт. (Ya predpoçitayu sport.) “Sporu tercih ederim.” Bir etkinliğin diğerine göre seçildiğini söylerken Я предпочитаю читать, а не играть. (Ya predpoçitayu çitat, a ne igrat.) denebilir. Bu cümle “Oyun oynamak yerine okumayı tercih ederim” anlamındadır.
Tercih belirtirken Я люблю... (Ya lyublyu...) kalıbı da duyulabilir. Я люблю музыку. (Ya lyublyu muzyku.) “Müziği severim” demektir; bu, genel beğeniyi anlatır. Я предпочитаю музыку. (Ya predpoçitayu muzyku.) ise seçenekler arasından müziği seçtiğimizi vurgular.
Örnek
Kısa diyalog: — Что ты предпочитаешь: сок или воду? (Şto ty predpoçitayeş: sok ili vodu?) = Ne tercih edersin: meyve suyu mu, su mu? — Я предпочитаю сок. (Ya predpoçitayu sok.) = Meyve suyunu tercih ederim. Burada или (ili) “veya” anlamındadır.
5. Olumsuzluk, soru ve nazik cevap
Bir kişiye tercihini sormak için Что ты предпочитаешь? (Şto ty predpoçitayeş?) diyebiliriz. Bu cümle “Neyi tercih ediyorsun?” anlamındadır. İki seçenek vererek sormak daha anlaşılır olur: Ты предпочитаешь музыку или спорт? (Ty predpoçitayeş muzyku ili sport?) = Müziği mi, sporu mu tercih ediyorsun?
Cevap verirken Я предпочитаю музыку. (Ya predpoçitayu muzyku.) veya Я предпочитаю спорт. (Ya predpoçitayu sport.) diyebiliriz. Tercih belirtmiyorsak Я не знаю. (Ya ne znayu.) “Bilmiyorum” ya da Мне всё равно. (Mne vsyo ravno.) “Benim için fark etmez” denebilir.
Olumsuzluk için fiilden önce не (ne) kullanılır: Я не предпочитаю кофе. (Ya ne predpoçitayu kofe.) “Kahveyi tercih etmem” anlamına gelir. Ancak günlük iletişimde bir şeyi sevmediğimizi söylemek için Я не люблю кофе. (Ya ne lyublyu kofe.) daha yaygındır. Bu iki cümle benzer görünse de ilki tercih etmediğimizi, ikincisi ise sevmediğimizi anlatır.
Örnek
Diyalog: — Ты предпочитаешь играть или читать? (Ty predpoçitayeş igrat ili çitat?) = Oyun oynamayı mı, okumayı mı tercih ediyorsun? — Я предпочитаю читать. Играть я не люблю. (Ya predpoçitayu çitat. Igrat ya ne lyublyu.) = Okumayı tercih ederim. Oyun oynamayı sevmem.
6. Telaffuz ve kısa konuşma uygulaması
предпочитаю (predpoçitayu) sözcüğünde vurgu та hecesindedir; başlangıçta sözcüğü “pred-po-çi-TA-yu” biçiminde parçalara ayırarak söylemek kolaylık sağlar. Rusça ч (ç) sesi Türkçedeki “ç”ye, ю (yu) ise “yu” sesine benzer. Я (Ya) sözcüğündeki ses Türkçedeki “ya” gibidir.
Kısa bir konuşmada önce soru, sonra seçenekler, son olarak cevap verilir. Örneğin Что ты предпочитаешь? (Şto ty predpoçitayeş?) sorusundan sonra Я предпочитаю книги, а не фильмы. (Ya predpoçitayu knigi, a ne filmy.) diyebiliriz. Bu cevap “Filmler yerine kitapları tercih ederim” anlamındadır.
Konuşma çalışmasında kendi gerçek tercihlerimizi kullanmak daha etkilidir. Üç yiyecek, iki etkinlik ve iki ders seçip her biriyle birer cümle kurabiliriz. Daha sonra bir arkadaşımıza А ты? (A ty?) yani “Ya sen?” diye sorarak kısa bir karşılıklı konuşma oluşturabiliriz.
Örnek
Tam örnek: — Что ты предпочитаешь: книги или фильмы? (Şto ty predpoçitayeş: knigi ili filmy?) = Neyi tercih ediyorsun: kitapları mı, filmleri mi? — Я предпочитаю книги, а не фильмы. Я люблю читать. (Ya predpoçitayu knigi, a ne filmy. Ya lyublyu çitat.) = Filmler yerine kitapları tercih ederim. Okumayı severim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Ben kitabı tercih ederim” cümlesi Я предпочитаю книга. (Ya predpoçitayu kniga.) şeklinde kurulur. Doğrusu: Doğrusu Я предпочитаю книгу. (Ya predpoçitayu knigu.) biçimindedir. книга (kniga) sözcüğü burada nesne olduğu için книгу (knigu) olur.
- Yanlış: предпочитаю (predpoçitayu) her özneyle aynı biçimde kullanılır. Doğrusu: Bu biçim yalnızca “ben” içindir: Я предпочитаю. (Ya predpoçitayu.) “Sen tercih ediyorsun” demek için Ты предпочитаешь. (Ty predpoçitayeş.) kullanılır.
- Yanlış: Я люблю фильм. (Ya lyublyu film.) ile Я предпочитаю фильм. (Ya predpoçitayu film.) tamamen aynı anlamdadır. Doğrusu: İlk cümle filmi sevdiğimizi, ikinci cümle ise seçenekler arasında filmi seçtiğimizi anlatır. Tercih karşılaştırması yapılırken предпочитать (predpoçitat) daha uygundur.
- Yanlış: İki seçenek arasında mutlaka Türkçedeki “-den daha çok” yapısı bire bir çevrilmelidir. Doğrusu: Rusçada A2 düzeyinde а не (a ne) yapısıyla karşılaştırma kurulabilir: Я предпочитаю чай, а не кофе. (Ya predpoçitayu çay, a ne kofe.) Ayrıca iki seçenek, Я предпочитаю чай кофе. (Ya predpoçitayu çay kofe.) cümlesindeki gibi art arda da kullanılabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta tercih bildirme konusu, yalnızca kısa cümlelerden karşılaştırmalı görüşlere doğru genişler. Daha uzun gerekçeler kurarak потому что (patamu şto) yani “çünkü” bağlacını kullanabiliriz: Я предпочитаю читать, потому что это интересно. (Ya predpoçitayu çitat, patamu şto eto interesna.) Ayrıca farklı zamanlarda seçimlerden söz etmek ve başkasının tercihlerini aktarmak öğrenilir. Böylece “Ne tercih edersin?” sorusuna yalnızca cevap vermek değil, seçimin nedenini de açıklamak mümkün olur.
Özet
Temel kalıp Я предпочитаю... (Ya predpoçitayu...) “Ben ... tercih ederim” anlamındadır. Tercih edilen nesne çoğunlukla belirtme hâlinde kullanılır; iki seçenek karşılaştırılırken özellikle а не (a ne) yapısı kullanılabilir. Чем (çem) bu fiille doğrudan “A’yı B’ye tercih ederim” anlamında kullanılmaz. Люблю (lyublyu) genel sevgiyi, предпочитаю (predpoçitayu) ise seçenekler arasındaki tercihi anlatır.