Rusçada идти (itti) yürüyerek gitmeyi, ехать (yehat) ise bir araçla gitmeyi anlatır; doğru fiil, kişinin nasıl hareket ettiğini gösterir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Yürüyerek gitmek: идти
Rusçada bir kişinin şu anda belirli bir yöne yürüyerek gitmesini anlatmak için идти (itti) fiili kullanılır. Örneğin Я иду к автобусной остановке. (Ya idu k avtobusnoy astanovke.) cümlesi “Otobüs durağına yürüyorum.” demektir. Burada kişi araç kullanmıyor; hareket yürüyerek gerçekleşiyor.
Идти (itti) fiili genellikle belirli bir hedefe doğru devam eden tek yönlü bir hareketi anlatır. Durağa, okula, eve veya mağazaya o anda yürüyorsak bu fiili seçeriz. Hedefi belirtmek için sık kullanılan yapı идти в/на + yer (itti v/na + yer) biçimidir; ancak bazı yer adlarıyla к (k) edatı da kullanılır.
Örnek
Örnek: Куда ты идёшь? (Kuda ty idyoş?) — Я иду на остановку. (Ya idu na astanovku.) Türkçesi: “Nereye gidiyorsun? — Durağa yürüyorum.”
2. идти fiilinin şimdiki zaman biçimleri
Идти (itti) düzensiz çekilen bir fiildir; bu nedenle son ekleri ezberlemek gerekir. Şimdiki zamanda biçimleri şöyledir: я иду (ya idu), ты идёшь (tı idyoş), он/она идёт (on/ana idyot), мы идём (mı idyom), вы идёте (vı idyote), они идут (ani idut).
Bu fiille soru sorarken Куда? (Kuda?) “Nereye?” ve Откуда? (Atkuda?) “Nereden?” soruları kullanılır. Örneğin Куда вы идёте? (Kuda vı idyote?) “Nereye gidiyorsunuz?” demektir. Cevapta hedefi açıkça söylemek yararlıdır: Мы идём в магазин. (Mı idyom v magazin.) “Markete yürüyoruz.”
Olumsuz cümlede не (nye) kullanılır ve fiilden önce gelir: Я не иду домой. (Ya ne idu damoy.) “Eve yürümüyorum.” Bu cümle, kişinin eve gitmediğini veya şu anda eve doğru yürümediğini anlatır.
Örnek
Çözümlü örnek: “Sen okula yürüyorsun.” cümlesinde özne “sen” olduğu için ты (tı) seçilir; yürüyerek ve şu anda gidildiği için идти (itti) kullanılır. Doğru cümle: Ты идёшь в школу. (Tı idyoş v şkolu.)
3. Araçla gitmek: ехать
Bir araçla veya bisikletle bir yere gitmeyi anlatmak için ехать (yehat) kullanılır. Bu fiil otobüs, tren, araba, taksi ve bisiklet gibi bir araçla yapılan hareketlerde kullanılabilir. Örneğin Я еду на автобусе. (Ya yedu na avtobuse.) “Otobüsle gidiyorum.”, Она едет на велосипеде. (Ana yedet na velasipede.) ise “O bisikletle gidiyor.” demektir.
Ехать (yehat) fiilinin şimdiki zaman biçimleri şöyledir: я еду (ya yedu), ты едешь (tı yedeş), он/она едет (on/ana yedet), мы едем (mı yedem), вы едете (vı yedete), они едут (ani yedut). Bu biçimlerde başlangıçtaki е (ye) sesi çoğunlukla “ye” gibi duyulur.
Araçla gidilen yeri söylemek için ехать в/на + yer (yehat v/na + yer) yapısı kullanılır. Örneğin Мы едем в центр. (Mı yedem v tsentr.) “Merkeze araçla gidiyoruz.” anlamındadır. Araçtan söz ederken sık kullanılan kalıp на автобусе (na avtobuse), на поезде (na poyezde) ve на такси (na taksi) biçimleridir.
Örnek
Örnek: Как ты едешь в школу? (Kak tı yedeş v şkolu?) — Я еду на велосипеде. (Ya yedu na velasipede.) Türkçesi: “Okula nasıl gidiyorsun? — Bisikletle gidiyorum.”
4. Tren, otobüs ve bilet bağlamı
İstasyonda veya durakta araçla hareketten söz ederken ехать (yehat) fiili kullanılır. Örneğin Поезд едет в Москву. (Poyezd yedet v Moskvu.) “Tren Moskova’ya gidiyor.” demektir. Bir yolcu da Я еду в Санкт-Петербург. (Ya yedu v Sankt-Peterburg.) diyerek “Sankt-Petersburg’a gidiyorum.” diyebilir.
Bilet alırken hedef, tarih ve araç türü önemlidir. Basit bir konuşmada Мне нужен билет до Казани. (Mne nuzhen bilet do Kazani.) “Kazan’a bir bilet lazım.” denebilir. Görevli На поезд? (Na poyezd?) diye sorarsa “Tren için mi?” anlamına gelir; yolcu Да, на поезд. (Da, na poyezd.) diyebilir.
Trene binme ve trenden inme, gitme fiilinden farklı hareketlerdir. “Trene biniyorum” demek için Я сажусь в поезд. (Ya sajus v poyezd.), “Trenden iniyorum” demek için Я выхожу из поезда. (Ya vıhoju iz poyezda.) denebilir. Bu cümlelerde araçla yolculuk fikri bulunsa da asıl hareket binmek veya inmektir.
Örnek
Kısa diyalog: — Куда вы едете? (Kuda vı yedete?) — Я еду в Казань. (Ya yedu v Kazan.) — Вам билет на поезд? (Vam bilet na poyezd?) — Да, пожалуйста. (Da, pajalusta.) Türkçesi: “Nereye gidiyorsunuz? — Kazan’a gidiyorum. — Tren bileti mi istiyorsunuz? — Evet, lütfen.”
5. Taksiyle gitmek ve araçtan inmek
Taksiyle bir yere giderken ехать (yehat) kullanılır: Я еду на такси. (Ya yedu na taksi.) “Taksiyle gidiyorum.” Gidilen yeri belirtmek için Мы едем в гостиницу. (Mı yedem v gastinitsu.) denebilir. Burada hareket araçla yapıldığı için идти (itti) değil, ехать (yehat) seçilir.
Araçtan inerken kullanılan temel fiil выходить (vıhadit) fiilidir. Şu anda taksiden inen kişi Я выхожу из такси. (Ya vıhaju iz taksi.) diyebilir. Geçmişte “indim” demek için Я вышел из такси. (Ya vışel iz taksi.) erkek konuşmacı, Я вышла из такси. (Ya vışla iz taksi.) kadın konuşmacı tarafından kullanılabilir.
Bir araçtan indikten sonra yürümeye başlarsak iki fiili art arda kullanabiliriz: Я вышел из такси и иду в гостиницу. (Ya vışel iz taksi i idu v gastinitsu.) “Taksiden indim ve otele yürüyorum.” İlk bölüm araçtan çıkmayı, ikinci bölüm ise yürüyerek ilerlemeyi anlatır.
Örnek
Somut olay: Bir yolcu taksiyle istasyona gelir. Şoföre Остановите здесь, пожалуйста. (Astanavíte zdes, pajalusta.) “Lütfen burada durun.” der. Sonra Я выхожу из такси. (Ya vıhaju iz taksi.) diyerek taksiden iner ve istasyona doğru иду (idu), yani yürür.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Я иду на автобусе. (Ya idu na avtobuse.) cümlesi “Otobüsle gidiyorum.” demektir. Doğrusu: Bu cümlede иду (idu) yürümeyi anlatır; araçla gitmek için Я еду на автобусе. (Ya yedu na avtobuse.) denir.
- Yanlış: Ехать (yehat) yalnızca araba ile gitmek için kullanılır. Doğrusu: Ехать (yehat) otobüs, tren, taksi ve bisiklet gibi araçlarla yapılan hareketlerde de kullanılabilir.
- Yanlış: Я хожу в школу. (Ya hoju v şkolu.) her zaman “Şu anda okula yürüyorum.” demektir. Doğrusu: Ходить (hodit) genellikle tekrarlanan veya genel alışkanlık bildiren hareketi anlatır. Şu anda okula doğru yürüyorsak Я иду в школу. (Ya idu v şkolu.) denir.
- Yanlış: Türkçedeki “gitmek” fiili Rusçada her durumda aynı fiille karşılanır. Doğrusu: Rusçada hareketin biçimi önemlidir. Yürüyerek gidiliyorsa идти (itti), araçla gidiliyorsa ехать (yehat) kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu ходить (hodit) ve ездить (yezdīt) gibi tekrarlanan veya alışkanlık bildiren hareket fiilleriyle genişler. Ayrıca пойти (payti) ve поехать (payehat) biçimleriyle hareketin başlaması anlatılır. Geçmiş zaman, gelecek zaman ve yön bildiren ön ekler de daha ayrıntılı işlenir. Böylece öğrenci yalnızca nasıl gidildiğini değil, hareketin tek seferlik mi yoksa düzenli mi olduğunu da söyleyebilir.
Özet
Идти (itti) yürüyerek, belirli bir yöne ve genellikle şu anda gerçekleşen hareketi anlatır. Ехать (yehat) araçla veya bisikletle gitmeyi anlatır ve bilet alma konuşmalarında sık kullanılır. Türkçedeki tek “gitmek” fiilinin Rusçada hareket biçimine göre farklı fiillerle karşılandığını unutmayın.