Rusçada yol sormak için kibar bir soru sorar, yön bildiren kısa ifadeleri anlayıp adım adım uygulayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Yol sormaya başlamak: Kibar soru kalıpları
Bir yabancıya yol sorarken önce dikkatini kibarca çekebiliriz. Извините! (izvinite) — Affedersiniz! ifadesi hem tanımadığımız kişilere hem de resmî durumlara uygundur. Ardından Как пройти? (kak proyti) — Nasıl gidilir? sorusunu kullanabiliriz. Bu soru, bir yere yürüyerek nasıl ulaşacağımızı sormak için temel kalıptır.
Gidilecek yeri belirtmek için Как пройти к метро? (kak proyti k mitro) — Metroya nasıl gidilir? diyebiliriz. Buradaki метро (mitro) — metro sözcüğü, к edatıyla birlikte yönelme anlamı kazanır ve к метро (k mitro) — metroya biçiminde kullanılır. A1 düzeyinde bütün cümleyi ezberlemek yerine soru kalıbını ve önemli yeri değiştirerek kullanmak daha pratiktir.
Örnek
Örnek durum: Metro girişini gören bir kişiye yaklaşırsınız. Извините! Как пройти к метро? (izvinite! kak proyti k mitro?) — Affedersiniz! Metroya nasıl gidilir? Kişi size yön tarif etmeye başlar.
Temel yönler: Düz, sağ ve sol
Yol tariflerinde en sık karşılaşacağımız yön ifadeleri şunlardır: прямо (pryamo) — düz, направо (naprava) — sağa ve налево (naleva) — sola. Bu ifadeler genellikle hareket fiili söylenmeden de kullanılabilir. Örneğin Идите прямо. (idite pryamo) — Düz gidin. cümlesinde идите (idite) — gidin anlamındadır.
Yol tarifinde kibar hitap biçimi önemlidir. Tanımadığımız bir yetişkine Поверните направо. (pavernite naprava) — Sağa dönün. diyebiliriz. Поверните налево. (pavernite naleva) — Sola dönün. cümlesi de aynı yapıya sahiptir. направо (naprava) sözcüğünün sonundaki о yazıda “o” olsa da günlük konuşmada yaklaşık “a” gibi, daha zayıf duyulabilir; yazılışı ve okunuşu karıştırılmamalıdır.
Örnek
Kısa yön tarifi: Идите прямо, потом поверните направо. (idite pryamo, patom pavernite naprava) — Düz gidin, sonra sağa dönün. Burada потом (patom) — sonra demektir.
Kavşak, trafik ışığı ve adım adım tarif
Uzun bir yol tarifini anlamak için ifadeleri sırayla dinleriz. Идите прямо до светофора. (idite pryamo da svetafora) — Trafik ışığına kadar düz gidin. cümlesinde до (da) — -e kadar, светофора (svetafora) ise trafik ışığı anlamındadır. Rusçada bazı kelimelerin yazılışı ve vurgusu Türkçeden farklıdır; bu yüzden ifadeyi bir bütün olarak dinlemek yararlıdır.
Kavşaktan sonra yeni bir yön verilebilir: На перекрёстке поверните направо. (na perekryostke pavernite naprava) — Kavşakta sağa dönün. Burada перекрёстке (perekryostke) — kavşakta anlamına gelir. A1 düzeyinde yol tarifini üç küçük parçaya ayırabiliriz: önce düz git, sonra bir noktaya kadar ilerle, ardından sağa veya sola dön.
Örnek
Çözümlü örnek: Bir kişi şöyle diyor: Идите прямо до светофора. На перекрёстке поверните направо. (idite pryamo da svetafora. na perekryostke pavernite naprava) — Trafik ışığına kadar düz gidin. Kavşakta sağa dönün. Yapılacaklar sırasıyla şunlardır: 1) Düz ilerlemek, 2) trafik ışığına ulaşmak, 3) kavşakta sağa dönmek.
Kısa diyalogla yol sorma ve anlama
Yol sorma konuşması genellikle kısa olur. Soran kişi hedefi belirtir, karşıdaki kişi bir veya iki yön söyler. Örneğin: — Извините! Как пройти к музею? (izvinite! kak proyti k muzeyu?) — Affedersiniz! Müzeye nasıl gidilir? — Идите прямо. Потом поверните направо. (idite pryamo. patom pavernite naprava) — Düz gidin. Sonra sağa dönün.
Anlamadığımızda konuşmayı sürdürmek için kısa bir tekrar isteyebiliriz. Повторите, пожалуйста. (pavtarite, pazhaluysta) — Lütfen tekrar edin. diyebiliriz. Tarifin sonunda Спасибо! (spasibo) — Teşekkürler! demek kibarlık gösterir. Karşıdaki kişi de Пожалуйста. (pazhaluysta) — Rica ederim. diyebilir; bu sözcük hem rica ederim hem de lütfen anlamında kullanılabilir.
Örnek
Somut diyalog: — Извините! Как пройти к метро? (izvinite! kak proyti k mitro?) — Affedersiniz! Metroya nasıl gidilir? — Идите прямо до светофора. Потом поверните направо. (idite pryamo da svetafora. patom pavernite naprava) — Trafik ışığına kadar düz gidin. Sonra sağa dönün. — Спасибо! (spasibo!) — Teşekkürler!
Tarifi doğrulama ve günlük kullanım
Bazen duyduğumuz yönü tekrar ederek doğru anlayıp anlamadığımızı kontrol ederiz. Прямо, потом направо? (pryamo, patom naprava?) — Düz, sonra sağa mı? sorusu bunun için kullanılabilir. Burada ses tonuyla soru anlamı oluşur; cümlenin sonunda soru işareti de bulunur. Böylece yanlış yöne gitme olasılığını azaltırız.
Bir yerin yakınında olduğumuzu sormak için Это далеко? (eto daleko?) — Burası uzak mı? diyebiliriz. Это близко? (eto blizko?) — Burası yakın mı? sorusu da günlük hayatta işe yarar. Yol tarifi alırken haritaya, trafik ışıklarına, kavşaklara ve metro girişlerine birlikte bakmak anlamayı kolaylaştırır; ancak karşıdaki kişinin el hareketini tek başına değil, söylediği kelimelerle birlikte değerlendirmeliyiz.
Örnek
Kontrol etme örneği: — Идите прямо, потом налево. (idite pryamo, patom naleva) — Düz gidin, sonra sola. — Прямо, потом налево? (pryamo, patom naleva?) — Düz, sonra sola mı? — Да. (da) — Evet. Böylece dinleyen kişi yönü tekrar ederek doğrulamış olur.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Как пройти? (kak proyti) yalnızca “Nasıl yürüyorsun?” anlamına gelir. Doğrusu: Bu kalıp yol sormak için kullanılır ve Türkçede “Nasıl gidilir?” anlamına gelir. Bir hedef eklemek istersek Как пройти к метро? (kak proyti k mitro?) — Metroya nasıl gidilir? diyebiliriz.
- Yanlış: направо (naprava) yazıldığı gibi “napravo” okunur. Doğrusu: Son harf Rusçada о (o) olsa da bu sözcük günlük konuşmada yaklaşık “naprava” diye duyulur. Yazılışta направо (naprava), telaffuzda ise son ses zayıflayarak “a”ya yaklaşır.
- Yanlış: прямо (pryamo) “priyamo” diye okunur ve başındaki ses Türkçedeki tam “pır” sesidir. Doğrusu: Yaklaşık okunuşu “pryamo”dur. İlk bölümdeki Rusça пря (prya) sesi Türkçede tam karşılığı olmayan, kısa ve birleşik bir sestir; A1 düzeyinde “pryamo” demek anlaşılmayı sağlar.
- Yanlış: Yol tarifinde tanımadığımız herkese emir kipinin tekil biçimiyle konuşmak doğrudur. Doğrusu: Tanımadığımız yetişkinlere kibar biçim kullanmak gerekir. Идите прямо. (idite pryamo) — Düz gidin. ve Поверните направо. (pavernite naprava) — Sağa dönün. bu durumda uygundur.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta yol tarifleri daha uzun ve ayrıntılı hâle gelir. Öğrenciler binaların konumunu рядом (ryadom) — yanında, около (akola) — yakınında ve напротив (naprativ) — karşısında gibi ifadelerle anlatabilir. Ayrıca ulaşım araçları, süre ve geçmişte gidilen yerler hakkında konuşmaya başlanır. Böylece yalnızca yönü izlemek değil, bir şehri daha ayrıntılı tanıtmak da mümkün olur.
Özet
Yol sormanın temel kalıbı Как пройти? (kak proyti) — Nasıl gidilir? ifadesidir. прямо (pryamo) — düz, направо (naprava) — sağa ve налево (naleva) — sola yönleriyle kısa tarifler anlaşılır. Kibar olmak için Извините! (izvinite) — Affedersiniz! ve Спасибо! (spasibo) — Teşekkürler! ifadelerini kullanmak gerekir.