Rusçada где (gde) bir kişinin veya şeyin bulunduğu yeri, куда (kuda) ise gidilen yönü sorar; идти (idti) yaya olarak, ехать (yehat) ise bir araçla gitmeyi anlatır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Где (gde): Nerede?
Где (gde) Rusçada bir kişinin, nesnenin veya yerin bulunduğu konumu sormak için kullanılır. Türkçedeki nerede sorusuna karşılık gelir. Cevap verirken çoğu zaman в (v) veya на (na) ile bir yer adı söylenir.
Örneğin okulda bulunan bir kişi için Я в школе. (Ya f şkole.) denebilir. Bu cümle Ben okuldayım anlamına gelir. Bir dükkânın yerini sormak için Где магазин? (Gde magazin?) yani Mağaza nerede? denir.
Örnek
Soru: Где парк? (Gde park?) Cevap: Парк в центре. (Park f tsentre.) Anlamı: Park nerede? Park merkezde.
2. Куда (kuda): Nereye?
Куда (kuda) bir kişinin veya aracın yöneldiği yeri sormak için kullanılır. Türkçedeki nereye sorusuna karşılık gelir. Bir yere doğru hareket varsa куда (kuda), yalnızca bulunulan yer soruluyorsa где (gde) kullanılır.
Hedefi söylemek için başlangıç düzeyinde sıkça в (v) veya на (na) kullanılır. Örneğin Я иду в школу. (Ya idu f şkolu.) Ben okula yürüyorum demektir. Burada okul, kişinin bulunduğu yer değil, yöneldiği hedeftir.
İki soruyu karşılaştırmak anlamı daha açık gösterir: Где ты? (Gde tı?) Neredesin? demektir; Куда ты идёшь? (Kuda tı idyoş?) Nereye yürüyorsun? anlamına gelir. Sorudaki fiil, konuşmanın konum mu yoksa hareket mi hakkında olduğunu da gösterir.
Örnek
Kısa konuşma: Где ты? (Gde tı?) — Neredesin? Я в парке. (Ya f parke.) — Parktayım. Куда ты идёшь? (Kuda tı idyoş?) — Nereye yürüyorsun? Я иду в магазин. (Ya idu f magazin.) — Mağazaya yürüyorum.
3. Идти (idti): Yürüyerek gitmek
Идти (idti) genellikle bir yöne, yaya olarak gitmek anlamına gelir. A1 düzeyinde bu fiilin bazı kişi biçimlerini kalıp olarak öğrenmek yararlıdır: я иду (ya idu) ben yürüyorum veya gidiyorum, ты идёшь (tı idyoş) sen yürüyorsun ve он идёт (on idyot) o yürüyor.
Rusçada hareket fiilinin biçimi kişiye göre değişir. Bu nedenle Ben okula yürüyorum derken mastar biçimi olan идти (idti) değil, Я иду в школу. (Ya idu f şkolu.) denir. Sözlükte fiili идти (idti) biçiminde görürüz; cümlede ise kişi biçimini kullanırız.
Yürüme anlamı yalnızca kısa mesafelerle sınırlı değildir; önemli olan ulaşım biçiminin yaya olması ve hareketin genellikle tek bir yöne gerçekleşmesidir. Я иду в парк. (Ya idu f park.) cümlesinde kişi parka yürüyerek gidiyor anlamı vardır.
Örnek
Çözümlü örnek: Türkçe cümle Ben eve yürüyorum. Özne ben olduğu için идти (idti) fiilinin biçimi иду (idu) seçilir. Sonuç: Я иду домой. (Ya idu damoy.)
4. Ехать (yehat): Araçla gitmek
Ехать (yehat) otobüs, metro, araba veya başka bir araçla, genellikle bir yöne gitmek anlamına gelir. Bu fiil, kişinin yürümek yerine bir ulaşım aracı kullandığını gösterir. A1 düzeyinde sık kullanılan biçimler şunlardır: я еду (ya yedu) ben araçla gidiyorum, ты едешь (tı yedeş) sen araçla gidiyorsun ve он едет (on yedet) o araçla gidiyor.
Örneğin Я еду в центр. (Ya yedu f tsentr.) Ben merkeze araçla gidiyorum demektir. Burada hedef в центр (f tsentr), ulaşım biçimi ise еду (yedu) ile anlatılır. Metro için Я еду на метро. (Ya yedu na metro.) denebilir.
Bir kişi otobüs durağına yürüyebilir, fakat şehir merkezine otobüsle gidebilir. Bu durumda iki farklı hareket anlatılır: Я иду на остановку. (Ya idu na astanovku.) ve Я еду в центр. (Ya yedu f tsentr.).
Örnek
Çözümlü örnek: Türkçe cümle O, okula otobüsle gidiyor. Özne o olduğu için ехать (yehat) fiilinin biçimi едет (yedet) olur. Sonuç: Он едет в школу на автобусе. (On yedet f şkolu na avtobuse.)
5. Где (gde), куда (kuda), идти (idti) ve ехать (yehat) birlikte
Gerçek bir yol tarifi konuşmasında bu dört yapı birlikte kullanılabilir. Önce kişinin bulunduğu yeri где (gde) ile, sonra hedefini куда (kuda) ile sorarız. Son olarak yürüyerek mi yoksa araçla mı gidildiğini идти (idti) veya ехать (yehat) ile belirtiriz.
Örneğin bir öğrenciye Где школа? (Gde şkola?) diye sorulduğunda okulun konumu istenir. Школа рядом. (Şkola ryadom.) cevabı Okul yakında demektir. Öğrencinin okula yürüdüğünü anlatmak için Я иду в школу. (Ya idu f şkolu.) denir.
Bir ulaşım planında önce durağa yürümek, sonra otobüse binmek mümkündür. Kısa bir konuşmada bunu şöyle anlatabiliriz: Я иду на остановку, потом еду в центр. (Ya idu na astanovku, patom yedu f tsentr.) Bu cümle Durağa yürüyorum, sonra merkeze araçla gidiyorum anlamına gelir.
Örnek
Kısa diyalog: Где ты? (Gde tı?) — Neredesin? Я на остановке. (Ya na astanovke.) — Duraktayım. Куда ты едешь? (Kuda tı yedeş?) — Nereye araçla gidiyorsun? Я еду в центр. (Ya yedu f tsentr.) — Merkeze araçla gidiyorum.
6. Yol tarifi kurma ve okuma ipuçları
Basit bir yol tarifi verirken önce hedefi, sonra hareket biçimini söylemek anlaşılır olur. Идите прямо. (İdite pryamo.) Düz gidin, потом направо. (Patom naprava.) sonra sağa anlamına gelir. Идите (idite) biçimi bir kişiye kibarca veya birden fazla kişiye yön verirken kullanılabilir.
Rusça okurken ё (yo) harfi çoğunlukla yo sesini verir; bu yüzden идёшь (idyoş) biçiminde ё sesini belirtmek önemlidir. Vurgusuz о (o) bazı kelimelerde a sesine yaklaşabilir; ancak başlangıçta kelimeleri sözlükteki biçimleriyle öğrenmek yeterlidir. ш (ş) ş sesine, ч (ç) ç sesine yakındır.
Türkçe konuşan öğrenciler fiilin mastarını her cümlede kullanma eğiliminde olabilir. Rusçada kişi değişince fiil de değişir: я иду (ya idu), ты идёшь (tı idyoş); я еду (ya yedu), ты едешь (tı yedeş). Bu küçük tabloyu ezberlemek, kısa yol konuşmalarını daha doğru kurmaya yardım eder.
Örnek
Somut durum: Bir ziyaretçi otelin yerini soruyor. Где гостиница? (Gde gastinitsa?) — Otel nerede? Cevap: Идите прямо, потом налево. (İdite pryamo, patom naleva.) — Düz gidin, sonra sola. Ziyaretçi araçla merkeze gidecekse Я еду в центр. (Ya yedu f tsentr.) diyebilir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Где (gde) ve куда (kuda) aynı anlamdadır; ikisi de nereye demektir. Doğrusu: Где (gde) nerede sorusudur ve konum ister. Куда (kuda) nereye sorusudur ve hareketin hedefini ister.
- Yanlış: Идти (idti) her türlü gitmek için, ехать (yehat) yalnızca araba kullanmak için kullanılır. Doğrusu: Идти (idti) yaya olarak gitmeyi anlatır. Ехать (yehat) otobüs, metro, araba veya başka bir araçla gitmek için kullanılır; kişinin aracı kendisinin kullanması gerekmez.
- Yanlış: Rusçada her özneyle идти (idti) ve ехать (yehat) aynı biçimde kalır. Doğrusu: Fiil kişiyle birlikte değişir. Örneğin ben için я иду (ya idu), sen için ты идёшь (tı idyoş); ben için я еду (ya yedu), sen için ты едешь (tı yedeş) kullanılır.
- Yanlış: Türkçedeki okula gidiyorum cümlesi Rusçada her zaman Я еду в школу. (Ya yedu f şkolu.) olur. Doğrusu: Bu cümle araçla gitmeyi anlatır. Yürüyerek gidiliyorsa Я иду в школу. (Ya idu f şkolu.) denir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, hareket fiillerinin daha geniş kullanımıyla ve geçmiş zaman biçimleriyle gelişir. Öğrenciler Я ходил. (Ya hadil.) yani bağlama göre yürüyerek gittim veya yürüyerek gidip geldim ve Я ездил. (Ya yezdil.) yani bağlama göre araçla gittim veya araçla gidip geldim gibi biçimleri tanımaya başlayabilir. Ayrıca откуда (atkuda) nereden sorusu eklenerek nerede, nereye ve nereden arasındaki ilişki kurulabilir. Daha uzun yol tariflerinde yönler, duraklar, aktarma ve emir yapıları da kullanılabilir.
Özet
Где (gde) konumu, куда (kuda) hedefi sorar. Идти (idti) yaya olarak gitmeyi, ехать (yehat) araçla gitmeyi anlatır; bu fiiller özneye göre değişir. Doğru soru ve fiil biçimi seçildiğinde şehirde yer sormak ve basit yol tarifi vermek mümkün olur.