Günlük rutinimizi saat ifadeleri ve basit fiillerle anlatarak bir günün kısa metnini okuyabilir ve dinleyerek anlayabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Saatleri Rusça söyleme
Rusçada tam saatleri söylerken genellikle в семь часов (v sem chasov) gibi bir yapı kullanılır. Bu ifade “saat yedide” demektir. Saatten önce çoğunlukla в (v) kullanılır: в восемь часов (v vosem chasov) “saat sekizde” anlamına gelir.
Bu derste dakikaları iki şekilde söyleyebiliriz. Günlük ve kolay biçimde семь тридцать (sem tridtsat) veya в семь тридцать (v sem tridtsat) denebilir. “Yediyi otuz geçe” anlamındaki daha doğal günlük kalıp ise в половине восьмого (v polovinye vosmovo) ifadesidir; kelime kelime “sekizin yarısında” gibi düşünülür.
Saat sorarken Который час? (Kotorıy ças?) denir. Cevap verirken sayıları açık ve yavaş söylemek, özellikle dinleme sırasında önemlidir. Rusçada час (ças) “saat” anlamına gelir; ancak sayıdan sonra biçimi değişebilir. A1 düzeyinde önce tam saatleri, ardından basit dakika ifadelerini öğrenmek yeterlidir.
Örnek
Resimdeki saat 7.30'u gösteriyor. Cevap: Сейчас семь тридцать. (Seyças sem tridtsat.) Türkçesi: Şimdi saat yedi buçuk. Daha günlük bir seçenek: Сейчас половина восьмого. (Seyças polovína vosmovo.) Türkçesi: Şimdi saat yedi buçuk.
2. Sabah rutini: uyanmak ve kahvaltı yapmak
Günlük rutin anlatırken sık kullanılan fiillerden biri вставать (vstavat), yani “kalkmak”tır. Birinci tekil kişiyle я встаю (ya vstayu) denir. Kahvaltı yapmak için завтракать (zavtrakat) fiili kullanılır; “ben kahvaltı yapıyorum” ifadesi я завтракаю (ya zavtrakayu) olur.
Sabahı anlatmak için утром (utrom) sözcüğü kullanılır. Örneğin Утром я встаю в семь часов. (Utrom ya vstayu v sem chasov.) cümlesi “Sabah saat yedide kalkarım” demektir. Rutinleri sıralarken потом (patom), yani “sonra” sözcüğü işe yarar.
Olumlu cümlelerde kişi zamiri ve fiil uyumuna dikkat edilir. Я завтракаю. (Ya zavtrakayu.) “Kahvaltı yapıyorum” demektir; Я завтракает. (Ya zavtrakayet.) yanlıştır. Çünkü завтракает (zavtrakayet) biçimi “o kahvaltı yapıyor” anlamında kullanılır.
Örnek
Sabah rutini örneği: Утром я встаю в семь часов. Потом я завтракаю. (Utrom ya vstayu v sem chasov. Patom ya zavtrakayu.) Türkçesi: Sabah saat yedide kalkarım. Sonra kahvaltı yaparım.
3. Öğle zamanı: çalışmak, ders yapmak ve yemek yemek
Öğle zamanı için днём (dnyom) sözcüğü kullanılabilir. “Öğle yemeği” обед (obed), öğle yemeği yemek ise обедать (obedat) fiiliyle anlatılır. Birinci tekil kişi biçimi я обедаю (ya obedayu) olur.
Günlük rutin cümlelerinde saat ve eylem birlikte verilebilir: В час я обедаю. (V ças ya obedayu.) Türkçesi “Saat birde öğle yemeği yerim” demektir. Ders çalışmak için учиться (uçitsa), çalışmak için работать (rabotat) kullanılır.
Bir günü anlatırken olayların sırasını açıkça belirtmek dinleyeni kolaylaştırır. Сначала я учусь, потом я обедаю. (Snaçala ya uçus, patom ya obedayu.) cümlesinde сначала (snaçala) “önce”, потом (patom) “sonra” demektir. Bu iki sıralama sözcüğüyle kısa ve anlaşılır bir günlük rutin metni kurulabilir.
Örnek
Somut örnek: В двенадцать часов я учусь. В час я обедаю. (V dvenadtsat chasov ya uçus. V ças ya obedayu.) Türkçesi: Saat on ikide ders çalışırım. Saat birde öğle yemeği yerim.
4. Akşam rutini ve geç saatte yemek
Akşam için вечером (veçerom) sözcüğü kullanılır. Akşam yemeği yemek için ужинать (ujinat) fiili kullanılır. “Ben akşam yemeği yiyorum” cümlesi Я ужинаю. (Ya ujínayu.) şeklindedir.
Saat 21.45, dijital biçimde двадцать один сорок пять (dvadtsat odín sorok pyat) olarak okunabilir. Günlük konuşmada “ona çeyrek var” anlamındaki без четверти десять (bez çetverti desyat) ifadesi de duyulabilir. A1 öğrencisi önce dijital saati tanıyabilir, sonra bu günlük kalıbı öğrenebilir.
Geç saatleri anlatırken поздно (pozdno), yani “geç” sözcüğü kullanılabilir. Örneğin Я поздно ужинаю. (Ya pozdno ujínayu.) “Geç saatte akşam yemeği yerim” demektir. Sağlıklı yaşam önerisi vermeden önce metnin yalnızca zamanı ve eylemi anlattığını unutmamak gerekir.
Örnek
Resme uygun cümle: В двадцать один час сорок пять минут я готовлю суп. (V dvadtsat odín ças sorok pyat minut ya gotovlyu sup.) Türkçesi: Saat 21.45'te çorba hazırlıyorum. Daha kısa biçim: Я поздно ужинаю. (Ya pozdno ujínayu.) Türkçesi: Geç saatte akşam yemeği yiyorum.
5. Kısa metin-dinleme: bir günü anlama
Dinleme çalışmasında her kelimeyi anlamaya çalışmak yerine önce saatleri ve temel eylemleri seçmek gerekir. Birinci dinlemede kişi kim, metin hangi zaman dilimini anlatıyor ve kaç farklı saat var sorularına odaklanılır. İkinci dinlemede fiillerin sırasına dikkat edilir.
Aşağıdaki metin A1 düzeyinde kısa bir günlük rutin örneğidir: Меня зовут Анна. Утром я встаю в семь часов тридцать минут. Потом я завтракаю и иду в школу. В час я обедаю. Вечером я возвращаюсь домой. В двадцать один час сорок пять минут я ужинаю. (Menya zovut Anna. Utrom ya vstayu v sem chasov tridtsat minut. Patom ya zavtrakayu i idu v školu. V ças ya obedayu. Veçerom ya vozvraşçayus damoy. V dvadtsat odín ças sorok pyat minut ya ujínayu.) Türkçesi: Benim adım Anna. Sabah saat yedi buçukta kalkarım. Sonra kahvaltı yapar ve okula giderim. Saat birde öğle yemeği yerim. Akşam eve dönerim. Saat 21.45'te akşam yemeği yerim.
Metni dinlerken утром (utrom), потом (patom) ve вечером (veçerom) gibi zaman belirten sözcükleri işaretlemek yararlıdır. Dinleme sonunda öğrenciden bütün metni Türkçeye çevirmesi beklenmez. Önemli olan Anna'nın ne zaman kalktığını, ne zaman yemek yediğini ve akşam ne yaptığını söyleyebilmesidir.
Örnek
Dinleme soruları: Anna saat kaçta kalkıyor? Cevap: Она встаёт в семь тридцать. (Ana vstayot v sem tridtsat.) Türkçesi: O, saat yedi buçukta kalkıyor. Anna saat kaçta yemek yiyor? Cevap: Она ужинает в двадцать один час сорок пять минут. (Ana ujínayet v dvadtsat odín ças sorok pyat minut.) Türkçesi: O, saat 21.45'te akşam yemeği yiyor.
6. Okuma, telaffuz ve kendi gününü anlatma
Rusça dinlerken vurguya dikkat etmek anlamayı kolaylaştırır. завтракаю (zavtrakayu) sözcüğünde “tra” bölümü belirgin söylenir; обедаю (obedayu) sözcüğünde “da” bölümü öne çıkar. Telaffuz ipuçları yaklaşık yardımlardır; en iyi sonuç, öğretmeni veya ses kaydını dikkatle dinleyip tekrar etmekle alınır.
Kendi günümüzü anlatırken önce üç veya dört eylem seçebiliriz: kalkmak, kahvaltı yapmak, okula gitmek ve akşam yemeği yemek. Her cümlede aynı kişiyi, yani я (ya) “ben” zamirini kullanmak başlangıçta daha kolaydır. Cümleleri утром (utrom), потом (patom) ve вечером (veçerom) ile birbirine bağlayabiliriz.
Kısa bir sunumda mükemmel ve uzun cümleler kurmak gerekmez. Saatleri doğru söylemek, fiili kişiyle uyumlu kullanmak ve olayları sıraya koymak yeterlidir. Öğrenci önce metnini yazabilir, sonra sesli okuyabilir ve son olarak metne bakmadan iki veya üç cümle söyleyebilir.
Örnek
Öğrencinin kendi örneği: Я встаю в семь часов. Я завтракаю. Потом я иду в школу. Вечером я ужинаю. (Ya vstayu v sem chasov. Ya zavtrakayu. Patom ya idu v školu. Veçerom ya ujínayu.) Türkçesi: Saat yedide kalkarım. Kahvaltı yaparım. Sonra okula giderim. Akşam yemeği yerim.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki “saat yedi buçuk” ifadesi Rusçada doğrudan семь с половиной (sem s polovínoy) diye söylenir. Doğrusu: A1 düzeyinde güvenli biçim семь тридцать (sem tridtsat) veya половина восьмого (polovina vosmovo) ifadesidir. Rusçada “sekizin yarısı” biçimi, 7.30'u anlatır.
- Yanlış: Her fiilin birinci tekil kişi biçimi aynı ekle kurulur; örneğin “ben kahvaltı yapar” denebilir. Doğrusu: Kişi ve fiil uyumu gerekir: Я завтракаю. (Ya zavtrakayu.) doğrudur. завтракает (zavtrakayet) biçimi “o kahvaltı yapıyor” anlamına gelir.
- Yanlış: Rusçada saat söylerken her zaman Türkçedeki gibi yalnızca sayı kullanılır. Doğrusu: Saatleri в семь часов (v sem chasov) gibi söylemek yaygındır. Dijital saatlerde sayıların arka arkaya söylenmesi de mümkündür; ancak cümlede в (v) edatı sık kullanılır.
- Yanlış: Dinleme metnindeki bütün kelimeleri anlamadan metin anlaşılmış sayılmaz. Doğrusu: A1 dinlemede önce saat, kişi ve temel eylemler seçilir. Ana bilgiyi yakalamak, her kelimeyi tek tek çevirmekten daha önemli bir ilk hedeftir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutin daha uzun metinlerle, geçmiş zaman ve gelecek zamanla genişletilir. Öğrenciler yalnızca “ne zaman ne yaptığını” değil, dün ne yaptığını ve yarın ne yapacağını da anlatmaya başlar. Saat ifadeleri randevu alma, ulaşım planı yapma ve okul programı hakkında konuşma içinde kullanılır. Ayrıca kısa ses kayıtlarından ayrıntı seçme ve kendi rutinini karşılaştırma çalışmaları yapılır.
Özet
Bu derste Rusçada saat sormayı, tam ve dakikalı saatleri söylemeyi öğrendik. Günlük rutin için kalkmak, kahvaltı yapmak, öğle ve akşam yemeği yemek gibi temel fiilleri kullandık. Kısa bir metni dinlerken önce saatleri, zaman sözcüklerini ve ana eylemleri seçmek gerekir.