Japoncada temel yiyecek ve içecek adlarını öğrenerek kahvaltı gibi günlük durumlarda basit ifadeler kurabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. İlk karşılaşma: iki temel sözcük
Bu derste iki temel Japonca sözcük öğreneceğiz. Pişmiş pirinç, pirinç yemeği veya genel olarak öğün anlamında kullanılan ごはん (gohan) sözcüğü hiragana ile yazılır; kahve anlamındaki コーヒー (koohii) sözcüğü ise katakana ile yazılır.
Hiragana, Japonca kökenli sözcükleri ve dil bilgisi parçalarını yazmada sık kullanılır. Katakana ise yabancı kökenli sözcüklerde sık görülür. Bu nedenle kahve sözcüğünün katakana ile yazılması, Japoncada başka dillerden alınan sözcüklerin yazımına güzel bir örnektir.
Örnek
ごはん (gohan) = pişmiş pirinç, pirinç yemeği veya öğün; コーヒー (koohii) = kahve. Telaffuz ipucu: ごはん (gohan) yaklaşık olarak “gohan”, コーヒー (koohii) ise “koohii” diye okunur; uzun sesleri acele etmeden söylemek gerekir.
2. Sözcükleri görselden tanıma
Bir sözcüğü öğrenirken onu yalnızca deftere yazmak yerine gerçek nesneyle eşleştirmek hatırlamayı kolaylaştırır. Kasedeki pişmiş pirinç veya pirinç yemeği için ごはん (gohan), fincandaki kahve için コーヒー (koohii) diyebiliriz. Görseldeki nesneyi gösterip sözcüğü birkaç kez yavaşça söylemek, anlam ile ses arasında bağlantı kurar.
Bu iki sözcük aynı türden değildir. ごはん (gohan) hem belirli bir yiyeceği hem de bağlama göre “yemek” veya “öğün” fikrini karşılayabilir. コーヒー (koohii) ise daha özel bir içeceğin adıdır; sütlü, sade veya soğuk olması sözcüğün temel anlamını değiştirmez.
Örnek
Öğretmen bir pilav kâsesini gösterir ve sorar: これは 何ですか。 (Kore wa nan desu ka.) Türkçesi: “Bu nedir?” Öğrenci cevap verir: ごはん です。 (Gohan desu.) Türkçesi: “Pirinç yemeğidir.” Kahve fincanı için cevap コーヒー です。 (Koohii desu.) olur: “Kahvedir.”
3. Kahvaltı bağlamında kullanma
Sözcükleri tek tek tanımak ilk adımdır; onları aynı durumda görmek ise anlamı güçlendirir. Bir kahvaltı masasında pirinç kâsesi ve kahve fincanı birlikte bulunabilir. Japonya'da kahvaltı bölgeye, aileye ve kişisel alışkanlıklara göre değişir; bu yüzden tek bir kahvaltı biçimi varmış gibi düşünmemeliyiz.
Bir nesneyi tanıtmak için başlangıç düzeyinde “Bu ...dır” yapısını kullanabiliriz. Japoncada bu yapı これは … です。 (Kore wa … desu.) biçimindedir. Burada これ (kore) “bu”, です (desu) ise kibar bir bildirme ifadesidir; öğrenci şimdilik kalıbı bütün olarak öğrenebilir.
Örnek
これは ごはん です。 (Kore wa gohan desu.) Türkçesi: “Bu pirinç yemeğidir.” これは コーヒー です。 (Kore wa koohii desu.) Türkçesi: “Bu kahvedir.” Her iki cümlede de yalnızca ortadaki yiyecek veya içecek sözcüğü değişir.
4. İki sözcüğü karşılaştırma ve kısa diyalog
Şimdi iki sözcüğü aynı bağlamda kullanarak kısa bir konuşma kurabiliriz. Bir kişi masadaki yiyecekleri sorar, diğeri de bildiği sözcüklerle cevap verir. A1 düzeyinde amaç uzun açıklamalar yapmak değil, temel nesneleri doğru tanımak ve kibar biçimde söylemektir.
Japoncada soru cümlesinin sonunda sıkça か (ka) kullanılır. 何 (nan) “ne” anlamına gelir; ancak bu derste yazı sistemi başlangıçta olduğu için öğrenciler sözcüğü önce ses ve kalıp içinde öğrenebilir. Cevap verirken cümlenin sonuna です (desu) eklemek kibar ve güvenli bir başlangıçtır.
Örnek
Kısa diyalog: これは 何ですか。 (Kore wa nan desu ka.) Türkçesi: “Bu nedir?” ごはん です。 (Gohan desu.) Türkçesi: “Pirinç yemeğidir.” これは 何ですか。 (Kore wa nan desu ka.) Türkçesi: “Bu nedir?” コーヒー です。 (Koohii desu.) Türkçesi: “Kahvedir.”
5. Dinleme, söyleme ve günlük kullanım
Son aşamada sözcükleri görsel olmadan da hatırlamaya çalışırız. Öğrenci önce pirinç yemeğini zihninde canlandırıp ごはん (gohan), sonra kahveyi canlandırıp コーヒー (koohii) demelidir. Ardından her iki sözcüğü kalıpta kullanarak これは ごはん です。 (Kore wa gohan desu.) ve これは コーヒー です。 (Kore wa koohii desu.) cümlelerini söyleyebilir.
Günlük hayatta bu kelimeler kahvaltı, alışveriş ve restoran konuşmalarında işe yarar. Bir menüde katakana ile yazılmış コーヒー (koohii) sözcüğünü gördüğümüzde bunun kahve olduğunu tahmin edebiliriz. ごはん (gohan) sözcüğünü duyduğumuzda ise bağlama göre pişmiş pirinç, yemek veya öğün anlamlarından hangisinin uygun olduğunu düşünürüz.
Örnek
Kendini değerlendirme örneği: Resimde yalnızca fincan varsa “Bu nedir?” sorusuna コーヒー です。 (Koohii desu.) diyebilmelisin. Resimde yalnızca pirinç yemeği kâsesi varsa ごはん です。 (Gohan desu.) demelisin. İki nesne birlikteyse her birini ayrı ayrı adlandırabilmen, bu bölümün can-do hedefini karşıladığını gösterir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: ごはん (gohan) yalnızca beyaz pilav demektir ve her zaman sadece tek bir yiyeceği anlatır. Doğrusu: ごはん (gohan) çoğu durumda pişmiş pirinç veya pirinç yemeği anlamına gelir; bağlama göre genel olarak “yemek” ya da “öğün” fikrini de anlatabilir.
- Yanlış: コーヒー (koohii) Türkçedeki gibi yazılır veya hiragana ile yazılması gerekir. Doğrusu: Japoncada kahve sözcüğü genellikle katakana ile コーヒー (koohii) biçiminde yazılır. Katakana, yabancı kökenli sözcükleri göstermede sık kullanılan yazı türüdür.
- Yanlış: これは ごはん です。 (Kore wa gohan desu.) cümlesinde これ (kore) “o” anlamına gelir. Doğrusu: これ (kore) temel olarak “bu” anlamındadır. Konuşana yakın bir nesneyi gösterip tanıtırken kullanılır.
- Yanlış: Japoncada her sözcük Türkçedeki gibi ayrı ayrı ve aynı vurguyla okunur. Doğrusu: Japoncada sesleri açık ve doğru uzunlukta söylemek önemlidir. コーヒー (koohii) sözcüğündeki uzun sesleri kısaltmamak gerekir; Türkçedeki vurgu alışkanlığını aynen aktarmak da doğru değildir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu sözcükler kahvaltı ve restoran konuşmalarının içinde daha geniş biçimde kullanılacaktır. Öğrenciler “Ne içiyorsun?”, “Kahve istiyorum.” veya “Pirinç yemeği yiyorum.” gibi temel cümleleri öğrenmeye başlayabilir. Ayrıca yiyecekleri sayma, miktar söyleme ve basit istek kalıpları ele alınabilir. Yazı çalışmaları ilerledikçe katakana sözcükleri daha hızlı okumak ve hiragana ile yeni kalıplar yazmak hedeflenir.
Özet
Bu derste pişmiş pirinç, pirinç yemeği, yemek veya öğün anlamlarına gelebilen ごはん (gohan) ve kahve anlamındaki コーヒー (koohii) sözcüklerini öğrendik. Bu sözcükleri これは … です。 (Kore wa … desu.) kalıbıyla tanıtabilir ve これは 何ですか。 (Kore wa nan desu ka.) sorusuna cevap verebiliriz. Görselden tanıma, doğru telaffuz ve hiragana-katakana ayrımı, sonraki Japonca yiyecek ve içecek konuları için temel oluşturur.