Sayı, gün ve saat sözcükleri (なんじ nanji, げつようび getsuyoubi)

1. Japonca sayıları tanıyalım

Saat ve gün ifadelerini öğrenmeden önce temel sayıları tanımak gerekir. İlk sayılar şöyledir: れい (rei) — sıfır, いち (ichi) — bir, に (ni) — iki, さん (san) — üç, よん (yon) — dört, ご (go) — beş, ろく (roku) — altı, なな (nana) — yedi, はち (hachi) — sekiz, きゅう (kyuu) — dokuz ve じゅう (juu) — ondur.

On bir ve sonraki sayılarda önce on, sonra birler söylenir. Örneğin じゅういち (juuichi) on bir, じゅうご (juugo) on beş ve にじゅう (nijuu) yirmidir. Saat söylerken özellikle dört için よじ (yoji), yedi için しちじ (shichiji) ve dokuz için くじ (kuji) biçimleri kullanılır; bu biçimleri saat bağlamında ayrı ayrı öğrenmek yararlıdır.

2. Saat sormak ve tam saatleri söylemek

Japoncada saat sormak için なんじですか (nanji desu ka) — Saat kaç? kalıbı kullanılır. Buradaki なんじ (nanji) ifadesi kelime olarak hangi saat anlamındadır. Cevapta saat sayısından sonra じ (ji) gelir: さんじです (sanji desu) — Saat üç.

Sabah ve öğleden sonra ayrımı için ごぜん (gozen) — sabah/öğleden önce ve ごご (gogo) — öğleden sonra ifadeleri kullanılır. Örneğin ごぜん じゅうじです (gozen juuji desu) — Sabah saat on ve ごご さんじです (gogo sanji desu) — Öğleden sonra saat üç demektir. Başlangıç düzeyinde saat söylerken sayı ile じ (ji) arasındaki bağlantıya dikkat etmek yeterlidir.

Japoncada günlük konuşmada 14.20 gibi bir saat çoğunlukla 24 saatlik sistemle değil, öğleden sonra iki olarak söylenir. Bu nedenle ごご にじ にじゅっぷんです (gogo niji nijuppun desu) — Öğleden sonra saat ikiyi yirmi geçiyor denebilir. Resmî çizelgelerde 24 saatlik gösterim görülebilir; ancak A1 düzeyinde önce ごぜん (gozen) ve ごご (gogo) ayrımını öğrenmek daha uygundur.

3. Dakikaları ve buçuk saati söylemek

Dakikayı söylemek için sayıdan sonra ふん (fun) veya bazı sayılardan sonra ses değişmiş biçimi olan ぷん (pun) kullanılır. Başlangıçta en sık karşılaşacağımız biçimler şunlardır: ごふん (gofun) — beş dakika, じゅっぷん (juppun) — on dakika, じゅうごふん (juugofun) — on beş dakika ve にじゅっぷん (nijuppun) — yirmi dakika. Bu değişiklikler ezberlenerek ve dinleyerek pekiştirilir.

Buçuk için はん (han) kullanılır. Örneğin くじはん (kuji han) — dokuz buçuk, さんじはん (sanji han) — üç buçuk demektir. 9.30 için ごぜん くじはんです (gozen kuji han desu) — Sabah saat dokuz buçuk denebilir.

Dakikası olan bir saat genellikle saat, sonra dakika sırasıyla söylenir. 10.45 için じゅうじ よんじゅうごふんです (juuji yonjuugofun desu) — Saat on kırk beş denir. 3.15 için さんじ じゅうごふんです (sanji juugofun desu) — Saat üç on beş ifadesi kullanılabilir.

4. Haftanın günlerini öğrenmek

Haftanın günleri Japoncada ようび (youbi) ile biter. Bu sözcük haftanın günü anlamına gelir. Pazartesi げつようび (getsuyoubi), salı かようび (kayoubi), çarşamba すいようび (suiyoubi), perşembe もくようび (mokuyoubi), cuma きんようび (kinyoubi), cumartesi どようび (doyoubi) ve pazar にちようび (nichiyoubi) şeklindedir.

Gün adlarını söylerken çoğu zaman günün sonuna です (desu) gelir. Örneğin きょうは げつようびです (kyou wa getsuyoubi desu) — Bugün pazartesi. Buradaki きょう (kyou) bugün demektir; は (wa) ise cümlenin konusunu gösteren parçacıktır.

Japonya’da haftanın günleri takvimlerde ve okul programlarında sık görülür. İlk öğrenme aşamasında kanji biçimlerini okumaya çalışmak yerine hiragana biçimlerini doğru söylemek önceliklidir. İleride aynı gün adlarının farklı yazı sistemiyle gösterilen biçimleri de tanınacaktır.

5. Gün ve saati birlikte kullanmak

Bir etkinliğin zamanını söylerken gün ve saat birlikte verilebilir. Örneğin げつようび ごぜん くじはんです (getsuyoubi gozen kuji han desu) — Pazartesi sabah saat dokuz buçuk demektir. Daha doğal bir cümlede konu belirtilirse じゅぎょうは げつようび ごぜん くじはんです (jugyou wa getsuyoubi gozen kuji han desu) — Ders pazartesi sabah saat dokuz buçukta ifadesi kullanılabilir.

Kısa diyaloglarda önce soru, sonra kısa cevap gelir. Öğrenciler karşılıklı olarak takvim ve saate bakarak pratik yapabilir. Bu çalışmada amaç yalnızca doğru cevabı bulmak değil, cevabı anlaşılır ve kibar biçimde söylemektir.

Örneğin bir tren istasyonunda yolcu, kalkış saatini sorabilir. なんじですか (nanji desu ka) — Saat kaç? sorusuna ごご にじ にじゅっぷんです (gogo niji nijuppun desu) — Öğleden sonra saat ikiyi yirmi geçiyor diye cevap verilebilir. Gün de sorulursa もくようびです (mokuyoubi desu) — Perşembedir denir.

6. Gerçek yaşamda kullanım ve öğrenme çalışması

Sayı, gün ve saat sözcükleri okul programlarında, telefon takvimlerinde, biletlerde ve tren istasyonu panolarında karşımıza çıkar. Panolarda sayılar bazen dijital biçimde, bazen de yazıyla gösterilir. Japonca öğrenen bir kişi önce saati, sonra gün adını ve en son etkinlik adını ayırt ederek bilgiyi parçalara bölebilir.

Çalışmak için bir takvim ve bir saat resmi hazırlayın. Önce saati gösterip なんじですか (nanji desu ka) diye sorun; arkadaşınız cevap versin. Sonra takvimdeki günü gösterip なんようびですか (nanyoubi desu ka) — Haftanın hangi günü? sorusunu kullanın.

Bir sonraki adımda kendi haftalık programınızı kısa cümlelerle anlatabilirsiniz. Örneğin かようび ごご さんじです (kayoubi gogo sanji desu) — Salı günü öğleden sonra saat üç ve どようび ごぜん じゅうじです (doyoubi gozen juuji desu) — Cumartesi sabah saat on ifadelerini söyleyebilirsiniz. Bu cümleleri yüksek sesle tekrar etmek, özellikle uzun sesleri ve じ (ji) sesini doğru söylemeye yardım eder.