Basit bir Japonca ders programını okuyup dinleyerek günleri, dersleri ve saatleri doğru biçimde eşleştirebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Program tablosunu tanıma
Bir ders programında genellikle üst satırda günler, sol tarafta ise saatler bulunur. Her kutucukta dersin adı yazabilir; boş kutu o saatte ders olmadığını gösterebilir. Japonca bir programı okurken önce tablonun başlığını, sonra günleri ve saatleri belirlemek yararlıdır.
A1 düzeyindeki materyallerde ders adlarını çoğunlukla hiragana ile görebiliriz. Gerçek okul programlarında ders adları kanjiyle veya katakana ile de yazılabilir; ancak başlangıç düzeyinde amaç her kelimeyi ezberlemek değil, tabloyu doğru takip etmektir. Önce bildiğimiz bilgileri bulur, sonra bilinmeyen kelimeleri bağlamdan anlamaya çalışırız.
Örnek
Örnek bir tablo başlığı şöyle olabilir: じかんわり (jikanwari) — ders programı. Bir satırda げつようび (getsuyoubi) ve にほんご (nihongo) görülüyorsa anlamı pazartesi günü Japonca dersidir. にほんご (nihongo) kelimesi burada ders adıdır; tabloyu okurken önce bunun hangi gün ve hangi saat kutusunda bulunduğuna bakarız.
Haftanın günlerini okumak
Japoncada haftanın günleri genellikle げつようび (getsuyoubi), かようび (kayoubi), すいようび (suiyoubi), もくようび (mokuyoubi) ve きんようび (kinyoubi) biçiminde kullanılır. A1 düzeyinde önce pazartesiden cumaya kadar olan günleri tanımak yeterlidir. Gün adlarının sonundaki ようび (youbi) bölümü gün anlamına gelir.
Dinleme sırasında gün adlarını ayırt etmek için konuşmacının cümlesindeki ilk önemli kelimeye dikkat ederiz. Bir programda günler soldan sağa ya da yukarıdan aşağıya düzenlenebilir; bu yüzden yalnızca sıraya güvenmeyiz. Gün adını gördüğümüz kutucuktaki ders ve saati birlikte okuruz.
Örnek
Kısa metin: げつようびに にほんごが あります。 (getsuyoubi ni nihongo ga arimasu.) — Pazartesi günü Japonca dersi var. Burada げつようび (getsuyoubi) gün bilgisini, にほんご (nihongo) ders bilgisini verir. かようび (kayoubi) görülürse bu kez salı günü anlaşılır.
Saatleri ve ders süresini bulma
Japoncada saat sormak için なんじですか。 (nanji desu ka.) denir. Saatleri söylerken sayıdan sonra じ (ji) gelir: くじ (kuji) dokuz, じゅうじ (juuji) on ve じゅういちじ (juuichiji) on birdir. Öğrenciler başlangıçta özellikle dört, yedi ve dokuz için kullanılan biçimleri ayrı ayrı öğrenmelidir.
Sabah ve öğleden sonra ayrımı gerektiğinde ごぜん (gozen) sabah, ごご (gogo) öğleden sonra anlamına gelir. Bir dersin başlangıç ve bitişini söylemek için から (kara) ve まで (made) kullanılır. Programı okurken önce saati, ardından o saatteki ders adını bulmak gerekir.
Örnek
Çözümlü örnek: Programda ごぜん くじ (gozen kuji) satırında えいご (eigo) yazıyor. Soru なんじに えいごが ありますか。 (nanji ni eigo ga arimasu ka.) ise cevap ごぜん くじに えいごが あります。 (gozen kuji ni eigo ga arimasu.) olur. Türkçesi: Sabah saat dokuzda İngilizce dersi var.
Dinlerken anahtar bilgiyi seçme
Kısa bir dinleme metninde her kelimeyi anlamaya çalışmak yerine üç ana bilgiyi ararız: gün, saat ve ders. Öğretmen önce günü, sonra saati ve dersi söyleyebilir; bazen bu sıra değişebilir. Dinleme başlamadan önce çalışma kâğıdındaki tabloyu gözden geçirmek, bekleyeceğimiz bilgileri fark etmemizi sağlar.
İlk dinlemede genel anlamı yakalamak, ikinci dinlemede ayrıntıları kontrol etmek iyi bir yöntemdir. Duyduğumuz kelimeyi hemen yazamıyorsak kutucuğa küçük bir işaret koyabiliriz. Daha sonra ses kaydı tekrarlandığında günün, saatin ve dersin aynı kutuya ait olup olmadığını kontrol ederiz.
Örnek
Dinleme metni: すいようび、じゅうじに すうがくです。 (suiyoubi, juuji ni suugaku desu.) — Çarşamba günü saat onda matematik dersidir. Çalışma kâğıdında çarşamba satırı ile saat on sütununun kesiştiği kutuyu bulur ve oraya matematik dersini yazarız. すうがく (suugaku) kelimesini kaçırırsak gün ve saat yine de doğru kutuyu bulmamıza yardım eder.
Program hakkında kısa konuşmalar
Program hakkında konuşurken A1 düzeyinde kısa ve tekrar edilebilir kalıplar kullanırız. Bir dersin varlığını sormak için なんようびに ありますか。 (nanyoubi ni arimasu ka.) veya saat sormak için なんじに ありますか。 (nanji ni arimasu ka.) denebilir. Cevapta gün, saat ve ders adını açıkça söylemek iletişimi kolaylaştırır.
Kısa diyaloglarda konuşmacının ses tonundan çok anahtar kelimelere odaklanmalıyız. Bir öğrenci soruyu anlamazsa もういちど おねがいします。 (mou ichido onegaishimasu.) diyebilir. Bu ifade tekrar istemek için kullanılır ve sınıf içi iletişimde çok yararlıdır.
Örnek
Diyalog: A: なんようびに にほんごが ありますか。 (A: nanyoubi ni nihongo ga arimasu ka.) B: げつようびに あります。 (B: getsuyoubi ni arimasu.) A: Japonca dersi hangi gün var? B: Pazartesi günü var. Bir başka soru-cevap: A: なんじに ありますか。 (A: nanji ni arimasu ka.) B: ごぜん くじです。 (B: gozen kuji desu.) A: Saat kaçta? B: Sabah saat dokuzda.
Okuma ve dinleme etkinliğini birleştirme
Son etkinlikte önce boş ya da kısmen doldurulmuş bir haftalık programı okur, sonra kısa bir dinleme metnini takip ederiz. Dinlemede verilen bilgileri uygun kutulara yerleştirirken gün, saat ve ders adını birlikte düşünürüz. Etkinlik bittiğinde eşleştirmelerimizi bir arkadaşımızla karşılaştırabiliriz.
Kendi programımızı anlatmak için yalnızca birkaç ders ve saat seçmek yeterlidir. Örneğin pazartesi sabahı Japonca, çarşamba öğleden sonra müzik ve cuma günü beden eğitimi dersini söyleyebiliriz. Bu çalışma hem tablo okumayı hem de ezberlenmiş kısa cümleleri gerçek bir görev içinde kullanmayı sağlar.
Örnek
Çözümlü mini görev: Dinleme metninde きんようびの ごご にじに たいいくです。 (kinyoubi no gogo niji ni taiiku desu.) cümlesi duyulur. Önce きんようび (kinyoubi) ile cuma gününü, sonra ごご にじ (gogo niji) ile öğleden sonra saat ikiyi buluruz. Son olarak たいいく (taiiku) dersini bu kutuya yazarız. Türkçesi: Cuma günü öğleden sonra saat ikide beden eğitimi vardır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Japoncada bütün saatler sayıların sonuna aynı biçimde じ (ji) eklenerek okunur. Doğrusu: Bazı saatlerin özel okunuşu vardır. Özellikle よじ (yoji) dört, しちじ (shichiji) yedi ve くじ (kuji) dokuzdur; bu biçimler başlangıçta ayrıca çalışılmalıdır.
- Yanlış: Bir programda gün adı görülünce o gün bütün derslerin yapıldığı anlaşılır. Doğrusu: Gün adı yalnızca sütun ya da satırı gösterir. Doğru dersi bulmak için günün yanında saati ve kesişen kutudaki ders adını da okumak gerekir.
- Yanlış: Saat ve sabah-öğleden sonra bilgisi Türkçedeki kalıplarla her zaman aynı sırada kullanılabilir; bu nedenle くじ ごぜん (kuji gozen) her zaman doğru ifadedir. Doğrusu: Başlangıç düzeyinde sabah bilgisi genellikle saatten önce gelir: ごぜん くじ (gozen kuji). Program okurken ごぜん (gozen) ve ごご (gogo) kelimelerine özellikle dikkat edilmelidir.
- Yanlış: Dinlemede bir kelime kaçırılırsa bütün cevap çözülemez. Doğrusu: Gün, saat ve ders bilgisinden ikisini anlamak bile doğru kutuyu bulmaya yardımcı olabilir. Kaydı tekrar dinlerken önce eksik bilgiyi tamamlamak, bütün cümleyi baştan çözmeye çalışmaktan daha etkilidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta program okuma çalışmaları daha uzun metinlere, sınıf duyurularına ve randevu planlarına genişleyebilir. Öğrenciler saatleri daha ayrıntılı söylemeyi, はん (han) ile buçuk ifadelerini ve daha fazla günlük etkinliği öğrenebilir. Kanji A2 düzeyinde kademeli olarak programa girmeye başlar; örneğin gün ve ders adlarının bazıları kana yanında kanji ile de görülebilir. Daha sonra öğrenciler kendi haftalık programlarını yazıp kısa bir sesli sunumla anlatabilir.
Özet
Basit bir Japonca ders programını okurken önce günleri, sonra saatleri ve ders adlarını buluruz. Dinlemede özellikle gün, saat ve ders olmak üzere üç anahtar bilgiyi seçeriz. Kısa soru-cevap kalıplarıyla bir dersin hangi gün ve saatte olduğunu sorup söyleyebiliriz.