Kısa bir hobi günlüğünü okuyup dinlemek, geçen hafta yapılan etkinlikleri basit Japonca ile anlamayı ve kendi deneyimlerimizi anlatmayı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Hobi günlüğünün amacı ve temel kelimeler
Hobi günlüğü, kişinin boş zamanında yaptığı etkinlikleri kısa cümlelerle kaydettiği metindir. Japoncada hobi için しゅみ (shumi) denir; Türkçesi “hobi”dir. “Müzik dinlemek”, “kitap okumak” ve “film izlemek” gibi etkinlikler başlangıç düzeyinde sık kullanılır.
Bir günlük yazarken gün, zaman ve etkinlik bilgisi verilebilir. Örneğin おんがくを ききます (ongaku o kikimasu) “müzik dinlerim” demektir. Buradaki を (o) parçacığı, yapılan etkinliğin nesnesini gösterir; yazımda を, telaffuzda çoğunlukla “o” olarak söylenir.
Örnek
Örnek: しゅみは どくしょです。 (Shumi wa dokusho desu.) — Hobim kitap okumaktır. おんがくを ききます。 (Ongaku o kikimasu.) — Müzik dinlerim. えいがを みます。 (Eiga o mimasu.) — Film izlerim.
2. Geçen haftayı anlatma
Geçen hafta Japoncada せんしゅう (senshuu) sözcüğüyle ifade edilir. Bu sözcük “geçen hafta” anlamına gelir ve cümlede zaman bilgisi verir. Gün adları da günlüğü anlamaya yardım eder: げつようび (getsuyoubi) pazartesi, どようび (doyoubi) cumartesi, にちようび (nichiyoubi) pazardır.
A1 düzeyinde geçmişi anlatmak için fiilin kibar geçmiş biçimi kullanılabilir. ききます (kikimasu) “dinlerim” iken ききました (kikimashita) “dinledim” olur. Benzer biçimde みます (mimasu) “izlerim” ve みました (mimashita) “izledim” anlamındadır; cümlenin zamanı çoğunlukla fiilin biçiminden anlaşılır.
Örnek
Çözümlü örnek: せんしゅう、えいがを みました。 (Senshuu, eiga o mimashita.) — Geçen hafta film izledim. みました (mimashita) geçmiş zaman olduğu için olayın daha önce gerçekleştiğini anlarız. せんしゅう (senshuu) ise olayın geçen haftaya ait olduğunu gösterir.
3. Kısa günlüğü sessiz okuma
Sessiz okumada önce metnin tamamını anlamaya çalışmak yerine temel bilgileri bulmak daha etkilidir. Önce “Kim yazmış?”, “Hangi gün?” ve “Ne yapmış?” sorularını düşünmek gerekir. Her kelimeyi sözlükten aramak yerine tarih, gün adı ve fiil biçimleri gibi ipuçlarına dikkat edilir.
Kısa bir günlükte özne bazen yazılmaz; çünkü kimin söz konusu olduğu metnin bağlamından anlaşılabilir. Örneğin どようびに ほんを よみました。 (Doyoubi ni hon o yomimashita.) “Cumartesi kitap okudum” demektir. Burada に (ni) belirli bir zamanda “-de, -da” anlamı verir; ほん (hon) “kitap”, よみました (yomimashita) ise “okudum”dur.
Örnek
Metin: せんしゅうの にちようび、こうえんへ いきました。しゃしんを とりました。 (Senshuu no nichiyoubi, kouen e ikimashita. Shashin o torimashita.) — Geçen pazar parka gittim. Fotoğraf çektim. Çözüm: Zaman “geçen pazar”, yer “park” ve etkinlik “fotoğraf çekmek”tir.
4. Dinleme sırasında anahtar bilgileri yakalama
Dinlemede amaç, ilk seferde her cümleyi kelimesi kelimesine çevirmek değildir. Önce gün adı, zaman sözcüğü ve etkinlik fiili gibi anahtar bilgileri yakalamak gerekir. Öğretmen bir parçayı iki kez dinletirse ilk dinlemede genel konuyu, ikinci dinlemede ayrıntıları anlamaya çalışmak yararlıdır.
Japoncada bazı sesler Türkçe konuşan öğrenciler için dikkat ister. しゅみ (shumi) sözcüğündeki しゅ (shu) birleşimi Türkçedeki “şu” sesine benzer; sözcüğü “şu-mi” olarak iki bölümde söylemek yararlıdır. ききました (kikimashita) sözcüğü yaklaşık “kikimaşta” gibi duyulsa da heceleri aceleyle yutmamak gerekir; telaffuz ipucu olarak “ki-ki-ma-şi-ta” biçiminde bölünebilir.
Örnek
Dinleme metni: せんしゅう、まいにち おんがくを ききました。にちようびは えいがを みました。 (Senshuu, mainichi ongaku o kikimashita. Nichiyoubi wa eiga o mimashita.) — Geçen hafta her gün müzik dinledim. Pazar günü film izledim. Soruların cevapları: Genel hobi müzik dinlemektir; pazar günkü etkinlik film izlemektir.
5. Günlüğü sesli okuma ve anlamı aktarma
Sesli okumada amaç yalnızca doğru sesleri çıkarmak değil, cümleyi anlaşılır biçimde aktarmaktır. Japonca yazı işaretlerini tek tek ve düzenli okumak, parçacıkları atlamamak önemlidir. Bu derste sesli harfleri açık ve Türkçedeki karşılıklarına yakın söylemeye dikkat edilir; あ (a), い (i), う (u), え (e), お (o) sesleri Türkçedeki karşılıklarına çoğunlukla yakındır.
Okuma sırasında nokta işaretinde kısa duraklama yapılabilir. Örneğin どようびに どくしょを しました。 (Doyoubi ni dokusho o shimashita.) cümlesi “Cumartesi kitap okudum” demektir. Öğrenci cümleyi okuduktan sonra Türkçe anlamını söyleyerek hem ana fikri hem de zaman bilgisini kontrol edebilir.
Örnek
Kısa okuma: わたしは せんしゅう、ゲームを しました。おんがくも ききました。 (Watashi wa senshuu, geemu o shimashita. Ongaku mo kikimashita.) — Ben geçen hafta oyun oynadım. Müzik de dinledim. Okuma ipucu: İlk cümlede ゲーム (geemu) “oyun”, ikinci cümlede も (mo) “de, da” anlamındadır.
6. Kendi günlüğünü kontrol etme
Kendi günlüğünü kontrol ederken üç noktaya bakılabilir: zaman sözcüğü doğru mu, hobi kelimesi doğru mu, fiil geçmiş zamanda mı? Örneğin geçen haftayı anlatan bir metinde みます (mimasu) yerine みました (mimashita) yazılması gerekir. Ayrıca nesneden sonra çoğu kez を (o) parçacığı kullanılır.
Kontrol listesi kısa ve anlaşılır olmalıdır. Öğrenci önce gün adını, sonra etkinlik kelimesini, en son fiil sonunu kontrol edebilir. Günlükte birden fazla etkinlik varsa cümleler ayrı yazılabilir; böylece hem okuma hem de dinleme sırasında bilgiler daha kolay ayırt edilir.
Örnek
Kontrol örneği: Yanlış: せんしゅう、えいがを みます。 (Senshuu, eiga o mimasu.) — Geçen hafta film izlerim. Doğru: せんしゅう、えいがを みました。 (Senshuu, eiga o mimashita.) — Geçen hafta film izledim. Düzenleme, fiilin geçmiş biçimi olan みました (mimashita) ile yapılır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Japoncada geçmiş zamanı anlatmak için her zaman ayrı bir “geçmiş” kelimesi kullanılır. Doğrusu: Geçmiş zaman çoğu kez fiilin biçimiyle gösterilir. よみます (yomimasu) “okurum”, よみました (yomimashita) ise “okudum” demektir.
- Yanlış: を (wo) parçacığı her zaman Türkçedeki “vo” gibi okunur. Doğrusu: Yazımı を olsa da başlangıç düzeyinde telaffuzu çoğunlukla “o”dur. Örneğin ほんを よみます (hon o yomimasu) “kitap okurum” anlamına gelir.
- Yanlış: Japoncada cümlede özne mutlaka yazılmalıdır. Doğrusu: Bağlam açıksa özne yazılmayabilir. みました (mimashita) sözcüğü “izledim”, “izledi” veya bağlama göre başka bir kişi için “izlediniz” anlamına gelebilir; kimden söz edildiği metinden anlaşılır.
- Yanlış: Geçen haftayı anlatırken fiilin geniş ya da şimdiki zaman biçimi yeterlidir. Doğrusu: Geçmişte tamamlanan etkinlikler için kibar geçmiş biçimi kullanılır. ききました (kikimashita) “dinledim” demektir; ききます (kikimasu) ise “dinlerim” anlamındadır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler daha uzun günlükleri ve birkaç günü karşılaştıran metinleri okuyabilir. Geçmiş zamanın olumlu ve olumsuz biçimleri, örneğin しませんでした (shimasen deshita) “yapmadım”, daha ayrıntılı işlenebilir. Öğrenciler neden-sonuç bildiren basit bağlaçlarla iki veya üç cümleyi birleştirebilir. Ayrıca daha fazla kanji, sözlük kullanımı ve kısa kişisel günlük yazma çalışmaları aşamalı olarak eklenir.
Özet
Hobi günlüğünde zaman, gün adı ve yapılan etkinlik temel bilgileri oluşturur. Geçen haftayı anlatırken kibar geçmiş fiil biçimleri kullanılır; okuma ve dinlemede anahtar sözcükler aranır. Kendi metnini kontrol eden öğrenci, zaman ifadesini, parçacıkları ve fiil sonlarını gözden geçirerek daha doğru Japonca yazar.