Günlük bir programı okuyup dinleyebilmek, Japonca saatleri, günleri ve temel rutin ifadelerini gerçek yaşamda kullanmamızı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Günlük programı tanıma
Bir günlük program, gün içinde hangi işi ne zaman yaptığımızı gösterir. Japoncada günlük rutin anlatılırken genellikle önce zaman, sonra yapılan iş söylenir. Temel kalıp şöyledir: ごぜん しちじに おきます。 (gozen shichi-ji ni okimasu.) — Sabah saat yedide kalkarım.
İlk aşamada programdaki bilgileri küçük parçalara ayırmak yararlıdır: gün, saat ve etkinlik. あさ (asa) — sabah, ひる (hiru) — öğle ve よる (yoru) — gece anlamına gelir. Bir programda げつようび (getsuyoubi) — pazartesi veya きょう (kyou) — bugün gibi zaman sözlerini görebiliriz.
Örnek
Programda あさ しちじに おきます。 (asa shichi-ji ni okimasu.) — Sabah saat yedide kalkarım. cümlesi varsa, おきます (okimasu) — kalkarım eyleminin sabah yedide yapıldığını anlarız. Buradaki に (ni) eki, belirli bir zamanı gösterir.
2. Japoncada saatleri okuma
Japoncada saat söylemek için sayıdan sonra じ (ji) kullanılır. Örneğin さんじ (san-ji) — saat üç, ごじ (go-ji) — saat beş ve はちじ (hachi-ji) — saat sekizdir. Sabah ve öğleden sonra ayrımı gerektiğinde ごぜん (gozen) — öğleden önce ve ごご (gogo) — öğleden sonra kullanılır.
Dakikalar için sayıdan sonra ふん (fun) veya bazı sayılarda ぷん (pun) söylenir. Başlangıç düzeyinde tam saatleri ve sık kullanılan yarım saatleri önce tanımak yeterlidir. しちじはん (shichi-ji han) — saat yedi buçuk demektir; はん (han) — buçuk anlamına gelir.
Örnek
Bir öğrenci programında ごご よじはんに べんきょうします。 (gogo yo-ji han ni benkyou shimasu.) — Öğleden sonra saat dört buçukta ders çalışırım. yazıyor. Saat, ごご よじはん (gogo yo-ji han) — öğleden sonra dört buçuk; eylem ise べんきょうします (benkyou shimasu) — ders çalışırım sözüdür.
3. Günlük rutin eylemlerini okuma
Günlük programlarda sık görülen bazı eylemler şunlardır: おきます (okimasu) — kalkarım, あさごはんを たべます (asagohan o tabemasu) — kahvaltı yaparım, がっこうへ いきます (gakkou e ikimasu) — okula giderim ve ねます (nemasu) — uyurum. Bu ifadeler, A1 düzeyinde kişinin kendi rutinini anlatması için yeterlidir.
Eylemin nesnesinden sonra çoğunlukla を (o) gelir. Yön belirtirken へ (e) kullanılabilir; bu ek yazıda へ biçiminde görünür, fakat burada e olarak okunur. Örneğin がっこうへ いきます。 (gakkou e ikimasu.) — Okula giderim. cümlesinde へ (e) yönü gösterir.
Örnek
Bir öğrencinin defterinde şu kısa program olsun: しちじに おきます。 (shichi-ji ni okimasu.) — Saat yedide kalkarım. はちじに がっこうへ いきます。 (hachi-ji ni gakkou e ikimasu.) — Saat sekizde okula giderim. じゅうじに ねます。 (juu-ji ni nemasu.) — Saat onda uyurum. Okuma sırasında önce saatleri, sonra eylemleri işaretlemek anlamayı kolaylaştırır.
4. Günlük programı dinleyerek anlama
Dinleme etkinliğinde her kelimeyi anlamaya çalışmak yerine ana bilgileri yakalamak gerekir. Önce ごぜん (gozen) — sabah, ごご (gogo) — öğleden sonra, saat sayıları ve に (ni) ekini duymaya odaklanabiliriz. Bir eylemi kaçırırsak, saati ve günün bölümünü not edip cümlenin geri kalanını ikinci dinlemede tamamlarız.
Kısa bir Japonca günlük program dinlerken sırayı takip etmek önemlidir. Örneğin あさ ろくじに おきます。それから、あさごはんを たべます。 (asa roku-ji ni okimasu. Sorekara, asagohan o tabemasu.) — Sabah saat altıda kalkarım. Sonra kahvaltı yaparım. ifadesinde それから (sorekara) — sonra sözü olayların sırasını gösterir.
Örnek
Dinleme metni şöyle olsun: ごぜん しちじに おきます。はちじに がっこうへ いきます。ごご よじに うちへ かえります。 (Gozen shichi-ji ni okimasu. Hachi-ji ni gakkou e ikimasu. Gogo yo-ji ni uchi e kaerimasu.) — Sabah saat yedide kalkarım. Saat sekizde okula giderim. Öğleden sonra saat dörtte eve dönerim. Dinleyen öğrenci üç saati sırasıyla 7, 8 ve 4 olarak not eder.
5. Ulaşım ve gerçek yaşam programları
Günlük program yalnızca ev ve okul işleriyle sınırlı değildir. İstasyonda tren saatleri, otobüs duraklarında hareket zamanları ve telefon uygulamalarında randevular da birer programdır. Bu ortamlarda でんしゃ (densha) — tren, えき (eki) — istasyon ve じかん (jikan) — saat veya süre gibi sözcüklerle karşılaşabiliriz.
Bir tren panosunu okurken önce varış veya hareket saatine, sonra gidilecek yere bakmak gerekir. A1 düzeyinde bütün pano sözcüklerini bilmek zorunda değiliz; saatleri ve tanıdık yer adlarını seçebiliriz. なんじですか。 (Nan-ji desu ka.) — Saat kaç? sorusuyla bilgi isteyebilir, ごぜん くじです。 (Gozen ku-ji desu.) — Sabah saat dokuz. diye cevap verebiliriz.
Örnek
Bir öğrenci istasyonda でんしゃは ごぜん はちじに きます。 (Densha wa gozen hachi-ji ni kimasu.) — Tren sabah saat sekizde gelir. bilgisini görür. Burada でんしゃ (densha) — tren, ごぜん はちじ (gozen hachi-ji) — sabah saat sekiz ve きます (kimasu) — gelir anlamındadır. Öğrenci böylece trenin saatini kendi günlük planına ekleyebilir.
6. Kendi günlük programını oluşturma
Okuma ve dinleme çalışmasının son adımı, kısa bir kişisel program yazmaktır. Önce üç veya dört etkinlik seçebiliriz: kalkmak, okula gitmek, ders çalışmak ve uyumak. Her etkinliğin önüne saat koyup cümleleri 〜じに ... ます (〜-ji ni ... masu) — saat ...'de ... yaparım kalıbıyla kurabiliriz.
Programı sınıfta arkadaşımızla karşılaştırırken basit sorular kullanabiliriz. なんじに おきますか。 (Nan-ji ni okimasu ka.) — Saat kaçta kalkarsın? sorusuna しちじに おきます。 (Shichi-ji ni okimasu.) — Saat yedide kalkarım. diye cevap verilir. Telaffuzda uzun seslere dikkat etmek gerekir: ごご (gogo) sözcüğü go-go, じゅうじ (juu-ji) ise juu-ji, yani uzun u sesiyle söylenir.
Örnek
Örnek kişisel program: しちじに おきます。はちじに がっこうへ いきます。ごご よじに うちへ かえります。じゅうじに ねます。 (Shichi-ji ni okimasu. Hachi-ji ni gakkou e ikimasu. Gogo yo-ji ni uchi e kaerimasu. Juu-ji ni nemasu.) — Saat yedide kalkarım. Saat sekizde okula giderim. Öğleden sonra saat dörtte eve dönerim. Saat onda uyurum. Bu metin, dört temel eylemi ve dört farklı saat bilgisini içerir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Japoncada saat söylemek için Türkçedeki gibi yalnızca sayı söylenir. Doğrusu: Saat belirtmek için sayıdan sonra genellikle じ (ji) gelir. Bu nedenle さんじ (san-ji) — saat üç demektir; yalnızca さん (san) demek saat bilgisini tamamlamaz.
- Yanlış: に (ni) her cümlede Türkçedeki aynı ekin karşılığıdır. Doğrusu: に (ni) bu konuda belirli bir zamanı gösterir: しちじに おきます。 (shichi-ji ni okimasu.) — Saat yedide kalkarım. Her Türkçe ek için otomatik olarak に kullanmak doğru değildir.
- Yanlış: へ (e) harfi her zaman he diye okunur. Doğrusu: Yön bildiren parçacık olarak kullanılan へ (e), bu cümlelerde e diye okunur. がっこうへ いきます。 (gakkou e ikimasu.) — Okula giderim. cümlesinde okunuş e şeklindedir.
- Yanlış: Japonca cümlede sözcüklerin sırası Türkçeyle tamamen aynıdır. Doğrusu: Japoncada temel cümlede eylem çoğunlukla sonda bulunur. あさごはんを たべます。 (asagohan o tabemasu.) — Kahvaltı yaparım. ifadesinde たべます (tabemasu) — yerim anlamındaki eylem sondadır.
- Yanlış: Dinleme sırasında bilinmeyen tek bir sözcüğü kaçırınca bütün anlam kaybolur. Doğrusu: Önce saat, günün bölümü ve tanınan eylemler yakalanmalıdır. Ana bilgiyi bulduktan sonra ikinci dinlemede eksik sözcükler tamamlanabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta günlük rutinler daha uzun metinlerle ve geçmiş zamanla anlatılabilir. Öğrenciler きのう (kinou) — dün ve あした (ashita) — yarın gibi zaman sözlerini kullanarak farklı günleri karşılaştırabilir. Saatler daha ayrıntılı öğrenilir; dakika ifadeleri ve ders programındaki süreler çalışılır. Ayrıca temel kanji bilgisi kademeli olarak eklenerek saat, gün ve okul yaşamıyla ilgili bazı sözcükler kana yanında kanjiyle de okunabilir.
Özet
Günlük program okurken ve dinlerken önce günün bölümü, saat ve eylem bilgisi bulunur. Japoncada sayıların ardından じ (ji), belirli zamanlardan sonra çoğunlukla に (ni) kullanılır; eylem genellikle cümlenin sonunda yer alır. Bu yapıların yardımıyla okul, ev ve ulaşım programlarını anlayabilir ve kendi rutinimizi kısa cümlelerle anlatabiliriz.