Çocukluk anılarını anlatırken geçmişteki alışkanlıkları ve tamamlanmış olayları doğru zaman yapılarıyla birleştirerek açık, sıralı ve kişisel bir metin yazabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Anıyı hatırlama ve temel kelimeler
Bir çocukluk anısı yazmaya başlamadan önce fotoğraf, oyuncak, ev, okul veya aile gibi hatırlatıcıları seçebiliriz. İtalyancada yaşımızı ve geçmişteki durumları anlatmak için basit cümleler kurarız. Örneğin Quando ero piccolo, vivevo in una casa con i miei genitori. Türkçesi: Küçükken ailemle birlikte bir evde yaşıyordum. Burada geçmişte devam eden veya genel bir durum anlatılır.
Anıyı planlarken şu sorular yardımcı olur: Nerede yaşadım, kiminleydim, ne yapardım ve beni en çok ne mutlu etti? Zaman bildiren ifadeler metni daha anlaşılır yapar. Da bambino çocukken, ogni estate her yaz, quando avevo otto anni sekiz yaşındayken ve un giorno bir gün anlamına gelir. Bu ifadeleri kısa cümlelerle birleştirmek A2 düzeyinde yeterlidir.
Örnek
Da bambino, avevo una bicicletta rossa. Ogni pomeriggio, andavo al parco con mio fratello. Türkçesi: Çocukken kırmızı bir bisikletim vardı. Her öğleden sonra erkek kardeşimle parka giderdim. Bu örnekte genel ve tekrarlanan geçmiş anlatıldığı için geçmişte süreklilik bildiren yapı kullanılmıştır.
Geçmişteki alışkanlıklar: imperfetto
İtalyancada imperfetto, geçmişte devam eden durumları, alışkanlıkları ve arka plan bilgilerini anlatmak için kullanılır. Türkçedeki “-yordum” veya “-erdim, -ardım” anlamlarına sıkça yaklaşır. Giocavo con i miei amici dopo la scuola. Türkçesi: Okuldan sonra arkadaşlarımla oynardım. Avevo un orsacchiotto blu. Türkçesi: Mavi bir oyuncak ayım vardı.
Bu zamanda sık kullanılan fiillerden bazıları şunlardır: ero idim, avevo sahiptim veya vardı, giocavo oynardım, andavo giderdim ve facevo yapardım. Bir alışkanlığı anlatırken sempre her zaman, spesso sık sık ve di solito genellikle gibi ifadeler kullanılabilir. Fiilin özneye göre değiştiğini unutmayalım: Io giocavo ben oynardım, noi giocavamo biz oynardık.
Anının arka planını da bu yapıyla verebiliriz. Era una giornata calda e il sole brillava. Türkçesi: Sıcak bir gündü ve güneş parlıyordu. Bu cümle, birazdan anlatılacak özel olay için ortamı hazırlar.
Örnek
Quando avevo sette anni, andavo spesso da mia nonna. Lei preparava una torta e noi giocavamo in giardino. Türkçesi: Yedi yaşındayken sık sık büyükanneme giderdim. O bir kek hazırlardı ve biz bahçede oynardık. avevo, andavo, preparava ve giocavamo alışkanlık veya geçmişteki durum bildirir.
Tek bir olayı anlatma: passato prossimo
İtalyancada passato prossimo, geçmişte gerçekleşmiş ve tamamlanmış olayları anlatmak için kullanılır. Türkçede çoğu zaman “-di”li geçmiş zamana karşılık gelir. Bu yapı yardımcı fiil ve fiilin geçmiş biçiminden oluşur: ho mangiato yemek yedim, abbiamo visto gördük. Ho trovato una vecchia palla. Türkçesi: Eski bir top buldum.
Çoğu fiille yardımcı fiil olarak avere kullanılır: ho giocato oynadım, hai comprato satın aldın, hanno visitato ziyaret ettiler. Hareket veya durum değişikliği bildiren bazı fiillerde essere kullanılır: sono andato gittim, è arrivata geldi. Essere ile kurulan yapılarda fiilin geçmiş biçimi özneye göre uyum gösterir: erkek için andato, kadın için andata denir.
Bir anıda iki zaman birlikte kullanılabilir. Giocavo in giardino quando ho visto un gatto. Türkçesi: Bahçede oynuyordum, o sırada bir kedi gördüm. Burada devam eden arka plan giocavo ile, aniden gerçekleşen tamamlanmış olay ise ho visto ile anlatılmıştır.
Örnek
Era domenica. Giocavo con mio cugino quando ho trovato una moneta sotto un albero. Türkçesi: Pazar günüydü. Kuzenimle oynuyordum, o sırada bir ağacın altında bir madeni para buldum. Çözüm: era ve giocavo ortamı ve devam eden olayı verir; ho trovato tek ve tamamlanmış olayı anlatır.
Anıyı zaman sırasına koyma
İyi bir anı metninde olayların sırası açık olmalıdır. Başlangıç için prima önce, all'inizio başlangıçta ve un giorno bir gün kullanılabilir. Devam bölümünde poi sonra, dopo daha sonra ve mentre -iken yardımcı olur. Sonuç için alla fine sonunda veya infine nihayet denebilir.
Metni üç parçaya ayırabiliriz: girişte yaşımızı ve yeri, gelişmede önemli olayı, sonuçta ise duygumuzu anlatırız. Örneğin Quando avevo nove anni, vivevo a Roma. Türkçesi: Dokuz yaşındayken Roma'da yaşıyordum. Ardından Un giorno, sono andato al museo con la mia classe. Türkçesi: Bir gün sınıfımla müzeye gittim. Son cümlede È stata una giornata speciale. Türkçesi: Özel bir gündü denebilir.
Zaman çizelgesi hazırlamak, imperfetto ile passato prossimo arasındaki farkı görmeyi kolaylaştırır. Çizelgenin arka planına alışkanlıkları, belirli bir güne ise tamamlanmış olayı yazabiliriz. Böylece her cümlede hangi zamanın gerektiğini daha kolay seçeriz.
Örnek
Prima vivevo in campagna. Poi, quando avevo dieci anni, mi sono trasferito in città. Alla fine, ho conosciuto nuovi amici. Türkçesi: Önce kırsal bölgede yaşıyordum. Sonra on yaşındayken şehre taşındım. Sonunda yeni arkadaşlar edindim. vivevo geçmişteki durumu, mi sono trasferito ve ho conosciuto tamamlanmış olayları gösterir.
Kısa anı yazma ve paylaşma
A2 düzeyinde bir çocukluk anısı beş veya altı kısa cümleden oluşabilir. Önce konu seçilir, sonra geçmişteki genel durum ve belirli olay yazılır. Son olarak duygu eklenir: Ero molto felice. Türkçesi: Çok mutluydum. Avevo paura, ma poi tutto è andato bene. Türkçesi: Korkuyordum ama sonra her şey iyi gitti.
Yazdıktan sonra üç kontrol yapmalıyız. Birincisi, her fiilin özneyle uyumlu olup olmadığıdır. İkincisi, alışkanlık ve arka plan için imperfetto, tamamlanmış olay için passato prossimo seçilip seçilmediğidir. Üçüncüsü, metinde olay sırasını gösteren en az iki ifade bulunup bulunmadığıdır.
Anıyı sınıfta paylaşırken yavaş ve kısa cümlelerle konuşmak yeterlidir. Bir arkadaş soru sorarsa Dove è successo? Nerede oldu?, Con chi eri? Kiminleydin? veya Come ti sentivi? Nasıl hissediyordun? sorularına cevap verebiliriz.
Örnek
Quando avevo otto anni, vivevo vicino al mare. Ogni estate, andavo in spiaggia con la mia famiglia. Un giorno, ho trovato una piccola conchiglia. Ero molto felice e l'ho portata a casa. Ancora oggi, ricordo quel giorno. Türkçesi: Sekiz yaşındayken denizin yakınında yaşıyordum. Her yaz ailemle plaja giderdim. Bir gün küçük bir deniz kabuğu buldum. Çok mutluydum ve onu eve götürdüm. Bugün bile o günü hatırlıyorum. Bu metinde arka plan ve alışkanlıklar vivevo ve andavo ile, tamamlanmış olaylar ise ho trovato ve l'ho portata ile anlatılmıştır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Geçmişteki her olay için yalnızca passato prossimo kullanılır. Doğrusu: Bu zaman tamamlanmış olaylar için uygundur; ancak alışkanlıklar, yaş, hava ve arka plan için imperfetto gerekir. Örneğin Da bambino, giocavo spesso. Türkçesi: Çocukken sık sık oynardım.
- Yanlış: Essere ile kurulan geçmiş zaman yapılarında fiilin geçmiş biçimi hiç değişmez. Doğrusu: Essere kullanıldığında fiilin geçmiş biçimi özneyle uyum gösterir. Sono andato erkek konuşmacı için “gittim”, sono andata kadın konuşmacı için “gittim” demektir.
- Yanlış: Türkçedeki “vardı” kelimesi her zaman aynı İtalyanca fiille çevrilir. Doğrusu: Bir kişinin veya nesnenin sahipliğini anlatırken genellikle avevo kullanılır: Avevo una bicicletta. Türkçesi: Bir bisikletim vardı. Bir yerde bir şeyin bulunduğunu söylemek için ise çoğu zaman c'era veya c'erano kullanılır.
- Yanlış: Türkçedeki “-ken” yapısı her zaman aynı geçmiş zamanla çevrilir. Doğrusu: Devam eden arka plan için mentre giocavo oynarken denebilir; fakat aynı cümlede gerçekleşen olay ho visto gibi passato prossimo ile anlatılabilir. Örnek: Mentre giocavo, ho visto un cane. Türkçesi: Oynarken bir köpek gördüm.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta geçmiş zamanlar daha uzun anlatılar içinde karşılaştırılacak ve olayların neden-sonuç ilişkisi kurulacaktır. Öğrenciler imperfetto ve passato prossimo yanında yakın gelecek ve koşul bildiren daha gelişmiş yapılara geçebilir. Anı yazıları e-posta, günlük ve kısa biyografi biçimlerine dönüştürülebilir. Ayrıca farklı kişilerin aynı olayı nasıl hatırladığını anlatmak için daha ayrıntılı bağlaçlar kullanılabilir.
Özet
Çocukluk anısı yazarken önce yer, yaş, kişiler ve alışkanlıklar anlatılır; sonra tamamlanmış özel olaylar sıralanır. Imperfetto geçmişteki durum ve alışkanlıklar, passato prossimo ise bitmiş olaylar için kullanılır. Zaman ifadeleri, kısa cümleler ve son kontrolden oluşan bir plan, anlaşılır bir İtalyanca anı yazmayı kolaylaştırır.