Kısa bir İtalyanca seyahat günlüğünü okuyup dinlerken zaman, yer ve olay bildiren temel bilgileri bulabilir; ardından kendi deneyimlerimizi basit cümlelerle anlatabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Seyahat günlüğünü tanıyalım: Kim, nerede, ne zaman?
Seyahat günlüğü, bir kişinin gezisi sırasında yaşadıklarını kısa ve kişisel biçimde yazdığı metindir. A2 düzeyinde bir günlükte genellikle tarih, şehir, hava durumu, ulaşım aracı, ziyaret edilen yer ve yapılan etkinlik bulunur. Okurken önce metnin tamamını çevirmeye çalışmak yerine bu temel bilgileri bulmak daha yararlıdır.
İtalyanca günlüklerde olayları sıraya koymak için basit bağlayıcılar kullanılır. Prima Türkçede önce, poi sonra, dopo daha sonra, infine ise son olarak demektir. Örneğin Prima ho visitato il museo, poi ho bevuto un caffè. cümlesi, Önce müzeyi ziyaret ettim, sonra bir kahve içtim anlamına gelir.
Okuma sırasında şu sorulara cevap arayabiliriz: Kim seyahat ediyor? Hangi şehirde? Yolculuk ne zaman başladı? Kişi ne yaptı ve nasıl hissetti? Bu sorular, her kelimeyi bilmesek bile ana fikri anlamamıza yardımcı olur.
Örnek
Örnek metin: Sabato sono arrivato a Firenze. Il tempo era bello e ho visitato il centro. Türkçesi: Cumartesi Floransa'ya vardım. Hava güzeldi ve şehir merkezini ziyaret ettim. Burada zaman Sabato, yer Firenze, hava durumu bello ve etkinlik ho visitato il centro ifadesidir.
2. Yolculuğun başlangıcı: İstasyon ve hareket saatleri
Bir seyahat günlüğünün başlangıcında kalkış yeri, saat ve ulaşım aracı sıkça anlatılır. A2 düzeyinde partire ayrılmak, arrivare varmak, il treno tren ve la stazione istasyon anlamına gelir. Saat sormak için A che ora parte il treno? yani Tren saat kaçta kalkıyor? cümlesi kullanılabilir.
Geçmişte tamamlanan olayları anlatırken İtalyancada çoğunlukla passato prossimo kullanılır. Bu yapıda yardımcı fiil ve fiilin geçmiş ortaç biçimi bulunur: sono partito ayrıldım, ho preso il treno trene bindim veya treni aldım, sono arrivato vardım. Hareket bildiren bazı fiillerde essere, birçok etkinlik fiilinde ise avere kullanılır.
Dinleme çalışmasında saat ve sayıların sesini ayırt etmek önemlidir. alle otto ifadesi saat sekizde demektir; alle otto e mezza ise sekiz buçukta anlamına gelir. Telaffuz için stazione yaklaşık olarak “statsiyone”, treno “treno”, partito ise “partito” diye okunur; İtalyancadaki z sesi Türkçedeki tek bir sese her zaman tam olarak eşit değildir.
Örnek
Somut örnek: Il mio viaggio è iniziato alle sette. Ho preso il treno a Roma e sono arrivato a Napoli alle dieci. Türkçesi: Yolculuğum saat yedide başladı. Roma'da trene bindim ve saat onda Napoli'ye vardım. Bu metinde başlangıç zamanı alle sette, çıkış yeri Roma, varış yeri Napoli ve ulaşım aracı il trenodur.
3. Yolculuğun ortası: Kafede günlük yazmak
Seyahatin ortasında kişi o gün gördüklerini ve yaptığı etkinlikleri günlüğüne ekleyebilir. Kafede yemek veya içecek siparişi vermek, dinlenmek ve şehirdeki insanları gözlemlemek bu bölüme uygun günlük konularıdır. Oggi bugün, questa mattina bu sabah ve stasera bu akşam gibi zaman ifadeleri metnin zamanını anlamamızı sağlar.
Günlükte duygu bildiren basit yapılar da kullanılır. Mi è piaciuta la città. Şehri beğendim demektir. Sono stanco, ma sono felice. Yorgunum ama mutluyum anlamına gelir. Mi piace yapısından sonra tekil bir isim, Mi piacciono yapısından sonra çoğul bir isim gelebilir: Mi piace il museo. Müzeyi beğeniyorum; Mi piacciono le piazze. Meydanları beğeniyorum.
Kısa dinleme metinlerinde bağlamı kullanmak gerekir. Örneğin bir kişi Ho mangiato una pizza e ho bevuto dell'acqua derse, iki etkinlikten söz ettiğini anlayabiliriz. Bilinmeyen bir kelime olsa bile pizza ve acqua gibi tanıdık kelimeler ana fikri bulmaya yardım eder.
Örnek
Kısa günlük ve çevirisi: Oggi ho camminato molto. A pranzo ho mangiato una pizza in un piccolo bar. Mi è piaciuta molto. Türkçesi: Bugün çok yürüdüm. Öğle yemeğinde küçük bir kafede pizza yedim. Çok hoşuma gitti. Burada oggi zamanı, camminato ve mangiato etkinlikleri, piccolo bar ise yeri bildirir.
4. Manzara ve anı anlatmak: Köprüde ne gördüm?
Seyahat günlüğü yalnızca yapılan işleri değil, görülen yerleri ve kişisel izlenimleri de anlatır. Bir köprüden nehir, bina, meydan veya gün batımı görülebilir. Bu tür cümlelerde vedere görmek, guardare bakmak, il fiume nehir, la vista manzara ve bellissimo çok güzel anlamına gelir.
Bir yerin nerede olduğunu söylemek için a, in ve su gibi edatlar kullanılır. Sono sul ponte. Köprünün üzerindeyim demektir. Sono in centro. Merkezdeyim; Sono a Venezia. Venedik'teyim anlamına gelir. A2 düzeyinde yer bildiren ifadeleri ve görülen şeyi kısa cümlelerle söylemek anlaşılmayı kolaylaştırır.
Okuma etkinliğinde öğrenciler bir cümledeki kişisel yorumu da bulmalıdır. La vista è meravigliosa nesnel bir konum bilgisinden çok, yazarın değerlendirmesini gösterir. Böylece metindeki olgu ile duygu birbirinden ayrılır.
Örnek
Örnek: Nel pomeriggio sono andato sul ponte. Ho guardato il fiume e ho fatto molte foto. La vista era meravigliosa. Türkçesi: Öğleden sonra köprüye gittim. Nehre baktım ve birçok fotoğraf çektim. Manzara harikaydı. Bu örnekte nel pomeriggio zaman, sul ponte yer, ho guardato ve ho fatto etkinlik, meravigliosa ise kişisel değerlendirmedir.
5. Yolculuğun sonu: Otel odasında günü değerlendirmek
Günün veya seyahatin sonunda yazılan günlük bölümü, yaşananları kısaca özetler. Yazar nereleri gördüğünü, en çok neyi beğendiğini ve ertesi gün ne yapacağını söyleyebilir. È stata una giornata speciale. Özel bir gündü; Domani torno a casa. Yarın eve dönüyorum anlamına gelir.
İtalyancada bazı fiiller avere, bazı hareket ve durum değişikliği fiilleri essere ile kullanılır. Ho visitato ziyaret ettim ve ho comprato satın aldım ifadelerinde avere vardır. Sono tornato geri döndüm ve sono partito ayrıldım ifadelerinde essere kullanılır. Essere ile kurulan yapılarda kişi kadınsa geçmiş ortaçta genellikle dişil biçim görülür: sono tornata.
Dinleme sonunda öğrenciden her ayrıntıyı yazması beklenmez. Önce üç ana bilgiyi, yani nerede olduğunu, ne yaptığını ve nasıl hissettiğini not etmek yeterlidir. Daha sonra notlar kullanılarak üç veya dört cümlelik kısa bir seyahat günlüğü oluşturulabilir.
Örnek
Çözümlü örnek: È stata una lunga giornata. Ho visitato due chiese e ho comprato un regalo. Sono stanco, ma molto contento. Domani torno a casa. Türkçesi: Uzun bir gündü. İki kilise ziyaret ettim ve bir hediye aldım. Yorgunum ama çok mutluyum. Yarın eve dönüyorum. Metnin özeti şudur: Yazar iki kilise görmüş, hediye almış, yorgun ama mutlu olmuş ve ertesi gün eve dönecek.
6. Okuma-dinleme stratejisi ve kendi günlüğünü yazma
Bir kısa seyahat günlüğünü çalışırken üç aşamalı bir yöntem kullanabiliriz. İlk dinlemede yalnızca şehir, tarih veya ulaşım aracı gibi anahtar bilgileri yakalarız. İkinci dinlemede olayları prima, poi ve infine sırasına koyarız. Son okumada fiilleri, duyguları ve yer bildiren ifadeleri kontrol ederiz.
Kendi günlüğümüzü yazarken şu basit planı kullanabiliriz: önce tarih ve yeri yaz, sonra iki etkinlik ekle, ardından bir duygu belirt ve son olarak ertesi gün için bir cümle kur. Örneğin Venerdì sono arrivato a Torino. Ho visitato il museo e ho mangiato della pasta. Ero stanco, ma felice. Domani vado al parco. Türkçesi: Cuma günü Torino'ya vardım. Makarna yedim. Yorgundum ama mutluydum. Yarın parka gidiyorum.
Bu çalışmada amaç kusursuz ve uzun bir metin yazmak değil, bilgileri anlaşılır biçimde aktarmaktır. Öğrenci kısa bir ses kaydını dinledikten sonra beş anahtar kelime yazabilir, ardından bu kelimelerle üç cümle kurabilir. Telaffuzda kelime sonlarını yutmamak, ho sözcüğündeki h sesinin okunmadığını bilmek ve ch harflerinin e ve i harflerinden önce k sesi verdiğini hatırlamak yararlıdır; örneğin chiave yaklaşık olarak “kyave” okunur.
Örnek
Uygulama: Dinleme notları sabato - Roma - treno - museo - felice olsun. Bu notlardan şu günlük kurulabilir: Sabato sono andato a Roma in treno. Ho visitato un museo. Ero molto felice. Türkçesi: Cumartesi trenle Roma'ya gittim. Bir müze ziyaret ettim. Çok mutluydum. Böylece bütün kelimeleri bilmeden de ana bilgilerden anlamlı bir metin oluşturulur.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: İtalyancada geçmiş zaman anlatırken bütün fiiller avere ile kurulur. Doğrusu: Doğrusu, birçok etkinlik fiili avere ile kullanılır; ancak bazı hareket fiilleri essere alır. Ho visitato il museo ama sono arrivato a Roma denir.
- Yanlış: Mi piace her zaman çoğul isimlerle kullanılır. Doğrusu: Mi piace tekil isim veya mastar fiille, mi piacciono ise çoğul isimle kullanılır. Mi piace la città Şehri beğeniyorum; mi piacciono le piazze Meydanları beğeniyorum demektir.
- Yanlış: Türkçedeki gibi her yer adıyla aynı edat kullanılır. Doğrusu: İtalyancada yer bildiren edat değişebilir: a Roma, in Italia, al museo ve sul ponte. Bu kalıpları kısa ifadeler hâlinde öğrenmek daha doğrudur.
- Yanlış: Ho venti anni ifadesi, Yirmi yaşındayım cümlesinin kelime kelime yanlış çevirisidir. Doğrusu: İtalyancada yaş söylerken avere kullanılır ve ifade doğrudur: Ho quindici anni. Türkçesi On beş yaşındayım. Yaş için essere kullanılmaz.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler günlük metinlerini daha ayrıntılı hâle getirerek imperfetto ile arka plan bilgilerini, passato prossimo ile tamamlanan olayları karşılaştırabilir. Örneğin hava durumunu veya o andaki durumu anlatırken faceva caldo, belirli bir olayı anlatırken ho visitato kullanılabilir. Ayrıca otel rezervasyonu, yol tarifi, gezi önerisi ve e-posta yazma gibi gerçek yaşam görevleri çalışılır. Öğrenciler daha uzun dinleme metinlerinde konuşmacının amacını ve kişisel tutumunu da ayırt etmeye başlar.
Özet
Kısa seyahat günlüğünde tarih, yer, ulaşım aracı, etkinlik ve duygu bilgilerini buluruz. Olayları prima, poi ve infine gibi bağlayıcılarla sıraya koyar; geçmiş olaylar için temel olarak passato prossimo kullanırız. Okuma ve dinleme notlarını kullanarak kendi seyahatimizi kısa, açık ve anlaşılır İtalyanca cümlelerle anlatabiliriz.