Doktora şikâyet anlatırken belirtileri, süresini ve şiddetini açıkça söylemek; öneri verirken ise basit ve nazik kalıplar kullanmak iletişimi kolaylaştırır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Belirtiyi ve ağrının yerini söyleme
İtalyancada bir ağrıyı anlatmak için en sık kullanılan yapı Ho mal di... biçimidir. Bu ifade yaklaşık olarak “... ağrım var” anlamına gelir. Vücut bölgesinden önce çoğu zaman mal di kullanılır: Ho mal di pancia. (O mal di pança.) Türkçesi “Karın ağrım var.” demektir.
Bazı belirtiler için Ho... yapısı doğrudan kullanılır. Ho mal di testa. (O mal di testa.) “Başım ağrıyor.”, Ho mal di gola. (O mal di gola.) “Boğazım ağrıyor.” demektir. Ayrıca Mi fa male la schiena. (Mi fa male la skeyna.) ifadesi “Sırtım ağrıyor.” anlamında kullanılır.
Örnek
Paziente: Ho mal di pancia. (Hasta: Karın ağrım var.) Medico: Da quanto tempo? (Doktor: Ne zamandır?) Paziente: Da ieri. (Hasta: Dünden beri.)
2. Belirtinin ne zamandır sürdüğünü ve şiddetini anlatma
Bir belirtinin zamanını söylemek için da kullanılır. Da ieri “dünden beri”, da due giorni “iki gündür” demektir. Ho mal di gola da due giorni. (O mal di gola da due corni.) cümlesi “İki gündür boğazım ağrıyor.” anlamına gelir.
Ateş için Ho la febbre. (O la febbre.) denir. Hafif ateş anlatmak için Ho un po’ di febbre. (O un po di febbre.) kullanılabilir. Ağrının şiddetini belirtmek için molto “çok”, un po’ “biraz” ve forte “şiddetli” sözcüklerinden yararlanılır: Ho un forte mal di gola. (O un forte mal di gola.)
Örnek
Paziente: Ho mal di gola da tre giorni e ho un po’ di febbre. (Hasta: Üç gündür boğazım ağrıyor ve biraz ateşim var.) Medico: La febbre è alta? (Doktor: Ateş yüksek mi?) Paziente: No, è bassa. (Hasta: Hayır, düşük.)
3. Doktorun sorularını anlamak ve cevaplamak
Doktor, belirtileri daha iyi anlamak için kısa sorular sorar. Dove ti fa male? (Dove ti fa male?) “Neren ağrıyor?”, Hai la febbre? (Ay la febbre?) “Ateşin var mı?” ve Da quanto tempo? (Da kuanto tempo?) “Ne zamandır?” demektir. Resmî veya daha nazik bir konuşmada Dove Le fa male? (Dove Le fa male?) biçimi kullanılabilir.
Basit cevaplarda Sì “evet”, No “hayır” ve Non lo so “bilmiyorum” anlamındadır. Baş dönmesi için Ho le vertigini. (O le verticini.) denir. Kendini genel olarak iyi hissetmeme durumu ise Non mi sento bene. (Non mi sento bene.) cümlesiyle anlatılabilir. Sağlık konuşmalarında anlamadığımızda Può ripetere, per favore? (Può ripetere, per favore?) diyebiliriz; bu “Tekrar edebilir misiniz, lütfen?” demektir.
Örnek
Medico: Dove Le fa male? (Doktor: Nereniz ağrıyor?) Paziente: Mi fa male la schiena. (Hasta: Sırtım ağrıyor.) Medico: Da quanto tempo? (Doktor: Ne zamandır?) Paziente: Da una settimana. (Hasta: Bir haftadır.)
4. Öneri verme ve doktorun talimatlarını anlama
Öneri verirken Devi... “... yapmalısın” anlamına gelir. Devi riposare. (Devi ripozare.) “Dinlenmelisin.”, Devi bere molta acqua. (Devi bere molta akka.) “Çok su içmelisin.” demektir. Daha nazik bir öneri için Dovresti riposare. (Dovresti ripozare.) kullanılabilir; bu ifade “Dinlensen iyi olur.” anlamındadır.
İlaç kullanımıyla ilgili yönergeleri dikkatle dinlemek gerekir. Prenda questa medicina due volte al giorno. (Prenda kuesta medicina due volte al corno.) cümlesi “Bu ilacı günde iki kez alın.” demektir. Legga le istruzioni. (Legga le istrutsiyoni.) “Talimatları okuyun.” anlamındadır. Öğrenci, anlamadığı bir noktada Come devo prendere questa medicina? (Kome devo prendere kuesta medicina?) diye sorabilir.
Örnek
Medico: Deve riposare e bere molta acqua. (Doktor: Dinlenmeli ve çok su içmelisiniz.) Paziente: Quante volte devo prendere la medicina? (Hasta: İlacı kaç kez almalıyım?) Medico: Due volte al giorno. (Doktor: Günde iki kez.)
5. Kısa ve nazik bir doktor-hasta konuşması kurma
Bir sağlık konuşması genellikle selamlaşma, şikâyeti söyleme, doktorun soruları ve öneri bölümlerinden oluşur. Hasta, konuşmaya Buongiorno, dottore. (Buoncorno, dottore.) diyerek başlayabilir. Şikâyeti anlatırken kısa cümleler kurmak daha güvenlidir: Mi fa male la schiena. (Mi fa male la skeyna.) ve Da ieri. (Da ieri.)
Konuşmayı bitirirken doktorun önerisini tekrar etmek yararlı olabilir. Va bene, grazie. (Va bene, gratsiye.) “Tamam, teşekkürler.” demektir. Hasta öneriyi anladığını göstermek için Devo riposare e bere acqua. (Devo ripozare e bere akka.) diyebilir. Bu tür tekrarlar yanlış anlamayı azaltır; ancak ilaç adı, doz veya süre konusunda mutlaka doktora ya da eczacıya yeniden sorulmalıdır.
Örnek
Paziente: Buongiorno, dottore. Mi fa male la schiena da ieri. (Hasta: Günaydın doktor. Dünden beri sırtım ağrıyor.) Medico: Deve riposare. Ha la febbre? (Doktor: Dinlenmelisiniz. Ateşiniz var mı?) Paziente: No, non ho la febbre. (Hasta: Hayır, ateşim yok.) Medico: Va bene. Beva molta acqua. (Doktor: Peki. Çok su için.)
6. Güvenli iletişim ve günlük hayatta bir sonraki adım
İtalyancada sağlıkla ilgili konuşurken kesin tanı koyan cümleler kurmak yerine gözlemimizi anlatmak daha uygundur. Ho mal di pancia. (O mal di pança.) demek, “Karın ağrım var.” anlamındadır; bunun nedenini bildiğimizi göstermez. Bir arkadaşımıza öneri verirken Dovresti andare dal medico. (Dovresti andare dal mediko.) “Doktora gitse iyi olur.” diyebiliriz.
Şikâyet çok şiddetliyse, uzun sürüyorsa veya kişi kendini ciddi biçimde kötü hissediyorsa yetişkinlerden ve sağlık uzmanlarından yardım istemek gerekir. Dil öğrenirken amaç, belirtileri açıkça söylemek ve verilen bilgiyi anlamaktır; kendi kendine ilaç seçmek değildir. Yeni bir durumda önce yer, belirti, süre ve şiddet bilgilerini sıraya koymak konuşmayı kolaylaştırır.
Örnek
Amico: Non mi sento bene. (Arkadaş: Kendimi iyi hissetmiyorum.) Studente: Che cosa hai? (Öğrenci: Neyin var?) Amico: Ho mal di testa da stamattina. (Arkadaş: Sabahtan beri başım ağrıyor.) Studente: Dovresti parlare con un adulto. (Öğrenci: Bir yetişkinle konuşsan iyi olur.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Ho dolore la testa. Doğrusu: Baş ağrısı için doğru ve yaygın ifade Ho mal di testa. biçimidir. Türkçedeki “başım ağrıyor” yapısını kelime kelime çevirmek doğru sonuç vermez.
- Yanlış: Sono febbre. Doğrusu: Ateşi anlatırken Ho la febbre. denir. Burada İtalyanca, Türkçedeki “ateşim var” gibi sahip olma fiilini kullanır.
- Yanlış: Mi fa male la pancia da ieri? ifadesinin her durumda bildirme cümlesi sanılması Doğrusu: Soru işaretiyle Mi fa male la pancia da ieri? “Dünden beri karnım ağrıyor mu?” anlamında soru olabilir. Bildirme cümlesi kurmak için soru işareti kullanılmaz: Mi fa male la pancia da ieri. Doktor süreyi sormak için Da quanto tempo? diyebilir.
- Yanlış: Devi prendi la medicina. Doğrusu: Devi sonrasında fiilin mastar biçimi kullanılır: Devi prendere la medicina. Bu cümle “İlacı almalısın.” demektir.
- Yanlış: Ho dolore alla gola. Doğrusu: Bu ifade anlaşılabilir olsa da A2 düzeyinde daha yaygın ve kolay kalıp Ho mal di gola. biçimidir. “Boğazım ağrıyor.” demek için bu kalıbı kullanmak daha doğaldır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, geçmiş zamanda yaşanan belirtileri ve sağlık ziyaretini anlatmaya doğru genişler. Öğrenciler Ho avuto la febbre gibi geçmiş zaman ifadelerini ve daha ayrıntılı zaman cevaplarını öğrenebilir. Ayrıca eczanede ürün sorma, randevu alma ve sağlık formundaki temel bilgileri anlama çalışmaları yapılabilir. Bunun yanında resmî Lei kullanımı ile arkadaşlar arasındaki tu kullanımı daha ayrıntılı karşılaştırılır.
Özet
Şikâyet anlatırken Ho mal di..., Mi fa male... ve Ho la febbre. gibi temel kalıplar kullanılır. Süreyi da ieri veya da due giorni ile, öneriyi ise Devi... ya da Dovresti... ile söyleyebiliriz. Açık, kısa ve nazik konuşmak; anlamadığımızda tekrar istemek ve gerçek sağlık sorunlarında uzmana başvurmak en güvenli yaklaşımdır.