Belirtileri açık, kısa ve kibar biçimde anlatmak, doktordan doğru yardım istemeyi kolaylaştırır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Belirtiyi temel cümlelerle anlatma
İspanyolcada bazı belirtiler doğrudan sahip olma yapısıyla anlatılır. Baş ağrısı, ateş, karın ağrısı veya baş dönmesi için tener (sahip olmak) fiili kullanılır. Özne öğrenci ise fiil çoğunlukla tiene biçimindedir. Birden fazla belirtiyi bağlamak için y (ve) kullanılabilir.
Belirtiyi söylerken kısa ve açık olmak yeterlidir. Tengo fiebre. (Ateşim var.) veya Tengo mareo y fiebre. (Başım dönüyor ve ateşim var.) denebilir. Doktora yazarken daha kibar bir başlangıç için Hola, doctor. (Merhaba doktor.) ifadesi kullanılabilir.
Örnek
Hola, doctor. Tengo mareo y fiebre. (Merhaba doktor. Başım dönüyor ve ateşim var.) ¿Qué puedo hacer? (Ne yapabilirim?)
Ağrıyı ve hafif belirtileri belirtme
Ağrının yerini söylemek için Me duele... (… ağrıyor.) kalıbı kullanılır. Me duele el estómago. (Karnım ağrıyor.) ve Me duele la garganta. (Boğazım ağrıyor.) örneklerinde ağrıyan yerden önce belirli tanımlık bulunur. Birden fazla yer ağrıyorsa Me duelen... biçimi kullanılabilir; A2 düzeyinde önce tek bir ağrı yerini doğru söylemek yeterlidir.
Şiddeti anlatmak için un poco (biraz), leve (hafif) ve mucho/mucha (çok) gibi ifadeler kullanılabilir. Tengo un poco de fiebre. (Biraz ateşim var.) cümlesi hafif ateşi anlatır. Öksürük için Tengo tos leve. (Hafif öksürüğüm var.) denebilir.
Örnek
Hola, doctor. Me duele el estómago y tengo un poco de fiebre. (Merhaba doktor. Karnım ağrıyor ve biraz ateşim var.) El dolor es leve. (Ağrı hafif.)
Belirtinin ne zamandır sürdüğünü söyleme
Doktor için belirtinin başlangıç zamanını söylemek önemlidir. Desde ayer (dünden beri), desde esta mañana (bu sabahtan beri) ve desde hace dos días (iki gündür) ifadeleri kullanılabilir. Tengo dolor de garganta desde ayer. (Dünden beri boğaz ağrım var.) cümlesi basit ve anlaşılırdır.
Bir belirtiyi şu anda yaşadığımızı anlatmak için şimdiki zaman yeterlidir. Süreyi söylerken desde kelimesinden sonra başlangıç zamanı, desde hace yapısından sonra ise geçen süre gelir. Desde hace unas horas (birkaç saattir) ifadesi de kullanılabilir. Doktora mesajda aynı belirtinin tekrarını yapmadan önce zamanı belirtmek mesajı daha düzenli kılar.
Örnek
Hola, doctor. Tengo dolor de garganta y tos leve desde ayer. No tengo mucha fiebre. (Merhaba doktor. Dünden beri boğaz ağrım ve hafif öksürüğüm var. Ateşim çok yüksek değil.)
Bulantı ve yorgunluğu anlatma
Bulantı için tengo náuseas (midem bulanıyor) veya daha basit biçimde me siento mal del estómago (midemde rahatsızlık hissediyorum) denebilir. Yorgunluk için Estoy cansado. (Yorgunum.) ifadesi kullanılır. Konuşan kişi kız ise cansada biçimi söylenir; bu değişiklik konuşanın cinsiyetine göre yapılır.
Kısa mesajda bütün belirtileri tek bir uzun cümlede toplamak yerine iki veya üç kısa cümle yazmak daha anlaşılırdır. Ayrıca doktordan yardım istemek için Necesito una cita. (Bir randevuya ihtiyacım var.) veya ¿Puede ayudarme? (Bana yardım edebilir misiniz?) denebilir. Mesajın sonunda Gracias. (Teşekkürler.) yazmak kibar bir kapanıştır.
Örnek
Hola, doctor. Tengo náuseas leves y estoy cansado. Los síntomas empezaron esta mañana. ¿Puede ayudarme? Gracias. (Merhaba doktor. Hafif mide bulantım var ve yorgunum. Belirtiler bu sabah başladı. Bana yardım edebilir misiniz? Teşekkürler.)
Mesajı düzenleme ve güvenli yardım isteme
İyi bir doktor mesajı genellikle dört parçadan oluşur: selamlama, belirtiler, süre veya şiddet bilgisi ve yardım isteği. Örneğin önce Hola, doctor. (Merhaba doktor.) denir; sonra ateş, titreme veya başka bir belirti açıklanır. Tengo fiebre alta y escalofríos desde anoche. (Dün geceden beri yüksek ateşim ve titremem var.) gibi bir cümlede hem belirti hem süre bulunur.
Yüksek ateş, nefes almakta zorluk, bayılma, çok şiddetli ağrı veya hızla kötüleşme gibi durumlarda yalnızca mesaj yazıp beklenmemelidir. Böyle bir durumda hemen bir yetişkine, doktora veya yerel acil sağlık hizmetine haber verilmelidir. İspanyolca kısa bir yardım cümlesi olarak Necesito ayuda médica ahora. (Şimdi tıbbi yardıma ihtiyacım var.) kullanılabilir. Bu cümle bir tanı koymaz; yalnızca acil yardım ihtiyacını bildirir.
Örnek
Hola, doctor. Tengo fiebre alta y escalofríos desde anoche. Me siento muy mal. Necesito ayuda médica ahora. Gracias. (Merhaba doktor. Dün geceden beri yüksek ateşim ve titremem var. Kendimi çok kötü hissediyorum. Şimdi tıbbi yardıma ihtiyacım var. Teşekkürler.) Telaffuz ipucu: fiebre yaklaşık “fyebre”, escalofríos yaklaşık “eskalofriyos” diye okunur. Bu yalnızca yaklaşık bir ipucudur; doğru telaffuz için öğretmeninizi dinleyin.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Karnım ağrıyor” demek için Tengo dolor mi estómago. denir. Doğrusu: Doğru kalıp Me duele el estómago. (Karnım ağrıyor.) biçimindedir. Ağrı için me duele yapısı kullanılır ve el tanımlığı unutulmamalıdır.
- Yanlış: Her belirti için soy fiili kullanılır; örneğin Soy fiebre. denebilir. Doğrusu: Belirti anlatırken çoğunlukla tener veya estar kullanılır: Tengo fiebre. (Ateşim var.) ve Estoy cansado. (Yorgunum.) Soy ise çoğunlukla kimlik veya daha kalıcı özellikleri anlatır.
- Yanlış: Desde ayer ile desde hace dos días aynı cümle yapısıyla kurulmalıdır. Doğrusu: İki yapı da “-den beri” anlamı taşır, ancak kullanımları farklıdır. Başlangıç zamanı için desde ayer (dünden beri), geçen süre için desde hace dos días (iki gündür) denir.
- Yanlış: İspanyolcada “hafif ateş” için Türkçedeki sırayla fiebre poco denir. Doğrusu: Doğru ifade un poco de fiebre (biraz ateş) veya fiebre leve (hafif ateş) olabilir. Un poco de yapısındaki de kelimesi atlanmaz.
- Yanlış: Mesaj ne kadar uzunsa doktor durumu o kadar iyi anlar. Doğrusu: A2 düzeyinde kısa, düzenli ve doğru bilgi daha yararlıdır. Selamlama, belirti, süre ve yardım isteği çoğu kısa mesaj için yeterlidir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta belirtileri daha ayrıntılı açıklamayı ve geçmiş zamanla ne olduğunu anlatmayı öğrenebilirsin. Örneğin belirtilerin ne zaman başladığını, daha önce benzer bir durum yaşayıp yaşamadığını ve hangi ilacı kullandığını açıklayabilirsin. Doktorun sorularını anlamak ve kısa cevaplar vermek de önemli bir sonraki adımdır. Bunun yanında sağlıkla ilgili bilgileri güvenilir kişilerden alma ve kendi kendine tanı koymama alışkanlığı geliştirilmelidir.
Özet
Belirti anlatırken tengo, me duele ve estoy gibi temel kalıplar kullanılır. Mesajda belirtinin türü, şiddeti veya süresi açıkça yazılır ve sonunda kibarca yardım istenir. Ciddi belirtilerde mesajla beklemek yerine hemen bir yetişkinden ya da sağlık görevlisinden yardım alınır.