Vücudumuzu, belirtilerimizi ve sağlık hizmetlerini İspanyolca basit ve açık biçimde anlatabilir; doktordan ve eczaneden yardım isteyebiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Vücut bölümlerini söyleme
Vücut bölümlerini öğrenirken önce günlük hayatta en sık kullanılan kelimelerden başlanır: la cabeza baş, el cuello boyun, la garganta boğaz, el brazo kol, la mano el, la espalda sırt ve la pierna bacaktır. Ayrıca el estómago mide, el corazón kalp ve el pie ayak anlamına gelir. İspanyolcada isimlerin önünde çoğu zaman el veya la bulunur; bu nedenle kelimeyi artikeliyle öğrenmek yararlıdır.
Bir yerin ağrıdığını söylemek için Me duele... kalıbı kullanılır. Tek bir bölüm için Me duele la garganta. Boğazım ağrıyor denir. Birden fazla bölüm için Me duelen los pies. Ayaklarım ağrıyor ifadesi kullanılır. Me burada “bana” anlamı verir; Türkçedeki “-ım, -im” anlamı ise fiil ve cümle yapısıyla karşılanır.
Örnek
Me duele la espalda. — Sırtım ağrıyor. Me duele el brazo derecho. — Sağ kolum ağrıyor. Burada derecho sağ, izquierdo ise sol demektir; bu iki kelime vücut bölümüyle uyumlu biçimde kullanılabilir.
Belirti ve rahatsızlıkları anlatma
Belirti anlatırken dolor ağrı, fiebre ateş, tos öksürük, resfriado nezle ve mareo baş dönmesi kelimeleri sık kullanılır. Tengo fiebre. Ateşim var; Tengo tos. Öksürüyorum; Estoy resfriado. Nezleyim anlamına gelir. Kız konuşuyorsa Estoy resfriada. denir. Estoy cansado. Yorgunum ifadesinde erkek için cansado, kadın için cansada kullanılır.
Şikâyetin ne zamandır sürdüğünü söylemek için desde kullanılır. Tengo dolor de espalda desde ayer. Dünden beri sırt ağrım var demektir. Belirtinin şiddetini anlatmak için mucho çok, poco az ve un poco biraz sözcüklerinden yararlanılır. Me duele mucho la espalda. Sırtım çok ağrıyor; Me duele un poco la cabeza. Başım biraz ağrıyor anlamındadır.
Örnek
Hasta şöyle der: Tengo fiebre y tos desde anoche. También me duele la garganta. — Dün geceden beri ateşim ve öksürüğüm var. Boğazım da ağrıyor. Sağlık çalışanı şu soruyu sorabilir: ¿Tiene fiebre? — Ateşiniz var mı? Hasta Sí, tengo un poco de fiebre. — Evet, biraz ateşim var diye cevap verebilir.
Doktor muayenesinde temel iletişim
Doktora veya hemşireye selam vermek için Buenos días. Günaydın veya iyi günler denebilir. Randevu ve kimlik bilgileri için Tengo una cita. Randevum var ve Mi nombre es... Benim adım... kalıpları kullanılır. Muayene sırasında doktor ¿Qué le pasa? Neyiniz var? veya ¿Dónde le duele? Neresi ağrıyor? diye sorabilir. Buradaki le resmî ya da saygılı “size” anlamı taşır.
Hastanın soruyu anlamadığı durumda No entiendo. Anlamıyorum ve ¿Puede repetir, por favor? Tekrar edebilir misiniz, lütfen? denebilir. Doktora ilaç alerjisini bildirmek için Soy alérgico a... ... alerjim var ifadesi kullanılır. Kadın konuşmacı Soy alérgica a... der. Muayeneden önce doğru ve kısa bilgi vermek, gereksiz yanlış anlamaları azaltır.
Örnek
Kısa diyalog: Médico: ¿Qué le pasa? — Doktor: Neyiniz var? Paciente: Me duele la espalda desde ayer. — Hasta: Dünden beri sırtım ağrıyor. Médico: ¿Tiene fiebre? — Doktor: Ateşiniz var mı? Paciente: No, no tengo fiebre. — Hasta: Hayır, ateşim yok.
Sağlık hizmetleri ve eczanede iletişim
Sağlık hizmetleriyle ilgili temel yerler el hospital hastane, el centro de salud sağlık merkezi, la consulta muayene odası veya doktor muayenesi ve la farmacia eczanedir. Sağlık çalışanları için el médico doktor, la médica kadın doktor, el enfermero erkek hemşire ve la enfermera kadın hemşire denir. Necesito un médico. Bir doktora ihtiyacım var; ¿Dónde está la farmacia? Eczane nerede? anlamına gelir.
Eczanede bir ürün istemek için Necesito algo para la tos. Öksürük için bir şeye ihtiyacım var veya Quiero este medicamento. Bu ilacı istiyorum denebilir. İlaç kullanımıyla ilgili bilgi almak için ¿Cómo se toma? Nasıl alınır? ve ¿Cuántas veces al día? Günde kaç kez? soruları kullanılır. una pastilla bir tablet, un jarabe bir şurup ve una crema bir kremdir; ancak ilaç kullanmadan önce sağlık çalışanının talimatlarına uyulmalıdır.
Eczacı: ¿Qué necesita? — Neye ihtiyacınız var? Hasta: Necesito algo para el dolor de garganta. — Boğaz ağrısı için bir şeye ihtiyacım var. Eczacı: ¿Tiene alergias? — Alerjiniz var mı? Hasta: No, no tengo alergias. — Hayır, alerjim yok. Bu konuşmada hasta hem belirtisini hem de ihtiyacını açıkça ifade eder.
Örnek
Paciente: ¿Tiene algo para la tos? — Hasta: Öksürük için bir şeyiniz var mı? Farmacéutico: Sí. Tome este jarabe y lea las instrucciones. — Eczacı: Evet. Bu şurubu alın ve talimatları okuyun. Paciente: Gracias. — Hasta: Teşekkür ederim.
Tansiyon ve temel sağlık kontrolleri
Temel sağlık kontrolünde tansiyon, ateş ve nabız gibi değerler ölçülebilir. Tansiyon için la presión arterial, ateş için la temperatura ve nabız için el pulso denir. Hemşire Voy a medirle la presión. Size tansiyonunuzu ölçeceğim diyebilir. Hasta ¿Tengo que sentarme? Oturmam gerekiyor mu? veya ¿Puedo respirar normalmente? Normal biçimde nefes alabilir miyim? diye sorabilir.
Bu aşamada öğrencinin bütün tıbbi ölçümleri yorumlaması beklenmez; önemli olan kısa yönergeleri anlamaktır. Siéntese, por favor. Lütfen oturun; Relájese. Rahatlayın; Respire despacio. Yavaşça nefes alın anlamına gelir. Bir ölçümün sonucunu sormak için ¿Está bien? İyi mi? denebilir. Sağlık çalışanının açıklamasını anlamadığımızda ¿Qué significa? Ne anlama geliyor? sorusu kullanılabilir.
Örnek
Kısa diyalog: Enfermera: Siéntese, por favor. Voy a medirle la presión. — Hemşire: Lütfen oturun. Tansiyonunuzu ölçeceğim. Paciente: De acuerdo. — Hasta: Tamam. Enfermera: Respire despacio. — Hemşire: Yavaşça nefes alın. Paciente: ¿Ya está? — Hasta: Bitti mi?
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: “Başım ağrıyor” demek için Tengo dolor mi cabeza. denir. Doğrusu: Doğru yapı Me duele la cabeza. — Başım ağrıyor şeklindedir. Vücudun bir bölümüyle ağrı anlatırken me duele kalıbı kullanılır.
- Yanlış: Soy enfermo. her zaman “Hastayım” demektir. Doğrusu: Geçici bir rahatsızlık için genellikle Estoy enfermo. — Hastayım denir. Soy enfermo. ise kişinin sürekli veya genel bir özelliği varmış gibi anlaşılabilir.
- Yanlış: Estoy calor. denerek “Ateşim var” söylenir. Doğrusu: Doğru ifade Tengo fiebre. — Ateşim var şeklindedir. İspanyolcada ateş, tener fiiliyle ifade edilir.
- Yanlış: ¿Dónde duele? her durumda hastaya “Nereniz ağrıyor?” demektir. Doğrusu: Hastaya saygılı biçimde sormak için ¿Dónde le duele? denir. Le sözcüğü burada “size” anlamı verir; ¿Dónde te duele? ise samimi veya yakın bir kişiye söylenir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öğrenciler sağlıkla ilgili daha uzun geçmiş zaman anlatımları kurabilir; örneğin Me caí ayer. — Dün düştüm veya He tomado este medicamento. — Bu ilacı aldım diyebilir. Ayrıca randevu alma, telefonla bilgi verme ve belirtileri zaman sırasıyla açıklama çalışmaları yapılır. Deber ve tener que yapılarıyla doktor önerileri anlaşılır: Debe descansar. — Dinlenmelisiniz; Tiene que tomar agua. — Su içmeniz gerekiyor. Acil durumlarda yardım isteme ve daha resmî sağlık konuşmaları da sonraki adımın parçasıdır.
Özet
Vücut bölümleri için kelimeleri artikelleriyle öğrenmek ve ağrıyı Me duele... kalıbıyla anlatmak temel becerilerdir. Belirti, süre ve şiddet bilgisi Tengo..., Estoy... ve desde... yapılarıyla verilebilir. Doktor, hemşire ve eczacıyla konuşurken kısa, doğru ve açık cümleler kurmak sağlık hizmetlerinden daha güvenli yararlanmamıza yardım eder.