Edilgen raporlama, kimin söylediğini öne çıkarmadan bilgiyi nesnel ve profesyonel biçimde aktarmayı sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Edilgen Raporlama Nedir?
Edilgen raporlama, bir fikri veya haberi kaynağın adını vermeden aktarma yoludur. CEFR B2 can-do hedefi şudur: öğrenci can report information without naming the speaker (ken rıport informeyşın vidavt neyming dı spikır). Bu, sıradan edilgen çatıdan farklıdır; amaç nesneyi öne çıkarmak değil, bilgiyi genel ve resmi kılmaktır. Öğretmen tahtada önce aktif raporlamayı, sonra edilgen biçimi yan yana gösterir.
Dünyada bu konu çoğu ders kitabında reported speech (riportıd spiç) ünitesinden sonra impersonal reporting (impörsınıl riporting) başlığıyla gelir. Gazetecilikte kaynağı gizlemek veya genel kanıyı yansıtmak için uzun süredir kullanılır. Türkçe karşılığı çoğu zaman deniliyor ki, sanılıyor ki veya onun olduğu düşünülüyor biçimindedir. Telaffuz ipucu: said sözcüğü sed gibi okunur, sayd değil; known ise noun gibi okunur.
Örnek
Aktif: People believe that she is a good manager. (pipıl biliv dat şi iz ı gud menıcır) Anlamı: İnsanlar onun iyi bir yönetici olduğuna inanıyor. Edilgen 1: It is believed that she is a good manager. (it iz bilivd dat şi iz ı gud menıcır) Edilgen 2: She is believed to be a good manager. (şi iz bilivd tu bi ı gud menıcır) İki edilgen cümle aynı anlamı taşır; ikincisi iş metinlerinde daha kısadır.
İki Ana Kalıp
B2 düzeyinde iki ana kalıp yeterlidir. Birinci kalıp: It is said that (it iz sed dat) artı tam cümle. Örnek: It is said that the company is growing. (it iz sed dat dı kampıni iz groving) Anlamı: Şirketin büyüdüğü söyleniyor. Buradaki it gerçek bir nesne göstermez; yalnızca yapıyı taşır ve Türkçe o zamiriyle karıştırılmamalıdır.
İkinci kalıp: kişi veya şey artı edilgen fiil artı to mastar. Örnek: The company is said to be growing. (dı kampıni iz sed tu bi groving) Şimdiki durum için to be (tu bi), geçmiş için to have artı üçüncü hâl kullanılır: She is said to have left the firm. (şi iz sed tu hev left dı förm) Anlamı: Onun şirketten ayrıldığı söyleniyor. Telaffuz: thought thot gibi okunur.
Örnek
Aktif: They think that he works hard. (dey think dat hi vörks hard) Edilgen: It is thought that he works hard. (it iz thot dat hi vörks hard) veya He is thought to work hard. (hi iz thot tu vörk hard) Geçmiş olay: She is known to have won the prize last year. (şi iz noun tu hev van dı prayz last yir) Anlamı: Onun geçen yıl ödülü kazandığı bilinmektedir. Asıl eylem raporlama anından önceyse to have seçilir.
Sık Kullanılan Raporlama Fiilleri
B2 söz varlığında şu fiiller yeterlidir: say (sey), believe (biliv), think (think), know (nou), report (ripört), expect (ikspekt), consider (konsidır), claim (kleym). Edilgen halleri is said (iz sed), is believed (iz bilivd), is thought (iz thot), is known (iz noun), is reported (iz riportıd), is expected (iz ikspektıd), is considered (iz konsidırd), is claimed (iz kleymd) biçimindedir. Haberde It is rumoured that (it iz rumırd dat) da görülür.
Yönetici sunumunda bu fiiller resmi duruş sağlar. The results are expected to improve (dı rizalts ar ikspektıd tu impruv) demek, ben bekliyorum demekten daha kurumsal durur. is known daha kesin bilgi, is believed ve is thought görüş, is claimed iddia, is expected gelecek beklentisi taşır. Telaffuz: expected ikspektıd, considered konsidırd; sondaki ed çoğu zaman ince d veya t gibi duyulur.
Örnek
Yönetici: It is reported that sales have increased. (it iz riportıd dat seylz hev inkrisd) Anlamı: Satışların arttığı rapor ediliyor. Çalışan: The new product is expected to do well. (dı niu prodakt iz ikspektıd tu du vel) Anlamı: Yeni ürünün iyi gideceği bekleniyor. Yönetici: It is considered to be our best idea this year. (it iz konsidırd tu bi avır best aydiı dis yir) Anlamı: Bu yılki en iyi fikrimiz olduğu düşünülüyor.
Kariyer Fuarı ve İş Fırsatları
Kariyer fuarı, edilgen raporlamayı gerçek iş bağlamında denemek için uygundur. Öğrenci It is said that your company offers internships (it iz sed dat yor kampıni ofırz intörnşips) diyebilir. Anlamı: Şirketinizin staj verdiği söyleniyor. İşveren Interns are expected to work three days a week (intörnz ar ikspektıd tu vörk thri deyz ı vik) der. Kaynak kişi yoksa edilgen raporlama doğal seçimdir.
Özgeçmiş ve mülakat dilinde I am considered to be a reliable teammate (ay em konsidırd tu bi ı rilayıbıl timmeyt) övünmeden güçlü durur. The role is known to require good English (dı rol iz noun tu rikvayır gud ingliş) ilanı nesnel aktarır. Sık yanlış anlama şudur: öğrenciler bu cümleleri yalnızca haber için sanır; oysa iş ilanı, e-posta ve fuar sohbeti de aynı kalıpları kullanır. Kaynak belliysa aktif daha dürüst olur: Our director said that we need designers (avır direktır sed dat vi nid dizaynırz).
Örnek
Öğrenci: It is said that you are hiring for the summer. (it iz sed dat yu ar hayıring for dı samır) Anlamı: Yaz için eleman aldığınız söyleniyor. İşveren: New staff are expected to speak English well. (niu staf ar ikspektıd tu spik ingliş vel) Anlamı: Yeni personelin İngilizceyi iyi konuşması bekleniyor. Öğrenci: I am considered to be ready for this role. (ay em konsidırd tu bi redi for dis rol) Anlamı: Bu görev için hazır olduğum düşünülüyor.
Toplantı ve Proje Tartışması
Ofis toplantısında kimseyi köşeye sıkıştırmadan konuşmak gerekir. The report is said to contain some errors (dı ripört iz sed tu kınteyn sam erırz) demek, sen hata yaptın demekten yumuşaktır. It is thought that we need more time (it iz thot dat vi nid mor taym) gecikmeyi ortak bir kanı gibi sunar. Profesyonellik burada dil seçiminden doğar.
Proje tartışmasında zaman mastarla ayrılır. Şu an: The design is believed to be complete. (dı dizayn iz bilivd tu bi kımplit) Geçmiş: The test is reported to have failed. (dı test iz riportıd tu hev feyld) Beklenti: The client is expected to reply tomorrow. (dı klayınt iz ikspektıd tu rıplay tımorrow) İş İngilizcesi kursları bu kalıpları toplantı simülasyonuyla öğretir. Yalnızca is said ezberlemek yetmez; ardından that mi to mı geleceğini de seçmek gerekir.
Örnek
Ali: It is reported that the budget is too small. (it iz riportıd dat dı bacit iz tu smol) Anlamı: Bütçenin çok küçük olduğu rapor ediliyor. Ece: The timeline is thought to be realistic. (dı taymlayn iz thot tu bi rialistik) Anlamı: Zaman planının gerçekçi olduğu düşünülüyor. Ali: Then the plan is expected to continue. (den dı plen iz ikspektıd tu kıntiniu) Anlamı: O zaman planın sürmesi bekleniyor.
Türkçe Kaynaklı Sık Hatalar
Türkçe düşünen öğrenci deniliyor ki kalıbını sözcüğü sözcüğüne çevirir ve is said that he is late gibi öznesiz yanlış üretir. Doğrusu ya It is said that he is late (it iz sed dat hi iz leyt) ya da He is said to be late (hi iz sed tu bi leyt) biçimidir. It bu kalıpta zorunludur; Türkçede gizli özne olduğu için öğrenci onu unutur. İkinci hata, mastarı unutup fiili çekimli bırakmaktır.
Üçüncü hata, geçmişi to went veya to was ile vermektir; doğrusu to have gone (tu hev gon) veya to have been (tu hev bin) kalıbıdır. Dördüncü hata, gereksiz by people (bay pipıl) eklemektir; amaç zaten kaynağı gizlemektir. Beşinci hata, is being said that gibi sürekli edilgen kullanmaktır; raporlama fiillerinde basit edilgen yeterlidir. Telaffuzda said sözcüğünü sayd okumak yaygındır; doğru okunuş sed şeklindedir.
Örnek
Yanlış: Is said that the meeting is cancelled. Doğru: It is said that the meeting is cancelled. (it iz sed dat dı miting iz kensıld) Anlamı: Toplantının iptal edildiği söyleniyor. Yanlış: He is said that he left. Doğru: He is said to have left. (hi iz sed tu hev left) Anlamı: Onun ayrıldığı söyleniyor. Yanlış: She is thought she is honest. Doğru: She is thought to be honest. (şi iz thot tu bi onist) Anlamı: Onun dürüst olduğu düşünülüyor.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Edilgen raporlama ile sıradan edilgen çatı aynı şeydir. Doğrusu: Sıradan edilgende nesne özne olur; edilgen raporlamada ise kaynak gizlenir ve bilgi genel kanı gibi sunulur.
- Yanlış: Her edilgen raporlama cümlesinin sonunda by someone olmalıdır. Doğrusu: Tam tersine bu yapının amacı kaynağı belirtmemektir; by eklemek genellikle gereksiz ve yanlıştır.
- Yanlış: It is said that ile He is said to farklı anlam taşır. Doğrusu: İkisi aynı anlamı verir; ikinci kalıp daha kısa olduğu için resmi metinlerde daha sıktır.
- Yanlış: Geçmiş olaylar bu yapıyla anlatılamaz. Doğrusu: Geçmiş için to have artı üçüncü hâl kullanılır: She is said to have left (şi iz sed tu hev left).
- Yanlış: Bu kalıplar yalnızca gazete haberine aittir. Doğrusu: İş e-postası, mülakat, toplantı notu ve günlük nazik yorumda da aynı yapılar kullanılır.
Bir adım ileri
Bir üst düzeyde öğrenci is thought to have been (iz thot tu hev bin) gibi üç parçalı mastarları ve It would appear that (it vud epir dat) gibi daha temkinli akademik kalıpları görür. İleri yazıda kaynak gösterme, dolaylı aktarım ve ihtiyat fiilleri birleşir. Modal edilgenler might be expected to (mayt bi ikspektıd tu) iş ve akademik metinde artar. Şimdilik B2 hedefi iki kalıbı doğru, anlaşılır ve iş bağlamında kullanabilmektir.
Özet
Edilgen raporlama, bilgiyi kaynağın adını vermeden aktaran B2 kalıbıdır. İki yol vardır: It is said that artı cümle ve kişi artı is said to mastar. İş hayatı, haber ve toplantıda bu yapılar hem nezaket hem netlik sağlar.