Olumsuz zarf cümle başına geldiğinde yardımcı fiil öznenin önüne geçerek vurguyu ve resmiyeti artırır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Devrik Yapı Nedir?
İngilizcede normal sıra özne sonra fiildir. never (nevır), seldom (seldım) gibi olumsuz zarflar başa alınca yardımcı fiil özneden önce gelir. Bu işleme inversion (inverşın) denir. Amaç olumsuzluğu veya nadirliği vurgulamaktır.
Konu dünyada B2 civarında öğretilir çünkü günlük sohbetten çok yazılı ve resmi dilde yaşar. Eski İngilizcedeki fiil-özne sırasının kalıntısıdır. Öğretmenin tahtaya yazdığı örnekler vurguyu görünür kılar. Bir haberde Never has the country faced such drought (nevır hez dı kantri feyst saç draut) cümlesi ciddiyeti artırır.
Örnek
Normal: I have never eaten such spicy food. (ay hev nevır itın saç spaysi fud) Hiç bu kadar baharatlı yemek yemedim. Devrik: Never have I eaten such spicy food. (nevır hev ay itın saç spaysi fud) Aynı anlam, daha güçlü vurgu.
Hangi Zarflar Devrik Yapıyı Tetikler?
Sık kullanılanlar never (nevır) hiçbir zaman, seldom (seldım) nadiren, rarely (rerli) seyrek, hardly (hardli) ve scarcely (skersli) neredeyse hiçtir. no sooner (no sunır) ... than (den) kalıbı da devrik ister. Şemalar bu listeyi ezberletir.
Ayrıca only when (onli ven), only after (onli aftır), not only (nat onli) ... but also (bat olso) ve under no circumstances (andır no sörkımsıansız) aynı kurala uyar. Her not (nat) devrik yapmaz; zarf en başta olmalıdır. B2 için bu kalıplar yeterlidir.
Örnek
Seldom do we see such kindness. (seldım du vi si saç kayndnes) Böylesi bir nezaketi nadiren görürüz. Hardly had I sat down when the phone rang. (hardli hed ay set daun ven dı fon reng) Daha oturur oturmaz telefon çaldı.
Devrik Cümle Nasıl Kurulur?
Kural: olumsuz zarf + yardımcı fiil + özne + asıl fiil. have (hev), be (bi), will (vil) varsa öne alınır. Yoksa do (du), does (daz) veya did (did) eklenir. Kitaptaki yan yana gösterim farkı netleştirir.
They rarely go out at night. (dey rerli go aut et nayt) olur Rarely do they go out at night. (rerli du dey go aut et nayt) Geçmiş: She never called me. (şi nevır kold mi) olur Never did she call me. (nevır did şi kol mi) Vurgu zarfın üzerindedir.
Örnek
Standart: We had hardly started when it began to rain. (vi hed hardli startıd ven it bigen tu reyn) Devrik: Hardly had we started when it began to rain. (hardli hed vi startıd ven it bigen tu reyn) Neredeyse başlamıştık ki yağmur başladı.
Rarely ve Never ile Somut Örnekler
Rarely have students finished their homework so early. (rerli hev stüdınts finişit der houvörk so örli) Öğrencilerin ödevi bu kadar erken bitirmesi alışılmadıktır. Normal hali Students have rarely finished their homework so early. (stüdınts hev rerli finişit der houvörk so örli) olurdu.
Never have I heard such a story. (nevır hev ay hörd saç e stori) Hiç böyle bir hikaye duymadım. Little did they know what would happen. (litıl did dey nou vat vud heppın) Ne olacağını pek bilmiyorlardı. Bu cümleler hikaye ve haber dilinde yaygındır.
Örnek
Öğretmen: Have the students ever been this quiet? (hev dı stüdınts evır bin dis kuayıt) Öğrenci: Rarely have they sat so still. (rerli hev dey set so stil) Nadiren bu kadar hareketsiz oturmuşlardır.
Türkçe Konuşanların Sık Yaptığı Hatalar
Türkçede fiil sonda olduğu için Never I have gone there (nevır ay hev gon der) gibi yanlış sıra üretilir. Doğrusu Never have I gone there. (nevır hev ay gon der) Basit zamanda do eklenmezse Seldom she visits gibi hatalar çıkar.
only when kalıbında yan cümleyi invert etmek yaygındır. Doğru: ana cümlede devrik. Only when the rain stopped did we leave. (onli ven dı reyn stopt did vi liv) Yağmur durunca ancak çıktık. Çift olumsuzluk Never I didn't understand tamamen yanlıştır. have (hev) zayıf okunmalıdır.
Örnek
Yanlış: Not only she sings but she dances. Doğru: Not only does she sing, but she also dances. (nat onli daz şi sing bat şi olso dansız) Sadece şarkı söylemez, dans da eder.
Metinlerde ve Kısa Diyaloglarda Kullanım
Resmi metinde ton yükselir. Under no circumstances should you share your password. (andır no sörkımsıansız şud yu şer yor pasvörd) Hiçbir koşulda şifrenizi paylaşmamalısınız. Haberde: Not only did prices rise, but quality also fell. (nat onli did praysız rayz bat kuoliti olso fel) Sadece fiyatlar artmadı, kalite de düştü.
A: Did you enjoy the concert? (did yu encöy dı konsırt) B: Never have I heard a better orchestra. (nevır hev ay hörd e betır orkıstra) Hiç daha iyi bir orkestra duymadım. Film ve belgesellerde şaşkınlık veya kararlılık bu kalıpla verilir.
Örnek
Seldom does a young writer achieve such fame so quickly. (seldım daz e yang raytır eçiv saç feym so kuikli) Genç bir yazar nadiren bu kadar çabuk ün kazanır. Bu cümle bir eleştiri yazısında yer alabilir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Cümlede herhangi bir yerde never görünce devrik yapı yapılır. Doğrusu: Yalnızca olumsuz ifade cümlenin en başına geldiğinde inversion zorunludur. Ortada kalırsa sıra normaldir: I have never seen it. (ay hev nevır sin it)
- Yanlış: Never I have been there gibi Türkçe söz dizimini kopyalamak. Doğrusu: Yardımcı fiil öznenin önüne geçer: Never have I been there. (nevır hev ay bin der)
- Yanlış: Basit zamanlarda do ailesini eklememek, örneğin Rarely they come. Doğrusu: Rarely do they come (rerli du dey kam) doğrudur; yardımcı yoksa eklenmek zorundadır.
- Yanlış: Only when kalıbında ilk cümleyi invert etmek. Doğrusu: Devrik yapı ana cümlede olur: Only when the lesson ended did they leave. (onli ven dı lesın endid did dey liv)
- Yanlış: Inversion yalnızca geçmiş veya present perfect içindir. Doğrusu: Her zamanda kullanılır: Never will I agree to that. (nevır vil ay egri tu det)
Bir adım ileri
Bir üst basamakta koşul cümlelerinde devrik yapı gelir: Had I known the truth, I would have acted differently. (hed ay noun dı trut ay vud hev ektid difrıntli) Gerçeği bilseydim farklı davranırdım. so ve such ile inversion ile here ve there yer zarfları da eklenir. Edebi metinlerde yoğunluk artar. B2 kuralı o zaman daha karmaşık cümlelerin temelini oluşturur.
Özet
Olumsuz zarf başa gelince yardımcı fiil özneden önce durur ve buna inversion denir. B2 öğrencisi never, seldom, rarely, not only ve only when kalıplarıyla resmi dilde vurgu yapmayı öğrenir. Türkçe kaynaklı sıra hatalarından ve do does did eklemeyi unutmaktan kaçınmak başarının anahtarıdır.