A2 İngilizcesiyle sağlıklı yaşam önerileri yazabilir ve rol oynayarak arkadaşınıza basit, nazik tavsiyeler verebilirsiniz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Sağlıklı yaşamı basit İngilizceyle tanıyalım
CEFR A2 can-do hedefi şudur: Günlük alışkanlıklarınızı kısa cümlelerle anlatabilir ve basit öneri verebilirsiniz. Dünyada bu ünite çoğu kitapta yemek, spor ve uyku üçlüsüyle açılır; çünkü öğrenci bunları evde zaten yaşar. Dil dersinde amaç tıp bilgisi ezberlemek değil, healthy (helthi) sağlıklı ve unhealthy (anhelthi) sağlıksız sözcükleriyle kendi hayatınızı anlatmaktır. Örnek: I have a healthy lifestyle. (ay hev ı helthi layfstayl) Sağlıklı bir yaşam tarzım var.
Temel sözcükler A2 sınırını aşmaz: habit (hebit) alışkanlık, food (fud) yiyecek, exercise (eksırsayz) egzersiz, sleep (sliip) uyku, water (votır) su. Lifestyle (layfstayl) yaşam tarzı sözcüğünü de bu ünitede öğrenirsiniz. Cümleler geniş zamanladır: I eat fruit every day. (ay iit fruit evri dey) Her gün meyve yerim. I don't sleep late. (ay dont sliip leyt) Geç yatmam. Resme bakarak hangi alışkanlıkların sağlıklı olduğunu Türkçe düşünüp İngilizce kısa cümleye çevirmek, bu konunun dünya sınıflarındaki ilk adımıdır.
Sık karışan iki sözcük vardır: healthy kişi veya alışkanlık içindir, health (helth) ise isimdir ve sağlık anlamına gelir. I am healthy. (ay em helthi) Sağlıklıyım. Health is important. (helth iz importınt) Sağlık önemlidir. A2'de henüz uzun bağlaçlı cümlelere gerek yoktur; net ve kısa olmak yeter.
Örnek
A: Do you have a healthy lifestyle? (du yu hev ı helthi layfstayl) Sağlıklı bir yaşam tarzın var mı? B: Yes. I eat vegetables and I walk to school. (yes. ay iit vecsıbılz end ay vook tu skuul) Evet. Sebze yerim ve okula yürürüm.
Öneri kalıpları: should ve shouldn't
A2'de tavsiye vermenin en sık kalıbı should (şud) ve shouldn't (şudınt) yapısıdır. Olumlu cümlede fiil yalın gelir: You should walk every day. (yu şud vook evri dey) Her gün yürümelisin. Olumsuzu: You shouldn't sit all day. (yu şudınt sit ool dey) Bütün gün oturmamalısın. Should den sonra to gelmez; bu, Türkçe konuşan öğrencilerin en sık tuzağıdır. Kalıp evrenseldir: İngiltere, ABD ve Avrupa dil kitaplarının A2 ünitelerinde aynı sıra izlenir.
İkinci nazik kalıp Why don't you...? (vay dont yu) neden ... yapmıyorsun sorusudur. Why don't you play football? (vay dont yu pley futbool) Neden futbol oynamıyorsun? Bu yapı emir gibi durmaz, arkadaşça durur. Üçüncü kalıp kısa emirdir: Drink water. (drink votır) Su iç. Don't eat too much sugar. (dont iit tu maç şugır) Çok şeker yeme. Emirler afiş ve slogan yazarken işe yarar; konuşurken should daha yumuşaktır. Telaffuz ipucu: should içindeki l okunmaz, şud deriz.
Günlük hayatta bu kalıplar okul bahçesinde, evde ve mesajlaşmada çıkar. Arkadaşınız I am tired. (ay em tayırd) Yorgunum derse cevap You should sleep early. (yu şud sliip örli) Erken uyumalısın olabilir. A2 can-do şudur: Kısa, nazik öneri verebilirim. Henüz If you... ile uzun gerekçe zinciri kurmanız beklenmez; bir öneri, bir neden yeter: You should eat fruit. It is healthy. (yu şud iit fruit. it iz helthi) Meyve yemelisin. Sağlıklıdır.
Örnek
A: I feel tired after school. (ay fiil tayırd aftır skuul) Okuldan sonra yorgun hissediyorum. B: You should go to bed early. You shouldn't play games late. (yu şud gou tu bed örli. yu şudınt pley geymz leyt) Erken yatmalısın. Geç saatte oyun oynamamalısın.
Sağlıklı beslenme önerileri yazma
Yazma görevinde A2 öğrencisinden uzun kompozisyon değil, kısa öneri listesi istenir. Dünya müfredatlarında bu genelde poster, mesaj veya üç-dört cümlelik not biçimindedir. Yararlı sözcükler: fruit (fruit) meyve, vegetables (vecsıbılz) sebze, breakfast (brekfıst) kahvaltı, sugar (şugır) şeker, fast food (fast fud) hazır yiyecek. Vegetables sözcüğünde t neredeyse duyulmaz; vecsıbılz deyin. Örnek not: Eat fruit every morning. (iit fruit evri morning) Her sabah meyve ye. Don't drink too much cola. (dont drink tu maç kola) Çok kola içme.
Somut bir okul olayı düşünün: Kantinde arkadaşınız her gün cips alır. Ona kaba olmadan yazmak istersiniz. Metin şöyle olabilir: Hi! You should eat a sandwich. You shouldn't eat chips every day. They are unhealthy. (hay! yu şud iit ı sendviç. yu şudınt iit çips evri dey. dey ar anhelthi) Merhaba! Sandviç yemelisin. Her gün cips yememelisin. Onlar sağlıksız. A2'de too much (tu maç) çok fazla ve every day (evri dey) her gün ölçü vermek için yeterlidir. A lot of (ı lot ov) birçok da aynı işi görür: Eat a lot of vegetables. (iit ı lot ov vecsıbılz) Bol sebze ye.
Yazarken üç adım izleyin: kime yazıyorsunuz, bir olumlu öneri, bir olumsuz öneri. Bu sıra hem Türkiye'de hem Avrupa dil sınavlarının A2 yazma görevlerinde işe yarar. Please (pliiz) lütfen sözcüğü notu nazik yapar. Please drink water at lunch. (pliiz drink votır et lanç) Lütfen öğle yemeğinde su iç. Nokta ve kısa cümle kullanın; virgülle uzayan Türkçe cümleleri İngilizceye taşımayın.
Örnek
Okul panosu metni: Healthy lunch! (helthi lanç) Sağlıklı öğle yemeği! You should eat vegetables and fruit. (yu şud iit vecsıbılz end fruit) Sebze ve meyve yemelisin. You shouldn't eat too much fast food. (yu şudınt iit tu maç fast fud) Çok fazla hazır yiyecek yememelisin. Drink water, not cola. (drink votır, not kola) Kola değil, su iç.
Hareket, uyku ve günlük alışkanlıklar
Beslenme kadar hareket ve uyku da A2 sözvarlığındadır. Walk (vook) yürümek, run (ran) koşmak, swim (svim) yüzmek, play football (pley futbool) futbol oynamak, ride a bike (rayd ı bayk) bisiklete binmek. Spor sözcüğünde fiil seçimi önemlidir: top oyunlarında play (pley), yüzme ve koşuda çoğu zaman fiilin kendisi yeter. Do exercise (du eksırsayz) egzersiz yapmak da A2'de kabul görür. Örnek: I walk to school every day. (ay vook tu skuul evri dey) Her gün okula yürürüm. You should ride a bike at the weekend. (yu şud rayd ı bayk et dı viikend) Hafta sonu bisiklete binmelisin.
Uyku cümleleri de aynı kalıpla kurulur. Go to bed early. (gou tu bed örli) Erken yat. You shouldn't sleep late. (yu şudınt sliip leyt) Geç uyumamalısın. I sleep eight hours. (ay sliip eyt avırz) Sekiz saat uyurum. Saat ve sıklık sözcükleri A2'dir: always (olveyz) her zaman, sometimes (samtaymz) bazen, never (nevır) asla, every morning (evri morning) her sabah. Yanlış anlaşılan nokta şudur: sport (sport) tekil genel addır; I do sport. bazı kitaplarda geçer ama daha doğal olan somut eylemdir: I play basketball. (ay pley basketbool) Basketbol oynarım.
Günlük hayatta beden eğitimi dersi, servise binmek yerine yürümek veya akşam telefonu kapatmak bu dilin gerçek yeridir. Kısa bir alışkanlık cümlesi yazın, ardından öneri ekleyin. I sometimes watch TV late. I should sleep more. (ay samtaymz voç tivi leyt. ay şud sliip mor) Bazen televizyonu geç izlerim. Daha çok uyumalıyım. Bu iki cümlelik düzen, bir sonraki sınıfta paragraf yazmanın temelidir.
Örnek
A: I never do exercise. (ay nevır du eksırsayz) Hiç egzersiz yapmam. B: Why don't you walk after dinner? (vay dont yu vook aftır dinır) Neden yemekten sonra yürümyorsun? A: OK. I can walk with my sister. (okey. ay ken vook viz may sistır) Tamam. Kız kardeşimle yürüyebilirim.
Kendini iyi hissetmek: dinlenmek ve konuşmak
A2'de zihinsel sağlık için ağır terimler gerekmez. Hedef sözcükler şunlardır: tired (tayırd) yorgun, sad (sed) üzgün, worried (vorid) endişeli, relax (rilaks) rahatlamak, rest (rest) dinlenmek, talk to a friend (took tu ı frend) bir arkadaşla konuşmak. Mindfulness gibi ileri sözcükleri ezberlemeniz beklenmez; Be calm. (bi kaam) Sakin ol ve You should rest. (yu şud rest) Dinlenmelisin yeterlidir. Dünya A2 kitapları bu konuyu 'kendine iyi bak' başlığıyla, yine should kalıbıyla verir.
Somut olay: Sınav haftasında arkadaşınız I am very worried. (ay em veri vorid) Çok endişeliyim der. Cevap: You should talk to your teacher. (yu şud took tu yor tiıçır) Öğretmeninle konuşmalısın. You shouldn't study all night. (yu şudınt stadi ool nayt) Bütün gece ders çalışmamalısın. Why don't you listen to music? (vay dont yu lisın tu müzik) Neden müzik dinlemiyorsun? Bu cümleler tıp öğretmez; günlük destek dilidir. Telaffuz: worried vorid, relax rilaks, ikinci heceye vurgu yapın.
Yazılı öneride de aynı sadelik geçerlidir. Please rest. Talk to your family. Sleep well. (pliiz rest. took tu yor femıli. sliip vel) Lütfen dinlen. Ailenle konuş. İyi uyu. Üç kısa emir, A2 poster veya kart görevi için yeter. Unutmayın: well (vel) burada iyi anlamına gelen zarftır; Sleep good demeyiz, Sleep well deriz. Bu ayrım Türkçede tek sözcükle kapanır, İngilizcede kapanmaz.
Örnek
A: I am sad today. (ay em sed tıdey) Bugün üzgünüm. B: I am sorry. You should talk to a friend. Why don't you walk in the park? (ay em sori. yu şud took tu ı frend. vay dont yu vook in dı park) Üzgünüm. Bir arkadaşınla konuşmalısın. Neden parkta yürümyorsun?
Rol oynama, kısa metin ve Türkçe kaynaklı hatalar
Rol oynama, A2'de öneri dilini ağızdan çıkarma yoludur. İki rol yeter: dert anlatan kişi ve öneri veren kişi. Dert cümleleri geniş zaman veya I have (ay hev) yapısıyladır: I have a headache. (ay hev ı hedeyk) Başım ağrıyor. I eat a lot of sweets. (ay iit ı lot ov svits) Çok şekerleme yerim. Karşı taraf üç kalıptan birini seçer: should, shouldn't, Why don't you...? Sınıfta bir dakika konuşup ardından aynı diyaloğu deftere yazmak, dünyadaki iletişimci derslerin klasik üretim adımıdır. A2 can-do: Kısa bir rolde öneri verebilir ve alabilirim.
Yazma üretiminde dört cümlelik bir not hedefleyin. Hitap, olumlu öneri, olumsuz öneri, kapanış. Dear Ali, (diır ali) Sevgili Ali, You should eat breakfast. (yu şud iit brekfıst) Kahvaltı yapmalısın. You shouldn't skip lunch. (yu şudınt skip lanç) Öğle yemeğini atlamamalısın. See you! (sii yu) Görüşürüz! Skip (skip) atlamak sözcüğü bu konuda sık geçer ve A2'dir. Metni sesli okuyun; should ü şud, shouldn't ü şudınt kalmalıdır.
Türkçe kaynaklı hatalara ayrı durun. Türkçede 'yapmalısın' tek parça olduğu için öğrenci You should to walk yazar; doğrusu You should walk dur. 'Spor yapmak' kalıbı make sport diye çevrilir; doğrusu somut fiildir: play tennis, go swimming (gou sviming) yüzmeye gitmek. Healthy sıkça healty yazılır; a harfi düşmez. Advice (edvays) isimdir, fiil advise (edvayz) A2 yazma görevinde çoğu zaman gerekmez; You should... yeter. Emir cümlesinde özne konmaz: You drink water emir değildir, Drink water emirdir.
Örnek
Rol kartı. Öğrenci A: I sleep four hours. I drink cola in the morning. I am tired. (ay sliip for avırz. ay drink kola in dı morning. ay em tayırd) Dört saat uyurum. Sabah kola içerim. Yorgunum. Öğrenci B: You should sleep more. You shouldn't drink cola in the morning. Why don't you drink milk or water? (yu şud sliip mor. yu şudınt drink kola in dı morning. vay dont yu drink milk or votır) Daha çok uyumalısın. Sabah kola içmemelisin. Neden süt veya su içmiyorsun?
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: You should to drink water. gibi should den sonra to eklemek. Doğrusu: Should modaldir; ardından yalın fiil gelir. Doğrusu You should drink water. (yu şud drink votır) Su içmelisin.
- Yanlış: Her spora make veya do sport demek; I make football yazmak. Doğrusu: Top oyunlarında play kullanın: play football. Yüzme için go swimming veya swim deyin.
- Yanlış: Emir cümlesine you koyup You eat fruit demek ve bunu tavsiye sanmak. Doğrusu: Emirde özne yoktur: Eat fruit. Nazik tavsiye için You should eat fruit. kullanın.
- Yanlış: Sleep good veya I am agree with healthy life gibi sözcük seçimi. Doğrusu: Doğrusu Sleep well. ve I agree. (ay ıgrii) Katılıyorum. Healthy sıfattır, yazımı healty değildir.
- Yanlış: Must ile her öneriyi emir gibi güçlendirmek. Doğrusu: Arkadaşa öneride A2'nin nazik kalıbı should ve Why don't you...? dur. Must çok kesin kural içindir.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, B1'de öneriye gerekçe bağlarsınız: because ve so ile neden-sonuç kurarsınız. If you drink water, you feel better. gibi birinci koşul cümleleri gelir. Yazma görevi kısa nottan e-posta ve blog paragrafına uzar; bağlaçlar first, also, however devreye girer. Sözvarlığına balanced diet, stress gibi biraz daha soyut sağlık sözcükleri eklenir ama temel hâlâ bugün öğrendiğiniz should kalıbıdır.
Özet
A2'de sağlıklı yaşam dili üç kalıba dayanır: should, shouldn't ve Why don't you...? Kısa cümlelerle yemek, hareket, uyku ve dinlenme üzerine yazabilir ve rol oynayabilirsiniz. Türkçeden gelen to ekleme ve yanlış spor fiilleri düzelince önerileriniz hem doğru hem nazik olur.