Geçen hafta sonunu kısa geçmiş cümlelerle yazmak ve anlatmak, A2 öğrencisinin gerçek hayatını İngilizceye taşımasını sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Can-do hedefi: Geçen hafta sonunu anlatmak
CEFR A2 düzeyinde öğrenci şunu yapabilir: bildik geçmiş olayları kısa cümlelerle anlatmak ve yazmak. Bu dersin can-do hedefi açıktır: I can talk about last weekend. ve I can write a short text about last weekend. Dünyada birçok dil sınıfı Pazartesi konuşmasıyla bu hedefi çalıştırır; öğretmen What did you do at the weekend? (Vat did yu du et dı vikend?) diye sorar. Cambridge A2 Key konuşma ve yazma görevlerinde de basit geçmiş etkinlikler sıkça yer alır.
Hafta sonu anlatmak tesadüf bir konu değildir. weekend (vikend) birçok ülkede cumartesi ve pazarı kapsar; Türkiye'de de günlük dilde aynı iki gün kastedilir. Her öğrencinin anlatacak gerçek bir cumartesi ve pazarı vardır, bu yüzden uydurma macera gerekmez. Klasik okul metinlerinde My weekend (may vikend) görevi bu yüzden yıllardır A2’nin kapı işidir.
Resme bakarken üç soru sor: Kimler var, neredeler, ne yapıyorlar? Sonra aynı sahneyi geçmişe çevir. They played in the park last Sunday. (Dey pleyd in dı park last sandey.) Türkçesi: Geçen pazar parkta oynadılar. Bu küçük çevirme işi, yazma ve anlatma tekrarının kalbidir.
Örnek
Can-do örneği: Last weekend I stayed at home and I watched a film. It was quiet but nice. (Last vikend ay steyd et hom end ay voçt ı film. İt voz kuyıt bat nays.) Türkçesi: Geçen hafta sonu evde kaldım ve film izledim. Sakin ama güzeldi.
Gerekli kalıplar: Past Simple ile hafta sonu
Anlatmak için üç iskelet yeter. Olumlu: I visited my aunt last Saturday. (Ay vizitid may ant last setırdey.) Türkçesi: Geçen cumartesi teyzemi ziyaret ettim. Olumsuz: I didn't watch TV. (Ay didınt voç tivi.) Türkçesi: Televizyon izlemedim. Soru: Did you stay at home? (Did yu stey et hom?) Kısa cevap: Yes, I did. / No, I didn't.
be fiili ayrı durur. I was tired. (Ay voz tayırd.) Türkçesi: Yorgundum. We were at my grandparents' house. (Vi vör et may grendperınts haus.) Türkçesi: Büyükannemle büyükbabamın evindeydik. I/he/she/it was; you/we/they were. Soru Were you happy? (Vör yu hepi?) olur; Did you were denmez.
Düzenli fiile -ed gelir: play → played (pleyd), watch → watched (voçt), help → helped (helpt), visit → visited (vizitid). Sık düzensizler ezberlenir: go → went (vent), have → had (hed), see → saw (so), meet → met, eat → ate (eyt), buy → bought (bot), get up → got up, make → made (meyd), come → came (keym), read → read (yazılış aynı, geçmiş okunuşu red). Zaman sözcüğü in last weekend olmaz; doğru last weekend, on Saturday, in the afternoon, at night, then, after that.
Örnek
Üçlü kalıp: I went to the cinema. I didn't buy popcorn. Did you like the film? (Ay vent tu dı sinıma. Ay didınt bay popcorn. Did yu layk dı film?) Türkçesi: Sinemaya gittim. Patlamış mısır almadım. Filmi beğendin mi?
Yazma tekrarı: Dört cümlelik hafta sonu metni
Yazı iskeleti dörttür ve A2’yi aşmaz. 1) Genel durum: Last weekend I was at home. (Last vikend ay voz et hom.) 2) Cumartesi: On Saturday I helped my mother. (On setırdey ay helpt may madır.) 3) Pazar: On Sunday I played football with my friends. (On sandey ay pleyd futbol viz may frends.) 4) His: It was a nice weekend. (İt voz ı nays vikend.) Türkçesi: Geçen hafta sonu evdeydim. Cumartesi anneme yardım ettim. Pazar arkadaşlarımla futbol oynadım. Güzel bir hafta sonuydu.
Somut bir öğrenci metni şöyle durur. Last Saturday I got up late. I had breakfast with my family. Then I did my homework. In the afternoon I visited my cousin. We watched a film. On Sunday I didn't go out because it was cold. I stayed in my room and I read a book. I was happy. Türkçesi: Geçen cumartesi geç kalktım. Ailemle kahvaltı yaptım. Sonra ödevimi yaptım. Öğleden sonra kuzenimi ziyaret ettim. Film izledik. Pazar dışarı çıkmadım çünkü hava soğuktu. Odamda kaldım ve kitap okudum. Mutluydum.
Üç kontrol yeter. Fiil geçmişte mi, yoksa go unutulmuş mu? didn't den sonra yalın hali var mı? Zaman sözcüğü net mi? A2’de her cümleye I yazmak doğaldır; and, but, because, then bağlaç olarak yeter. Resim fikir verir, kopyalanacak hikâye değildir; kendi gerçeğin üç-altı cümleyle yazılır.
Örnek
İskelet doldurma: Last weekend I was busy. On Saturday I cleaned my room. On Sunday I met my friend in the park. I was tired but happy. (Last vikend ay voz bizi. On setırdey ay klind may rum. On sandey ay met may frend in dı park. Ay voz tayırd bat hepi.) Türkçesi: Geçen hafta sonu meşguldüm. Cumartesi odamı temizledim. Pazar parkta arkadaşımla buluştum. Yorgundum ama mutluydum.
Konuşma tekrarı: Soru, cevap ve canlandırma
Konuşma kısa diyalogla ısınır. A: Hi! What did you do last weekend? (Hay! Vat did yu du last vikend?) B: I went to the park with my brother. (Ay vent tu dı park viz may bradır.) A: Was it fun? (Voz it fan?) B: Yes, it was. We played football. What about you? A: I stayed at home and I cooked with my father. (Ay steyd et hom end ay kukt viz may fadır.) Türkçesi: Merhaba! Geçen hafta sonu ne yaptın? Kardeşimle parka gittim. Eğlenceli miydi? Evet. Futbol oynadık. Ya sen? Evde kaldım ve babamla yemek pişirdim.
Canlandırmada resim bir sahne kartıdır. Kendi gerçeğini oynarsan cümle senindir; resmi oynarsan kişilerin ağzından konuşursun. Örnek: I was in the kitchen. I made a cake last Sunday. (Ay voz in dı kiçin. Ay meyd ı keyk last sandey.) Türkçesi: Mutfaktaydım. Geçen pazar kek yaptım. Jest A2’de yeter: yürümek, top atmak, uyumak, yemek. Cümleyi uzun roman gibi uzatma.
Soru bankasını ezberle çünkü Pazartesi konuşması soruyla açılır. Where did you go? (Ver did yu go?) Who did you see? (Hu did yu si?) What did you eat? Did you have a good time? What time did you get up? Cevabı tam cümle yap: I went to my uncle's house. (Ay vent tu may ankılz haus.) Sıra bağla: First I had breakfast. Then I went shopping. After that I met my friend. At night I watched a match. Türkçesi: Önce kahvaltı ettim. Sonra alışverişe gittim. Ondan sonra arkadaşımla buluştum. Gece maç izledim.
Örnek
Beş turne: What did you do last weekend? / I visited my grandparents. / Did you eat together? / Yes, we did. We ate soup and rice. / That sounds nice. Türkçesi: Geçen hafta sonu ne yaptın? Büyükanne ve büyükbabamı ziyaret ettim. Birlikte yemek yediniz mi? Evet. Çorba ve pirinç yedik. Kulağa güzel geliyor.
Ailelerin hafta sonu anıları
Aile anlatırken kalıp aynı kalır, kişiler değişir. My mother cooked dinner. (May madır kukt dinır.) My father washed the car. (May fadır voşt dı kar.) My sister stayed in her room. We visited my grandparents. (Vi vizitid may grendperınts.) Türkçeleri: Annem akşam yemeği pişirdi. Babam arabayı yıkadı. Kız kardeşim odasında kaldı. Büyükanne ve büyükbabamı ziyaret ettik. Üçüncü kişide şimdiki zaman -s eki gelmez; She went doğru, bu derste She goes yanlış zamandır.
Paylaşım diyalogu ev sofrasına benzer. Çocuk: Mum, what did we do last Sunday? Anne: We went to the market in the morning. Then we had lunch at home. Baba: In the afternoon we were in the garden. Çocuk: Yes! I played with the dog. Türkçesi: Anne, geçen pazar ne yaptık? Sabah pazara gittik. Sonra evde öğle yemeği yedik. Öğleden sonra bahçedeydik. Evet! Köpekle oynadım. we birlikte yapılanı, they başkalarının yaptığını taşır.
Dünyada birçok sınıfta bu görev ev ödevi olur: öğrenci bir büyüğüne What did you do last weekend? diye sorar, üç cümle yazar, pazartesi okur. Dilbilgisi böylece evdeki gerçek konuşmaya bağlanır. Fotoğraf hatırlatıcıdır; A2 öğrencisi gördüğü eylemi geçmiş cümleye çevirir, destan yazmaz.
Örnek
Aile kartı: Last Saturday we were at home. My father made tea. My mother read a newspaper. I played with my little brother. We were happy. Türkçesi: Geçen cumartesi evdeydik. Babam çay yaptı. Annem gazete okudu. Küçük kardeşimle oynadım. Mutluyduk.
Türkçe kaynaklı hatalar ve son pratik
Türkçeden gelen ilk tuzak, aklında ‘gittim’ varken kalemin I go yazmasıdır. Doğrusu I went to the cinema. (Ay vent tu dı sinıma.) İkinci tuzak Did you went? kalıbıdır; Did geçmişi taşır, asıl fiil yalın kalır: Did you go? Üçüncü tuzak kişi-fiil uyumsuzluğudur: I were ve they was karışır. Ezber tek satırdır: I/he/she/it was, you/we/they were.
Zaman sözcüğüne Türkçe ‘de/da’ diye in veya at yapıştırılmaz. in last weekend ve at Saturday yanlıştır; doğru last weekend ve on Saturday. Olumsuzda iki geçmiş işaret olmaz: I didn't watched yerine I didn't watch. be sorusu Did you were at home? değil, Were you at home? olur. read geçmişte yazılışı aynı, okunuşu red’dir.
Son pratik üç adımdır. Bir: gerçek cumartesi ve pazarını üç cümle yaz. İki: partnerine What did you do last weekend? de ve iki ek soru sor. Üç: duyduğunu sınıfa bir cümleyle aktar: She stayed at home and she read a book. (Şi steyd et hom end şi red ı buk.) Elinde on fiil, beş zaman ifadesi, bir olumlu-olumsuz-soru üçlüsü ve bir kısa diyalog kalsın. Yeni kural bir sonraki basamağın işidir; bu dersin işi bildiğini ağızdan ve kalemden düzgün çıkarmaktır.
Örnek
Düzeltme: Yanlış I didn't went out at Saturday. Doğru I didn't go out on Saturday. (Ay didınt go aut on setırdey.) Türkçesi: Cumartesi dışarı çıkmadım.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: I go to the park last Sunday. gibi şimdiki zaman kökünü geçmiş anlamında kullanmak. Doğrusu: Zaman last Sunday ise fiil geçmişe geçer: I went to the park last Sunday. Türkçedeki ‘-di’ ekini İngilizcede fiilin geçmiş hali taşır.
- Yanlış: Did you went? veya I didn't watched. diye hem did hem geçmiş gövde kullanmak. Doğrusu: Did / didn't geçmişi zaten taşır; asıl fiil yalın kalır: Did you go? I didn't watch.
- Yanlış: I were at home. / They was happy. ve Did you were karışımı. Doğrusu: I/he/she/it was; you/we/they were. be sorusu Were you at home? olur, did almaz.
- Yanlış: in last weekend, at Saturday gibi Türkçe ‘de/da’ kalıbını olduğu gibi aktarmak. Doğrusu: Doğru zaman ifadeleri last weekend ve on Saturday / on Sunday şeklindedir; başına in veya at eklenmez.
Bir adım ileri
Bir sonraki basamakta aynı hafta sonu hikâyesi biraz uzar ve bağlaçlar artar. A2+ / B1’de Past Continuous devreye girer: bir eylem sürerken başka bir şey olur. used to ile eski alışkanlıklar anlatılır. Yazıda kısa e-posta bir günlük veya gezi anlatısına döner. Şimdilik hedef bu uzun biçimler değil; dört-altı doğru geçmiş cümleyle gerçek bir cumartesi ve pazarı net söylemektir.
Özet
Geçen hafta sonunu anlatmak, A2’de Past Simple’ı gerçek hayata bağlayan en doğal tekrardır. Olumlu, olumsuz ve soru iskeleti; was/were; sık düzensiz fiiller ve last weekend / on Saturday yeter. Yazıda dört cümlelik iskelet, konuşmada kısa diyalog ve Türkçe kaynaklı tuzakları ayıklamak, Pazartesi sabahı gerçek cümleyi ağızdan çıkarır.