A1 İngilizcesinde sağlık konuşması, kendini nasıl hissettiğini söylemek, kısa yardım istemek ve basit öneri tekrarlamak üzerine kurulur.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Sağlıklı yaşam neden A1’de konuşulur
Dünyanın birçok A1 kitabında sağlık ünitesi yemek, aile ve okuldan hemen sonra gelir çünkü hasta olmak evrensel bir durumdur. CEFR can-do hedefi nettir: Kendimi nasıl hissettiğimi söyleyebilirim ve çok kısa öneri verebilirim. Resimdeki alışkanlıklar A1 kelime dağarcığıyla anlatılır: eat fruit (it frut), drink water (drink votır), sleep (sliip), do sport (du sport). Telaffuz ipucu: fruit tek hece gibi ‘frut’ okunur; water ‘votır’ okunur, ‘vavter’ değildir.
A1’de uzun cümle kurmayız. I eat fruit every day. (ay it frut evri dey) yeterlidir. I drink water. (ay drink votır) Su içerim. Öğretmen resmi gösterip What do they do? (vot du dey du) diye sorabilir; siz Present Simple ile kısa cevap verirsiniz. Günlük hayatta bu cümleler kahvaltıda, sporda ve uyku saatinde gerçekten kullanılır. Sağlıklı yaşam konuşması, sonraki diyalog canlandırmasının zeminidir.
Örnek
Sınıf mini konuşması. Öğretmen: Do you eat fruit? (du yu it frut) Öğrenci: Yes, I eat fruit every day. (yes ay it frut evri dey) Öğretmen: Good! (gud) Bu, A1’de sağlıklı alışkanlığı söylemenin somut örneğidir.
Kendimi nasıl hissediyorum
A1’de hastalık anlatırken temel kalıp I have (ay hev) artı bir sorundur. I have a headache. (ay hev ı hedeyk) Başım ağrıyor. I have a stomach ache. (ay hev ı stomık eyk) Mide ağrım var. I have a cold. (ay hev ı kould) Üşüttüm. I am tired. (ay em tayırd) Yorgunum. Telaffuz: headache ‘hedeyk’, stomach ‘stomık’, cold ‘kould’. Soru kalıbı What's the matter? (vots dı metır) Ne oldu? Cevap kısa tutulur.
Arkadaşlar arasında da aynı kalıplar yeter. How are you? (hau ar yu) Nasılsın? I feel ill. (ay fil il) Kendimi hasta hissediyorum. I feel hot. (ay fil hot) Ateşim var gibi. I feel thirsty. (ay fil törsti) Susadım. A1’de ‘hasta’ için hem ill hem sick (sik) duyabilirsiniz; ikisi de kabul edilir. Resimdeki yüz ifadesine bakıp bu cümlelerden birini seçmek, diyalog canlandırmasına hazırlıktır. Kelime seçimini A1’de tutun; karmaşık belirti adları bu düzeyin dışındadır.
Örnek
Kısa metin. A: What's the matter? (vots dı metır) B: I have a headache. (ay hev ı hedeyk) A: Oh, I am sorry. (ou ay em sori) Türkçesi: Ne oldu? Başım ağrıyor. Ah, üzgünüm.
Basit öneri kalıpları ve tekrar
A1’de öneri için en güvenli kalıp You should (yu şud) artı yalın fiildir. You should rest. (yu şud rest) Dinlenmelisin. You should drink water. (yu şud drink votır) Su içmelisin. You should eat fruit. (yu şud it frut) Meyve yemelisin. You should see a doctor. (yu şud si ı doktır) Doktora görünmelisin. Telaffuz: should ‘şud’ gibi kısa; ‘şould’ diye uzatılmaz. İkinci kalıp Why don't you (vay dount yu) artı yalın fiildir: Why don't you sleep? (vay dount yu sliip) Neden uyumuyorsun / uyusan iyi olur.
Üçüncü kalıp Let's (lets) artı yalın fiildir ve birlikte iş için kullanılır: Let's drink water. (lets drink votır) Hadi su içelim. Öneri tekrarı bu ünitenin can-do uygulamasıdır: aynı cümleyi farklı sorunlara uydurursunuz. Baş ağrısı varsa You should rest. Mide ağrısı varsa You should drink water. Üşütme varsa You should see a doctor. Grup tartışmasında resme bakıp bu üç kalıbı sırayla tekrarlarsınız. A1’de must (mast) ile öğüt vermek sert kaçırır; nazik öneri için should yeter.
Örnek
Öneri tekrarı. Sorun: I have a cold. (ay hev ı kould) Öneri 1: You should rest. Öneri 2: Why don't you drink water? (vay dount yu drink votır) Öneri 3: Let's see a doctor. (lets si ı doktır) Üçü de A1’dir ve sınıfta yüksek sesle tekrar edilir.
Sağlık diyaloğu canlandırma
Canlandırma, dünyada A1 sağlık ünitelerinde en sık kullanılan yoldur: iki öğrenci kısa bir sahne oynar, sınıf dinler. Hedef dildeki her cümle A1’de kalır. Hasta-doktor sahnesi: Doktor Hello. What's the matter? (helou vots dı metır) Hasta I have a stomach ache. (ay hev ı stomık eyk) Doktor You should drink water. You should rest. Hasta Thank you. (tenk yu) Bu dört-beş satır yeter; A1’de hikâye uzatılmaz. Telaffuz: hello ‘helou’, thank you ‘tenk yu’.
Arkadaş-arkadaş sahnesi de aynı kelimelerle kurulur ve daha doğaldır. A: How are you? B: I am tired. A: Why don't you sleep? B: OK. Good idea. (oukey gud aydiı) Canlandırmada jest kullanın: başı tutmak, su içme hareketi, yorgun oturuş. Öğretmen resmi sahne kartı gibi verebilir; roller değişir, aynı öneriler tekrar edilir. Hata korkusu olmasın: A1’de amaç kusursuz dil değil, anlaşılır kısa yardım cümlesidir.
Örnek
Tam diyalog. Doktor: Hello. What's the matter? Hasta: I have a headache. I feel ill. (ay hev ı hedeyk ay fil il) Doktor: You should rest. You should drink water. Hasta: Thank you. Goodbye. (tenk yu gudbay) Türkçesi: Merhaba. Ne oldu? Başım ağrıyor, kendimi hasta hissediyorum. Dinlenmelisin, su içmelisin. Teşekkürler, hoşça kal.
Grup çalışması ile öneri tekrarı
Grup çalışmasında üç veya dört öğrenci bir daire olur. Bir kişi sorun söyler, diğerleri sırayla farklı öneri kalıbı kullanır. Bu, CEFR A1 ‘basit öneri verebilirim’ hedefini tekrar yoluyla güçlendirir. Örnek tur: Birinci öğrenci I am thirsty. (ay em törsti) İkinci You should drink water. Üçüncü Why don't you drink water? Dördüncü Let's drink water. Aynı anlam, üç kalıp: bu bilinçli tekrardır, ezber değil iletişim alıştırmasıdır.
Resim gruplara sahne verir: biri yorgun, biri meyve yiyor, biri su içiyor olabilir. Her grup iki dakikalık mini diyalog yazar ve ayağa kalkıp oynar. Yazarken A1 kuralı: yeni kelime eklemeyin, hospital (hospitıl) veya uzun tarif kullanmayın. Sınıf dinlerken Good idea! veya Yes, rest! diye koro cevap verebilir. Günlük hayatta da öneri tekrarı böyledir: anne, arkadaş ve eczacı size aynı şeyi farklı cümlelerle söyler. A1 öğrencisi bu üç cümleyi tanırsa yeter.
Örnek
Grup kartı. Sorun kartı: I have a cold. Grup cümleleri: You should rest. / You should drink water. / Why don't you see a doctor? / Let's go home. (lets gou houm) Hadi eve gidelim. Dört cümle de A1’dir ve yüksek sesle sırayla okunur.
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçe ‘başım ağrıyor’ cümlesi İngilizceye bire bir çevrilince I am headache gibi yanlış bir kalıp çıkar; doğrusu I have a headache. Aynı şekilde ‘üşüttüm’ için I am cold üşüdüm anlamına gelebilir, hastalık için I have a cold. denir. ‘Kendimi kötü hissediyorum’u I feel me bad diye kurmak da yaygındır; A1’de I feel ill. veya I feel bad. (ay fil bed) yeter. a/an sözcüğünün unutulması da sık görülür: see doctor değil see a doctor.
Soru dizilişi Türkçeden kopyalanınca Why you don't rest? ortaya çıkar; İngilizce yardımcı fiili öne alır: Why don't you rest? Öneri için her yerde must kullanmak da sert durur; A1 nazik öğüt should ile verilir. Let's kalıbından sonra to eklenmez: Let's to drink yanlıştır, Let's drink water. doğrudur. Bu hataları diyalog canlandırmasında bilinçli düzeltmek, bir sonraki A2 eczane konuşmasına temiz zemin bırakır. Öğretmen ‘yanlış cümleyi doğru kalıba çevir’ mini oyunu oynatabilir.
Örnek
Düzeltme örneği. Yanlış: I am headache. You must water drink. Why you don't go doctor? Doğru diyalog: I have a headache. You should drink water. Why don't you see a doctor? Telaffuz tekrarı: hedeyk, şud, vay dount yu si ı doktır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: I am headache / I am stomach ache demek. Doğrusu: Ağrı ve hastalık için A1’de I have a headache. ve I have a stomach ache. kullanılır; I am yorgunluk ve genel his için kalır: I am tired.
- Yanlış: I am cold ile I have a cold aynı sanmak. Doğrusu: I am cold üşüdüm demektir; üşütme hastalığı için I have a cold. denir.
- Yanlış: Why you don't rest? diye sormak. Doğrusu: Öneri sorusu Why don't you rest? biçimindedir; yardımcı fiil don't özneden önce gelir.
- Yanlış: Her öğütte You must kullanmak. Doğrusu: A1 nazik öneri You should rest. ile verilir; must emir gibi sert durur.
- Yanlış: Let's to drink water demek. Doğrusu: Let's ardından yalın fiil gelir: Let's drink water. to eklenmez.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2’de aynı sağlık konusu geçmiş zamanla genişler: I was ill yesterday. gibi cümleler gelir. Eczane ve randevu diyalogları uzar; belirtiler biraz artar ama hâlâ günlük dilde kalır. should ve shouldn't karşılaştırılır, basit neden cümleleri eklenir. Canlandırma A2’de üç kişilik (hasta, arkadaş, doktor) sahneye döner; A1’deki kısa öneri tekrarı o sahnelerin iskeleti olmayı sürdürür.
Özet
A1 sağlık ünitesinde öğrenci kendini nasıl hissettiğini söyler, You should ve Why don't you ile kısa öneri verir ve bunu diyalogda tekrarlar. Canlandırma ve grup turu, CEFR can-do hedefini sınıfta görünür kılar. Türkçeden gelen I am headache türü kalıplar bilinçli düzeltilirse günlük yardım konuşması anlaşılır hale gelir.