Çevre politikaları hakkında etkili konuşmak için hem uygulanabilir önlemler önermek hem de sorumluluğun hangi kişi, kurum veya sektöre ait olduğunu açıkça belirtmek gerekir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Önlem önerme: zorunluluk ve gereklilik
Fransızcada güçlü ve genel bir öneri yapmak için il faut kalıbı kullanılır. Bu yapı Türkçedeki “-mek gerekir” anlamına gelir ve özneye göre değişmez: Il faut réduire les émissions de carbone. (Karbon salımlarını azaltmak gerekir.) Daha yumuşak ve tartışmaya açık bir öneri için il faudrait kullanılır: Il faudrait encourager les transports publics. (Toplu taşımayı teşvik etmek gerekir.)
Bir kurumun belirli bir görevi yapması gerektiğini söylemek için devoir fiili kullanılabilir. Les gouvernements doivent agir rapidement. (Hükümetler hızlı hareket etmelidir.) Ancak devoir bazen doğrudan emir gibi duyulabilir; bu nedenle resmî bir metinde Nous recommandons de... (… yapılmasını öneriyoruz) veya Nous proposons de... (… yapılmasını teklif ediyoruz) gibi daha diplomatik kalıplar da tercih edilir.
Örnek
Nous proposons d’instaurer une taxe carbone progressive afin de réduire les émissions et d’accompagner les ménages modestes. (Salımları azaltmak ve düşük gelirli haneleri desteklemek amacıyla kademeli bir karbon vergisi getirmeyi öneriyoruz.) Burada afin de “amacıyla” anlamı verir; progressive ise verginin aşamalı olarak artırılacağını gösterir.
2. Daha resmî ve dengeli öneriler kurma
Dilekçe, rapor veya kamuya açık bir sunumda öneriyi daha resmî biçimde kurmak için Il serait souhaitable de... (… yapılması arzu edilir) ve Il est essentiel de... (… yapılması çok önemlidir) kalıpları kullanılabilir. Bu ifadeler, konuşanın kesin bir emir vermek yerine gerekçeli bir politika önerdiğini gösterir. Il serait souhaitable de limiter les emballages inutiles. (Gereksiz ambalajların sınırlandırılması arzu edilir.)
Bir önerinin koşulunu belirtmek için à condition que (… koşuluyla), à moins que (… olmadıkça) ve pour que (… diye) bağlaçlarından yararlanılır. Bu bağlaçlardan sonra dilek-şart kipi, yani subjonctif gelir: Il faut agir pour que les entreprises réduisent leurs déchets. (Şirketlerin atıklarını azaltması için harekete geçmek gerekir.) Burada réduisent, réduire fiilinin subjonctif biçimidir.
Örnek
Nous recommandons que les fabricants prennent en charge la collecte et le recyclage de leurs emballages. (Üreticilerin ambalajlarının toplanması ve geri dönüştürülmesi sorumluluğunu üstlenmesini öneriyoruz.) Recommander que yapısından sonra prennent kullanılır; farklı özneler söz konusu olduğunda recommander de yerine recommander que yapısı kullanılır. Aynı özne söz konusuysa recommander de + mastar yapısı da mümkündür; üreticilere doğrudan öneride bulunurken ise recommander aux fabricants de... denir.
3. Sorumluluğu bir kişi veya kuruma atfetmek
Sorumluluğun bir kuruma ait olduğunu söylemek için être responsable de (…den sorumlu olmak) ve avoir la responsabilité de (… sorumluluğunu taşımak) kullanılabilir. Les fabricants sont responsables de la fin de vie de leurs produits. (Üreticiler ürünlerinin kullanım ömrü sonundan sorumludur.) Daha resmî bir ifade olan incomber à ise “sorumluluğu …ya ait olmak” anlamındadır: Cette responsabilité incombe aux producteurs. (Bu sorumluluk üreticilere aittir.)
Bir görevin hangi alana veya kuruma bağlı olduğunu anlatmak için relever de kullanılır. La gestion des déchets relève des collectivités locales. (Atık yönetimi yerel yönetimlerin sorumluluk alanına girer.) Sorumluluk atfederken suçlayıcı olmamak için Il appartient aux autorités de... (… yetkililerin görevidir) veya Chaque acteur doit contribuer à... (Her aktör …ya katkıda bulunmalıdır) gibi daha dengeli ifadeler seçilebilir.
Örnek
La loi devrait rendre les producteurs responsables de la collecte des appareils usagés. (Yasa, üreticileri kullanılmış cihazların toplanmasından sorumlu hâle getirmelidir.) Bu cümlede rendre quelqu’un responsable de quelque chose kalıbı, bir kişiye veya kuruma resmî sorumluluk yükleme anlamı taşır. La collecte “toplama”, les appareils usagés ise “kullanılmış cihazlar” demektir.
4. Şirketlere görev yükleme ve hesap verebilirlik
Şirketlere çevreyle ilgili görevler yüklerken être tenu de (… yapmakla yükümlü olmak) ve être obligé de (… yapmak zorunda olmak) kalıpları kullanılır. Les entreprises sont tenues de respecter les normes environnementales. (Şirketler çevre standartlarına uymakla yükümlüdür.) Être obligé de daha güçlü ve bazen zorlayıcı bir tını taşır; être tenu de ise hukukî ve kurumsal metinlerde sık görülür.
Şirketlerin yalnızca önlem alması değil, sonuçlarını açıklaması da istenebilir. Bunun için rendre compte de (… hakkında hesap vermek veya rapor sunmak) kullanılır: Les entreprises doivent rendre compte de leurs progrès. (Şirketler ilerlemeleri hakkında hesap vermelidir.) Öneriyi gerekçelendirmek için Cette mesure permettrait de... (Bu önlem … sağlayabilir) ve Elle contribuerait à... (…ya katkıda bulunabilir) kalıpları yararlıdır.
Örnek
Nous demandons à la direction d’installer des filtres et de passer progressivement aux énergies renouvelables. (Yönetimden filtre takmasını ve aşamalı olarak yenilenebilir enerjilere geçmesini istiyoruz.) Demander à quelqu’un de faire quelque chose yapısında kişiden sonra de gelir. La direction devrait également rendre compte des résultats chaque année. (Yönetim ayrıca her yıl sonuçları raporlamalıdır.)
5. Topluluk girişimleri ve ortak sorumluluk
Çevre sorunları yalnızca hükümetlerin veya şirketlerin sorumluluğu değildir. Ortak sorumluluğu anlatmak için Il incombe à chacun de... (… herkesin görevidir) ve Nous avons tous un rôle à jouer. (Hepimizin oynayacağı bir rol vardır.) denebilir. La protection des espaces verts nécessite la participation des habitants. (Yeşil alanların korunması, sakinlerin katılımını gerektirir.) cümlesinde nécessiter, bir şeyin başka bir şeyi gerekli kıldığını belirtir.
Öneri sunarken yalnızca ne yapılacağını değil, kimlerin katılacağını ve nasıl değerlendirileceğini de belirtmek C1 düzeyinde daha etkili bir anlatım sağlar. Nous pourrions créer un groupe de suivi afin que les habitants participent aux décisions. (Sakinlerin kararlara katılması için bir izleme grubu oluşturabiliriz.) Pourrions, pouvoir fiilinin koşul kipidir ve doğrudan Nous devons... demekten daha yumuşak bir öneri oluşturur.
Örnek
Le conseil local devrait financer un projet de jardins partagés, tandis que les habitants assureraient son entretien. (Yerel konsey ortak bahçeler projesini finanse etmeli, sakinler ise projenin bakımını üstlenmelidir.) Tandis que “oysa, -iken” anlamına gelir ve iki grubun görevlerini karşılaştırır. La responsabilité serait donc partagée entre la municipalité et la communauté. (Böylece sorumluluk belediye ile topluluk arasında paylaşılmış olur.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Il faut que les citoyens de réduire leur consommation. ifadesi doğrudur. Doğrusu: Yanlıştır; il faut que sonrasında çekimli fiil ve subjonctif gerekir: Il faut que les citoyens réduisent leur consommation. (Vatandaşların tüketimlerini azaltması gerekir.)
- Yanlış: Les entreprises sont responsables à la pollution. kullanılır. Doğrusu: Doğrusu être responsable de yapısıdır: Les entreprises sont responsables de la pollution. (Şirketler kirlilikten sorumludur.) À değil, de kullanılır.
- Yanlış: Il faudrait que les autorités prendre des mesures. cümlesinde mastar kullanılmalıdır. Doğrusu: Yanlıştır. Il faudrait que sonrasında subjonctif gerekir: Il faudrait que les autorités prennent des mesures. (Yetkililerin önlem alması gerekir.)
- Yanlış: Devoir ve il faudrait her durumda aynı derecede güçlüdür. Doğrusu: Aynı değildir. Devoir daha doğrudan bir zorunluluk ifade ederken il faudrait daha nazik ve tartışmaya açık bir öneri sunar. Resmî metnin tonuna göre seçim yapılmalıdır.
Bir adım ileri
Bir sonraki aşamada bu kalıpları yalnızca tek tek cümlelerde değil, gerekçeli politika metinlerinde birleştirebilirsin. Örneğin bir öneriyi sorun, sorumlu aktör, uygulanabilir önlem, beklenen sonuç ve denetim yöntemi sırasıyla sunabilirsin. Ayrıca karşı görüşleri Certains estiment que... (Bazıları … olduğunu düşünüyor) ve Toutefois, cette mesure permettrait de... (Bununla birlikte bu önlem … sağlayabilir) gibi ifadelerle ele alabilirsin. Böylece tartışma, dilekçe ve sunumlarda daha ikna edici bir Fransızca kullanırsın.
Özet
Önlem önermek için il faut, il faudrait, nous proposons de ve il serait souhaitable de gibi kalıplar kullanılır. Sorumluluk atfetmek için être responsable de, incomber à, relever de ve être tenu de yapıları önemlidir. Güçlü bir çevre politikası metni, sorumlu aktörü, önerilen eylemi, gerekçeyi ve hesap verebilirlik yöntemini açıkça belirtir.