Sağlıklı yaşamı anlatmak için symptôme, ordonnance ve équilibre gibi kelimeleri doğru bağlamda kullanabilir, sağlık ve spor alışkanlıkları hakkında anlaşılır biçimde konuşabiliriz.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Belirtiyi anlatmak: symptôme
Fransızcada symptôme hastalık veya rahatsızlık belirtisi demektir. Baş ağrısı, ateş, öksürük, boğaz ağrısı ve yorgunluk birer belirti olabilir. Birinin durumunu sormak için Comment tu te sens ? denir; Türkçesi “Nasıl hissediyorsun?”dur.
Belirtileri anlatırken çoğu zaman J’ai... yapısı kullanılır. Örneğin J’ai mal à la tête. “Başım ağrıyor.”, J’ai de la fièvre. “Ateşim var.” anlamına gelir. Telaffuz ipucu olarak symptôme yaklaşık “senptom”, fièvre ise “fyev” şeklinde söylenir; Fransızca sesler Türkçeyle tam aynı değildir.
Örnek
— Quels sont tes symptômes ? “Belirtilerin neler?” — J’ai mal à la gorge et je suis très fatigué. “Boğazım ağrıyor ve çok yorgunum.” Bu örnekte kişi iki farklı belirtiyi açıkça anlatır.
Doktora gitmek ve ordonnance
Ordonnance doktorun ilaç veya tedavi için yazdığı reçetedir. Doktor reçete yazarken Le médecin écrit une ordonnance. denebilir. Médecin kelimesi “doktor” anlamına gelir ve yaklaşık “medsen” diye telaffuz edilir; ordonnance ise “ordonans”a yakındır.
Doktora belirtilerin ne zamandır sürdüğünü sormak için Depuis quand avez-vous ces symptômes ? sorusu kullanılır. Daha günlük bir konuşmada Depuis hier. veya Depuis trois jours. cevapları verilebilir. Sağlıkla ilgili konuşmalarda doktorun önerisini dikkatle dinlemek ve ilacın kullanımını kendi kendine değiştirmemek önemlidir.
Örnek
— Depuis quand avez-vous de la fièvre ? “Ateşiniz ne zamandır var?” — Depuis hier. Le médecin me donne une ordonnance. “Dünden beri. Doktor bana bir reçete veriyor.” Burada depuis başlayan eylemin veya durumun ne zamandır sürdüğünü gösterir.
Dengeli beslenme: équilibre alimentaire
Équilibre alimentaire dengeli beslenme demektir. Dengeli beslenmek, farklı besin gruplarından uygun miktarlarda tüketmek ve yalnızca tek bir yiyeceğe bağlı kalmamak anlamına gelir. Je mange des fruits et des légumes. cümlesi “Meyve ve sebze yerim.” demektir.
Beslenme hakkında konuşurken Il faut... yapısı “... gerekir” anlamında kullanılabilir. Örneğin Il faut boire assez d’eau. “Yeterince su içmek gerekir.” demektir. Équilibre yaklaşık “ekilibr” diye telaffuz edilir; sondaki Fransızca r sesi Türkçedeki r ile tam aynı değildir.
Örnek
Pour rester en bonne santé, il faut manger équilibré et boire de l’eau. “Sağlıklı kalmak için dengeli beslenmek ve su içmek gerekir.” Bu cümlede pour “... için”, rester en bonne santé ise “sağlıklı kalmak” anlamındadır.
Dengeli tabak ve günlük alışkanlıklar
Sağlıklı bir tabak modelinde sebze, meyve, tahıl ve protein içeren yiyecekler birlikte düşünülebilir. Fransızcada une assiette équilibrée “dengeli bir tabak” demektir. Je prépare une assiette équilibrée. cümlesi “Dengeli bir tabak hazırlıyorum.” anlamına gelir.
Günlük alışkanlıkları anlatırken geniş zaman kullanılır. Je prends un petit-déjeuner tous les matins. “Her sabah kahvaltı yaparım.” demektir. Sağlık önerisi verirken Tu devrais manger moins de sucre. denebilir; bu cümle “Daha az şeker yemelisin.” anlamına gelir. Devrais sözcüğü burada yumuşak bir öneri verir, sert bir emir vermez.
Örnek
Bir öğrenci arkadaşına şöyle söyleyebilir: Tu devrais choisir une assiette équilibrée avec des légumes, du riz et du poulet. “Sebze, pilav ve tavuk içeren dengeli bir tabak seçmelisin.” Bu cümlede öneri Tu devrais... yapısıyla kurulmuştur.
Spor, hareket ve sağlık
Düzenli fiziksel etkinlik, sağlıklı yaşam konuşmalarının önemli bir parçasıdır. Faire du sport “spor yapmak”, marcher “yürümek” ve nager “yüzmek” demektir. Je fais du sport trois fois par semaine. cümlesi “Haftada üç kez spor yaparım.” anlamına gelir.
Bir etkinliğin yararını anlatmak için Le sport est bon pour la santé. denebilir. Bu cümle “Spor sağlık için iyidir.” demektir. Ancak herkes aynı sporu yapmak zorunda değildir; önemli olan yaşa, zamana ve kişinin durumuna uygun, güvenli bir etkinlik seçmektir. Je m’échauffe avant de faire du sport. “Spor yapmadan önce ısınıyorum.” anlamına gelir.
Örnek
— Que fais-tu pour rester en forme ? “Formda kalmak için ne yapıyorsun?” — Je marche tous les jours et je fais du vélo le week-end. “Her gün yürüyorum ve hafta sonu bisiklete biniyorum.” Burada rester en forme “formda kalmak”, faire du vélo ise “bisiklete binmek” demektir.
Fiziksel ve zihinsel denge
Équilibre yalnızca dengeli beslenme anlamında kullanılmaz; bedensel ve genel yaşam dengesi için de kullanılır. Garder l’équilibre “dengeyi korumak”, l’équilibre et la coordination ise “denge ve koordinasyon” demektir. Denge egzersizleri hareketleri daha kontrollü yapmaya yardımcı olabilir.
Sağlıklı yaşamda spor kadar dinlenme de önemlidir. Il faut trouver un équilibre entre le travail, le sport et le repos. cümlesi “Ders, spor ve dinlenme arasında bir denge bulmak gerekir.” demektir. Je dors huit heures par nuit. “Gecede sekiz saat uyurum.” anlamına gelir. Bu tür cümleler kişinin kendi alışkanlıklarını anlatmasını sağlar.
Örnek
Après le sport, je me repose et je fais des exercices pour garder l’équilibre. “Spor yaptıktan sonra dinlenir ve dengeyi korumak için egzersiz yaparım.” Bu örnekte après “-den sonra”, me repose “dinlenirim” ve garder l’équilibre “dengeyi korumak” demektir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: J’ai une douleur à la tête. cümlesi en doğal kullanımdır. Doğrusu: Bu cümle anlaşılır olsa da günlük Fransızcada genellikle J’ai mal à la tête. denir. Türkçedeki “başımda bir ağrı var” yapısını doğrudan çevirmek yerine bu kalıbı öğrenmek gerekir.
- Yanlış: Je suis fièvre. denir. Doğrusu: Doğru ifade J’ai de la fièvre. şeklindedir. Fransızcada ateş, sahip olunan bir durum gibi avoir fiiliyle anlatılır; être kullanılmaz.
- Yanlış: Ordonnance kelimesi “doktor” demektir. Doğrusu: Ordonnance “reçete”, médecin ise “doktor” demektir. Le médecin écrit une ordonnance. cümlesi “Doktor reçete yazar.” anlamına gelir.
- Yanlış: Je fais du sport tous les jours. cümlesindeki faire yerine her zaman jouer kullanılır. Doğrusu: Genel olarak spor yapmak için faire du sport kullanılır. Bazı oyun ve spor adlarıyla jouer à gelebilir; ancak bu yapı her spor için otomatik olarak kullanılmaz.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta sağlıkla ilgili daha uzun konuşmalar ve kısa yazılar üzerinde çalışabilirsiniz. Belirtileri geçmişte nasıl başladığını anlatmak için passé composé kullanılabilir; örneğin J’ai commencé à tousser hier. “Dün öksürmeye başladım.” demektir. Ayrıca doktora soru sorma, tavsiye verme ve sağlık alışkanlıklarını karşılaştırma çalışmaları yapılabilir. Sağlık bilgilerini okurken bir öneri ile kesin bir tıbbi bilgi arasındaki farkı anlamaya da dikkat etmek gerekir.
Özet
Bu konuda symptôme ile belirtileri, ordonnance ile reçeteyi ve équilibre ile dengeyi anlatmayı öğrendik. J’ai mal à..., Il faut... ve Tu devrais... kalıpları sağlıkla ilgili konuşmalarda çok kullanışlıdır. Dengeli beslenme, düzenli ve güvenli spor, yeterli dinlenme ve doğru iletişim sağlıklı yaşamın temel parçalarıdır.