Doktorda tavsiye verirken Il faut que vous... yapısı, gerekli bir davranışı açık biçimde belirtmek için kullanılır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Temel yapı: Gereklilik ve tavsiye
Il faut que vous... ifadesi Türkçede “... yapmanız gerekir” veya “... yapmalısınız” anlamına gelir. Burada il faut gereklilik bildirir; que vous ise ardından bir yan cümle geleceğini gösterir. Doktor, bu yapıyla doğrudan emir kipini kullanmadan açık bir gereklilik veya güçlü bir tavsiye bildirir.
Bu kalıptan sonra fiil, Fransızcada subjonctif présent adı verilen özel bir kipte kullanılır. B1 düzeyinde önce sık kullanılan sağlık fiillerini öğrenmek yeterlidir: vous reposiez “dinlenmeniz”, vous buviez “içmeniz”, vous preniez “almanız” ve vous consultiez “başvurmanız” anlamına gelir. Telaffuz ipucu: Il faut que vous vous reposiez. cümlesi yaklaşık “İl fo kö vu vu röpoziye” diye okunur.
Örnek
Le médecin dit : « Il faut que vous vous reposiez aujourd’hui. » Türkçesi: Doktor şöyle diyor: “Bugün dinlenmeniz gerekir.” Burada vous vous reposiez yapısında ilk vous özne, ikinci vous ise dönüşlülük zamiridir.
2. Sağlık tavsiyelerinde sık kullanılan fiiller
Sağlık bağlamında en sık kullanılan tavsiyelerden biri beslenmeyle ilgilidir. Il faut que vous mangiez plus de légumes. “Daha fazla sebze yemeniz gerekir.” demektir. Benzer biçimde Il faut que vous buviez beaucoup d’eau. “Bol su içmeniz gerekir.” anlamına gelir. Bu cümleler genel tavsiyedir; kişiye özel ilaç veya tedavi kararını yalnızca yetkili sağlık çalışanı vermelidir.
Bazı fiillerin subjonctif biçimi düzenli görünmez ve ezberlenmesi gerekir. faire fiili que vous fassiez, prendre fiili que vous preniez, boire fiili ise que vous buviez olur. Telaffuz ipucu: Il faut que vous fassiez attention. yaklaşık “İl fo kö vu fasiy atansyon” diye okunur ve “Dikkat etmeniz gerekir.” anlamına gelir.
Örnek
La pharmacienne explique : « Il faut que vous preniez ce médicament après le repas et que vous buviez assez d’eau. » Türkçesi: Eczacı açıklıyor: “Bu ilacı yemekten sonra almanız ve yeterince su içmeniz gerekir.” İki tavsiye, que bağlacıyla aynı cümlede birleştirilmiştir.
3. Olumlu ve olumsuz tavsiye
Tavsiye olumlu ya da olumsuz olabilir. Olumlu cümlede Il faut que vous dormiez huit heures. “Sekiz saat uyumanız gerekir.” denir. Olumsuz cümlede Il ne faut pas que vous mangiez trop vite. “Çok hızlı yemek yememeniz gerekir.” anlamındadır. Olumsuzluk, faut çevresindeki ne...pas ile kurulur.
Daha farklı ve çoğu durumda daha yumuşak bir öneri vermek için Il est important que... veya Je vous conseille de... yapıları da kullanılabilir. Il est important que vous mangiez régulièrement. “Düzenli beslenmeniz önemlidir.” demektir. Je vous conseille de marcher chaque jour. ise “Her gün yürümenizi tavsiye ederim.” anlamına gelir; bu ikinci yapıda de kelimesinden sonra mastar kullanılır.
Örnek
La diététicienne dit : « Il faut que vous mangiez plus de fruits, mais il ne faut pas que vous buviez trop de boissons sucrées. » Türkçesi: Diyetisyen şöyle diyor: “Daha fazla meyve yemeniz gerekir, fakat çok fazla şekerli içecek içmemeniz gerekir.” Bu örnekte olumlu ve olumsuz tavsiye birlikte verilmiştir.
4. Doktor-hasta diyaloğunda tavsiyeyi anlama
Gerçek bir görüşmede hasta, tavsiyeyi anlamadığında tekrar sorabilir veya açıklama isteyebilir. Vous pouvez répéter, s’il vous plaît ? “Tekrar eder misiniz, lütfen?” demektir. Combien de temps dois-je marcher ? ise “Ne kadar süre yürümeliyim?” anlamına gelir. Tavsiyeyi doğru anladığını kontrol etmek için Donc, il faut que je marche trente minutes par jour, c’est bien ça ? denebilir.
Doktorun tavsiyesi ile hastanın kendi cümlesi arasında kişi değişebilir. Doktor hastaya Il faut que vous marchiez trente minutes par jour. der; hasta bunu kendi açısından Il faut que je marche trente minutes par jour. şeklinde tekrar eder. vous “siz”, je ise “ben” anlamındadır. marche ve marchiez biçimleri, özneye göre değişen fiil biçimleridir.
Örnek
Le médecin : « Il faut que vous marchiez trente minutes par jour. »<br>Le patient : « D’accord. Donc, il faut que je marche trente minutes par jour ? »<br>Le médecin : « Oui, et il faut que vous commenciez doucement. » Türkçesi: Doktor: “Her gün otuz dakika yürümeniz gerekir.” Hasta: “Peki. Yani her gün otuz dakika yürümem gerekir, öyle mi?” Doktor: “Evet, ayrıca yavaşça başlamanız gerekir.”
5. Evde uygulanacak tavsiyeleri aktarma
Muayene sonrasında hemşire, hastaya evde izlemesi gereken önerileri yazılı olarak verebilir. Bu listede Il faut que vous preniez le médicament le matin. “İlacı sabah almanız gerekir.” veya Il faut que vous appeliez le médecin si la douleur continue. “Ağrı devam ederse doktoru aramanız gerekir.” gibi cümleler bulunabilir.
Tavsiye ile zorunluluk arasında anlam farkı her zaman kesin değildir; ses tonu ve durum önemlidir. Sağlık çalışanı ciddi bir uyarı yapıyorsa Il faut absolument que vous reveniez demain. diyebilir. Bu, “Yarın mutlaka geri gelmeniz gerekir.” anlamına gelir. Hasta emin olmadığında Est-ce que je dois revenir demain ? “Yarın geri gelmeli miyim?” diye sorabilir.
Örnek
L’infirmière donne une feuille au patient : « Il faut que vous vous reposiez, que vous preniez le médicament le soir et que vous appeliez le cabinet si vous avez de la fièvre. » Türkçesi: Hemşire hastaya bir kâğıt veriyor: “Dinlenmeniz, ilacı akşam almanız ve ateşiniz olursa muayenehaneyi aramanız gerekir.” Birden çok tavsiye, que ile sıralanmıştır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Il faut que vous reposez. demek doğrudur. Doğrusu: Bu cümlede reposez değil, vous reposiez kullanılmalıdır: Il faut que vous vous reposiez. Gereklilik bildiren il faut que yapısından sonra fiil subjonctif biçiminde gelir.
- Yanlış: Il faut que vous de marcher. denir. Doğrusu: Il faut que yapısından sonra özne ve çekimli fiil gelir: Il faut que vous marchiez. de + mastar yapısı ise Je vous conseille de marcher. cümlesinde kullanılır.
- Yanlış: Il faut pas que vous... biçiminde ne kullanılmaz. Doğrusu: Standart Fransızcada olumsuzluk Il ne faut pas que vous... şeklindedir. Günlük konuşmada ne bazen düşebilir; ancak öğrencinin yazılı ve dikkatli konuşmada ne...pas biçimini kullanması gerekir.
- Yanlış: Il faut que her zaman sert bir emir anlamına gelir. Doğrusu: Bu yapı gereklilik veya güçlü tavsiye bildirir; anlamı duruma ve ses tonuna göre değişir. Daha yumuşak bir ifade için Je vous conseille de... veya Vous pourriez... kullanılabilir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu konu, subjonctif yapısının yalnızca sağlık tavsiyelerinde değil, duygu, istek, şüphe ve zorunluluk bildiren başka cümlelerde de kullanılmasına genişler. Öğrenciler Je veux que vous..., Je suis content que... ve Bien qu’il... gibi yapılara geçebilir. Ayrıca doktor-hasta konuşmalarında geçmiş zamanlar, koşul kipi ve daha nazik soru kalıpları çalışılabilir. Böylece öğrenci yalnızca tavsiyeyi anlamakla kalmaz, farklı resmiyet düzeylerinde sağlık iletişimi kurabilir.
Özet
Il faut que vous... yapısı, “... yapmanız gerekir” anlamında sağlık tavsiyesi vermek için kullanılır. Bu yapıdan sonra fiil genellikle subjonctif présent biçimindedir: Il faut que vous marchiez. Olumlu ve olumsuz tavsiyeler kurulabilir; hasta ayrıca tavsiyeyi tekrar ederek veya soru sorarak doğru anlayıp anlamadığını kontrol edebilir.