Çevre ve sürdürülebilirlik sözvarlığını öğrenmek, günlük davranışlarımızı Fransızca anlatmamıza ve çevre sorunları hakkında bilinçli iletişim kurmamıza yardım eder.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Temel çevre sözvarlığı
Çevre anlamındaki temel sözcüklerden biri l’environnement (lanvironman) sözcüğüdür. Geri dönüşüm le recyclage (lö resik laj), küresel ısınma ise le réchauffement climatique (lö reşofman klimatik) olarak söylenir. Sürdürülebilir anlamındaki sıfat durable (dürabl) sözcüğüdür; bu sözcük hem eril hem dişil adlarla aynı biçimde kullanılabilir.
Atık için un déchet (ön deşe), çöp kutusu için une poubelle (ün pubel), kirlilik için la pollution (la polüsyon) kullanılır. Cam le verre (lö ver), kâğıt le papier (lö papye), plastik ise le plastique (lö plastik) demektir. Bu sözcükleri öğrenirken onları tek tek değil, kısa kalıplarla birlikte ezberlemek daha etkilidir.
Örnek
Örnek: Le recyclage est important pour l’environnement. — Geri dönüşüm çevre için önemlidir. Le réchauffement climatique est un problème mondial. — Küresel ısınma küresel bir sorundur. Burada important ve mondial sözcükleri, temel düzeyde bir değerlendirme yapmamızı sağlar.
2. Atıkları ayırma ve geri dönüşüm
Atıkları ayırmak için trier les déchets (triye le deşe) kalıbı kullanılır. Bir şeyi geri dönüştürmek recycler (resikle), azaltmak réduire (redüir), yeniden kullanmak ise réutiliser (reütilize) fiilidir. Bu fiillerle çevreye yönelik somut eylemler anlatabiliriz.
Fransızcada emir verirken kısa ve açık cümleler kurulur: Triez le papier. — Kâğıdı ayırın. Ne jetez pas le verre dans la poubelle normale. — Camı normal çöp kutusuna atmayın. Olumsuz emir yapısında ne ve pas fiilin çevresinde yer alır.
Örnek
Somut olay: Okulda bir öğrenci elindeki plastik şişeyi doğru kutuya atıyor. Je trie les déchets et je mets la bouteille en plastique dans la bonne poubelle. — Atıkları ayırıyorum ve plastik şişeyi doğru çöp kutusuna koyuyorum. Bir sınıf arkadaşı soruyor: Tu peux recycler cette bouteille? — Bu şişeyi geri dönüştürebilir misin? Yanıt: Oui, je la mets dans le bac de recyclage. — Evet, onu geri dönüşüm kutusuna koyuyorum.
3. İklim, kuraklık ve çevresel bozulma
İklim hakkında konuşurken le climat (lö klima), sıcaklık için la température (la tanperatür), kuraklık için la sécheresse (la seşres) sözcükleri kullanılır. Nehir une rivière (ün rivyer), orman une forêt (ün fore), su kaynakları ise les ressources en eau (le resurs an o) olarak adlandırılır. Çevresel bozulmayı anlatmak için la dégradation de l’environnement kalıbı kullanılabilir.
Bir olayın nedenini ve sonucunu bağlamak için parce que (parskö) ve donc (donk) sözcükleri yararlıdır. Il fait plus chaud parce que le climat change. — İklim değiştiği için hava daha sıcak. Il y a moins d’eau, donc la rivière est plus sèche. — Daha az su var, bu nedenle nehir daha kuru.
Örnek
Çözümlü örnek: Bir haber metninde şu cümle yer alıyor: La sécheresse réduit la quantité d’eau dans les rivières. — Kuraklık nehirlerdeki su miktarını azaltıyor. Cümlenin öznesi la sécheresse, fiili réduit, nesnesi ise la quantité d’eau sözcük grubudur. Aynı olayı bir çözüm önerisiyle tamamlayabiliriz: Nous devons économiser l’eau. — Suyu tasarruflu kullanmalıyız.
4. Sürdürülebilir yaşam ve enerji
Sürdürülebilir bir yaşam için une énergie renouvelable (ün enerji rönuvlabl) yani yenilenebilir enerji kullanılabilir. Güneş enerjisi l’énergie solaire (len erji soler), güneş paneli ise un panneau solaire (ön pano soler) olarak söylenir. Enerji tüketimini azaltmak için ışıkları kapatmak, gereksiz elektrik kullanımından kaçınmak ve mümkün olduğunda yürümek gibi davranışlar düşünülebilir.
Bir öneride bulunmak için Il faut (il fo) ve On peut (on pö) kalıpları kullanılır. Il faut économiser l’énergie. — Enerjiyi tasarruflu kullanmak gerekir. On peut prendre le vélo pour les petits trajets. — Kısa mesafeler için bisiklete binilebilir. Durable sözcüğüyle un mode de vie durable — sürdürülebilir bir yaşam biçimi — denebilir.
Örnek
Somut örnek: Bir öğrenci okuluna giderken arabaya binmek yerine bisiklet kullanıyor ve evde ışıkları kapatıyor. Je prends le vélo et j’éteins les lumières quand je quitte une pièce. — Bisiklete biniyorum ve bir odadan çıkarken ışıkları kapatıyorum. Bu davranışlar, kaynakları daha dikkatli kullanmaya yönelik sürdürülebilir seçimlerdir.
5. Görüş bildirme ve çevre çözümü önerme
B1 düzeyinde yalnızca sözcükleri bilmek değil, bu sözcüklerle görüş bildirmek de önemlidir. À mon avis (a mon avi) görüş belirtir; Je pense que (jö pans kö) “bence” anlamına gelir. Katılmak için Je suis d’accord. — Katılıyorum. — denir; katılmamak için Je ne suis pas d’accord. — Katılmıyorum. — kullanılabilir.
Bir çevre sorununu anlatırken önce sorunu, sonra çözümü söylemek anlaşılır bir yöntemdir. Il y a trop de plastique dans les rues. Nous devons réduire les emballages. — Sokaklarda çok fazla plastik var. Ambalajları azaltmalıyız. Si nous trions les déchets, nous protégeons mieux la planète. — Atıkları ayırırsak gezegeni daha iyi koruruz.
Örnek
Kısa diyalog: — Que pouvons-nous faire pour protéger l’environnement? — Çevreyi korumak için ne yapabiliriz? — Nous pouvons trier les déchets, réutiliser les sacs et économiser l’eau. — Atıkları ayırabilir, poşetleri yeniden kullanabilir ve suyu tasarruflu kullanabiliriz. — Je suis d’accord. Ce sont des actions simples et durables. — Katılıyorum. Bunlar basit ve sürdürülebilir davranışlardır.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Réchauffement yalnızca havanın bir gün çok sıcak olmasıdır. Doğrusu: Le réchauffement climatique, Dünya’nın ortalama sıcaklığının uzun zaman içinde artmasıyla ilgili daha geniş bir konudur. Tek bir sıcak gün, tek başına küresel ısınmayı kanıtlamaz.
- Yanlış: Recycler ve réutiliser aynı anlama gelir. Doğrusu: Recycler bir malzemeyi işleyerek yeni bir ürün ya da malzeme elde etmektir. Réutiliser ise bir eşyayı genellikle yeni bir işlemden geçirmeden tekrar kullanmaktır.
- Yanlış: Fransızcada durable yalnızca erkek isimlerle kullanılır. Doğrusu: Durable eril ve dişil isimlerle aynı biçimde kullanılabilir: un produit durable ve une solution durable.
- Yanlış: Türkçedeki “çevreyi korumak” doğrudan protéger le environnement biçiminde söylenir. Doğrusu: Sesli harfle başlayan belirli artikel le ile birleşir: protéger l’environnement. Bu nedenle le environnement denmez.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta çevre konusu, daha uzun bilgilendirici metinleri ve haberleri anlamaya doğru ilerler. Öğrenciler neden-sonuç ilişkilerini, koşul cümlelerini ve görüşlerini daha ayrıntılı savunmayı öğrenebilir. Ayrıca tüketim alışkanlıkları, yenilenebilir enerji, ulaşım ve iklim politikaları gibi konularda sunum veya tartışma yapabilirler. Bir sonraki adım, çevre sorunlarını yalnızca tanımlamak değil, kanıta dayalı çözüm önerileri karşılaştırmaktır.
Özet
Çevre sözvarlığının temelinde le recyclage, le réchauffement climatique, durable, trier, réduire ve réutiliser gibi sözcükler bulunur. Bu sözcüklerle atıkları ayırmayı, iklim sorunlarını açıklamayı ve sürdürülebilir davranışlar önermeyi anlatabiliriz. Kısa, doğru ve neden-sonuç ilişkisi içeren cümleler kurmak, çevre hakkında Fransızca iletişim becerimizi geliştirir.