Çevre sorunlarını fark edip uygulanabilir çözümler önermek, gerekçelendirmek ve bu önerileri iş birliğiyle hayata geçirmek sürdürülebilir yaşamın temelidir.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Sorunu fark etme ve öneriyi açıkça söyleme
Bir çevre önerisinin ilk adımı, sorunu kısa ve anlaşılır biçimde tanımlamaktır. Örneğin sınıfta çok fazla kâğıt kullanılıyorsa bunu belirtebilir ve ardından uygulanabilir bir çözüm sunabiliriz. Fransızcada öneri sunmak için Je propose de... (… yapmayı öneriyorum), On pourrait... (… yapabiliriz) ve Il faudrait... (… yapmak gerekir) kalıpları sık kullanılır.
Öneri cümlesinden sonra eylemin amacı veya beklenen sonucu söylenebilir. Je propose de réduire l’utilisation du papier pour protéger les arbres. cümlesi, “Ağaçları korumak için kâğıt kullanımını azaltmayı öneriyorum.” anlamına gelir. Burada pour sözcüğü amaç belirtir ve ardından genellikle mastar gelir.
Örnek
Öğrenci şöyle der: Dans notre classe, nous utilisons beaucoup de papier. Je propose de faire les devoirs en ligne une fois par semaine. (Sınıfımızda çok kâğıt kullanıyoruz. Haftada bir kez ödevleri çevrim içi yapmayı öneriyorum.) Bu örnekte önce sorun, sonra somut öneri verilmiştir.
2. Gerekçe sunma ve öneriyi destekleme
İyi bir çevre önerisi yalnızca emir gibi söylenmez; bir gerekçeyle desteklenir. Bir fikri açıklarken parce que (çünkü), car (çünkü), grâce à (sayesinde) ve pour éviter (önlemek için) ifadelerinden yararlanabiliriz. B1 düzeyinde iki kısa cümleyi bağlamak, uzun ve karmaşık bir cümle kurmaktan daha anlaşılır olabilir.
Bir önerinin yararını anlatırken kişisel ve toplumsal etkileri ayırmak yararlıdır. Cette action permet d’économiser l’eau. (Bu eylem su tasarrufu sağlar.) ve Elle est facile à organiser. (Düzenlenmesi kolaydır.) gibi cümleler öneriyi daha inandırıcı yapar. Ancak abartılı veya kanıtsız sonuçlar söylemekten kaçınmalıyız.
Örnek
Öneri ve gerekçe birlikte şöyle kurulabilir: On pourrait installer des boîtes pour le papier et le plastique, parce que le tri est difficile dans notre classe. Cette solution aiderait les élèves à recycler plus facilement. (Kâğıt ve plastik için kutular yerleştirebiliriz, çünkü sınıfımızda ayrıştırma zor. Bu çözüm, öğrencilerin daha kolay geri dönüşüm yapmasına yardımcı olurdu.)
3. Eylem planı hazırlama ve görevleri paylaşma
Bir önerinin uygulanabilmesi için kimlerin, ne zaman ve nerede çalışacağı belirtilmelidir. Bu bilgileri vermek için Nous allons... (… yapacağız), Il faut... (… yapmak gerekir) ve Chacun peut... (Herkes … yapabilir) kalıpları kullanılabilir. Böylece genel bir fikir, uygulanabilir bir plana dönüşür.
Eylem planında görev paylaşımı ve zaman ifadesi bulunabilir. Samedi matin, nous allons planter des arbres dans le parc. (Cumartesi sabahı parkta ağaç dikeceğiz.) cümlesinde zaman ve etkinlik açıkça belirtilmiştir. Daha sonra öğrenciler görevleri paylaşabilir: Deux élèves apportent les outils et les autres préparent les plantes. (İki öğrenci araçları getirir, diğerleri bitkileri hazırlar.)
Örnek
Somut plan: Nous organisons une journée de nettoyage vendredi. Le groupe A ramasse les déchets, le groupe B trie les déchets et le groupe C prépare les affiches. À la fin, nous expliquons notre action aux autres élèves. (Cuma günü bir temizlik günü düzenliyoruz. A grubu çöpleri toplar, B grubu çöpleri ayrıştırır ve C grubu afişleri hazırlar. Sonunda eylemimizi diğer öğrencilere açıklarız.)
4. Yetkili kişiye saygılı biçimde sunum yapma
Çevreyle ilgili bazı öneriler okul yönetimine, belediyeye veya mahalle yöneticilerine sunulabilir. Böyle bir durumda selamlama, kendini tanıtma, sorunu açıklama, öneriyi söyleme ve teşekkür etme sırası izlenebilir. Resmî bir görüşmede Bonjour Madame, Bonjour Monsieur (Merhaba Hanımefendi, Merhaba Beyefendi), Nous aimerions proposer... (… önermek isteriz) ve Merci de votre attention. (İlginiz için teşekkür ederiz.) ifadeleri uygundur.
Kibar isteklerde Pourriez-vous... (… yapabilir misiniz?) ve Serait-il possible de... (… mümkün olur mu?) kalıpları kullanılabilir. Bu ifadeler doğrudan emir vermekten daha naziktir. Sunum sırasında kısa cümleler kurmak, afiş veya basit bir şema kullanmak ve sorulara sakin cevap vermek iletişimi güçlendirir.
Örnek
Belediye yetkilisine sunum örneği: Bonjour Monsieur. Nous sommes des élèves du collège du quartier. Nous aimerions proposer une station de recyclage près du marché, parce qu’il n’y a pas assez de conteneurs. Pourriez-vous étudier notre idée ? (Merhaba Beyefendi. Biz mahalledeki okulun öğrencileriyiz. Pazarın yakınına bir geri dönüşüm istasyonu önermek isteriz, çünkü yeterince konteyner yok. Fikrimizi inceleyebilir misiniz?)
5. Kompost gibi sürdürülebilir bir çözümü açıklama
Kompost, meyve ve sebze kabukları gibi bazı organik atıkların uygun koşullarda ayrışmasıyla elde edilen, toprakta kullanılabilen doğal bir malzemedir. Günlük yaşamda kompost programı önermek, yiyecek atıklarının çöpe gitmesini azaltma ve bahçelerde kullanılabilecek doğal bir ürün oluşturma amacı taşıyabilir. B1 düzeyinde bu süreci anlatırken Nous séparons les déchets organiques. (Organik atıkları ayırıyoruz.) ve Ensuite, nous les mettons dans un composteur. (Sonra onları bir kompost kutusuna koyuyoruz.) gibi sıralı cümleler kullanılabilir.
Her çözüm her yerde aynı biçimde uygulanamaz; izin, alan ve bakım gereksinimleri araştırılmalıdır. Bu nedenle öneride hem yararı hem de sorumlulukları belirtmek önemlidir. Il faut aussi entretenir le composteur régulièrement. (Kompost kutusunun bakımını düzenli olarak yapmak da gerekir.) cümlesi, planın yalnızca olumlu yönünü değil, yapılacak işi de gösterir.
Örnek
Topluluk merkezine öneri: Nous proposons un programme de compost pour les habitants. Les familles peuvent apporter les épluchures de fruits et de légumes chaque samedi. Le compost sera utilisé dans le jardin du centre. (Mahalle sakinleri için bir kompost programı öneriyoruz. Aileler her cumartesi meyve ve sebze kabuklarını getirebilir. Kompost, merkezin bahçesinde kullanılacak.)
6. Karşı görüşü dinleme ve öneriyi geliştirme
Çevre eylemi sunmak, yalnızca kendi fikrini söylemek değildir; başkalarının sorularını ve kaygılarını da dinlemeyi gerektirir. Bir kişi zaman, bütçe veya bakım konusunda endişe belirtebilir. Buna cevap verirken Vous avez raison, mais... (Haklısınız, ama…), Nous pouvons commencer par... (… ile başlayabiliriz) ve Nous chercherons une solution. (Bir çözüm arayacağız.) ifadeleri kullanılabilir.
Çevre eğitimi dünyada uzun süredir okul projeleri, yurttaş çalışmaları ve yerel yönetim programlarıyla ilişkilendirilmektedir; ancak etkili bir proje her zaman yerel koşullara göre düzenlenir. Günlük hayatta küçük bir öneri, örneğin tek kullanımlık ürünleri azaltmak veya okulda atık kutularını doğru kullanmak, daha geniş bir topluluk eylemine dönüşebilir. Bir sonraki adım, önerinin uygulanıp uygulanmadığını gözlemlemek ve gerekirse planı değiştirmektir.
Örnek
Kısa diyalog: Élève : Nous proposons une collecte de vêtements. (Öğrenci: Giysi toplama kampanyası öneriyoruz.) Responsable : Qui va organiser la collecte ? (Yetkili: Toplamayı kim düzenleyecek?) Élève : Les élèves volontaires vont préparer les boîtes et les affiches. (Öğrenci: Gönüllü öğrenciler kutuları ve afişleri hazırlayacak.)
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Türkçedeki yapmak fiilinden sonra olduğu gibi Fransızcada da her zaman mastar kullanılır ve öneri Je propose que faire... biçiminde kurulur. Doğrusu: Aynı özne için doğru ve basit kalıp Je propose de faire... biçimindedir. Örneğin Je propose de planter des arbres. (Ağaç dikmeyi öneriyorum.) denir. Farklı bir özne vurgulanacaksa Je propose que nous plantions des arbres. gibi que ile kurulan yapı kullanılabilir.
- Yanlış: Il faut yalnızca kişisel bir zorunluluğu anlatır ve ardından çekimli fiil gelir. Doğrusu: Il faut genel gereklilik bildirir ve ardından çoğunlukla mastar gelir: Il faut protéger l’eau. (Suyu korumak gerekir.) Kişisel zorunluluk için Je dois... kullanılabilir.
- Yanlış: Fransızcada pour ve parce que aynı görevdedir. Doğrusu: Pour amaç belirtir ve genellikle mastarla kullanılır: pour réduire les déchets (atıkları azaltmak için). Parce que ise neden belirtir ve çekimli bir cümle alır: parce que les déchets augmentent (çünkü atıklar artıyor).
- Yanlış: Türkçedeki çevre kelimesinin karşılığı doğrudan environnement olduğu için her durumda écologique kullanılabilir. Doğrusu: Environnement çevre, écologique ise çevreyle ilgili veya ekolojik anlamındadır. Örneğin un problème environnemental (çevre sorunu) ve une action écologique (çevreci bir eylem) farklı yapılardır.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta öneriler daha ayrıntılı bir proje sunumuna dönüşebilir. Öğrenciler amaç, hedef grup, zaman çizelgesi, olası sorunlar ve beklenen sonuçları daha düzenli biçimde açıklayabilir. Ayrıca resmî e-posta yazma, kısa rapor hazırlama ve karşılaştırma yapma becerileri geliştirilebilir. Dil açısından koşul cümleleri ve daha gelişmiş bağlaçlar kullanılarak önerilerin olası sonuçları tartışılabilir.
Özet
Çevre eylemi önerirken önce sorunu tanımlamak, sonra uygulanabilir bir çözüm ve gerekçe sunmak gerekir. Fransızcada Je propose de..., On pourrait... ve Il faudrait... kalıpları temel araçlardır. Başarılı bir öneri, görev paylaşımı ve kibar iletişimle desteklenir; uygulama sonrasında sonuçlar değerlendirilir.