A1 düzeyinde tanımadığın birine nazikçe Comment aller à… ? diye sorarak şehirde basit bir yere giden kısa yolu öğrenebilirsin.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Yol sormanın kapısı: Comment aller à… ?
CEFR A1 can-do hedefi şudur: basit bir yer sormak ve kısa bir tarifi anlamak. Dünyada yabancı dil derslerinde yön sorma neredeyse her zaman A1’in ikinci yarısında gelir; çünkü öğrenci selamlaşma, nezaket sözleri ve birkaç yer adını öğrendikten sonra sokağa çıkmaya hazırdır. Kalıbın iskeleti sabittir: Comment aller à (koman ale a) artı yer adı. Yer tekil ve belirli ise Fransızcada çoğu zaman à la, à l' veya au gelir.
Comment (koman) nasıl demektir; aller (ale) gitmek fiilidir; à (a) ise …e doğru anlamındaki edattır. Türkçede Gar’a nasıl gidilir deriz; Fransızca bu fikri tek bir kalıba sıkıştırır: Comment aller à la gare ? (koman ale a la gar) — Gar’a nasıl gidilir? Soru sonunda ses biraz yükselir. Bu kalıp resmi ve naziktir; tanımadığın birine vous (vu) hitabıyla gider.
Günlük hayatta bu soru durakta, kaldırımda veya bir dükkân kapısında sorulur. Yol tarifi, seyahat sözlüklerinin en eski bölümlerindendir; çünkü insanlar yüzyıllardır yabancı bir kentte kaybolur. Bir sonraki adımda aynı kalıba müze, metro ve otobüs gibi A1 yer adlarını ekleyeceksin. Şimdilik işin kalıbı ezberlemek değil, yerin cinsiyetine göre à la ile au seçimini fark etmektir.
Örnek
Comment aller à la gare ? (koman ale a la gar) — Gar’a nasıl gidilir? Comment aller au musée ? (koman ale o müze) — Müzeye nasıl gidilir? la gare dişil olduğu için à la kullanılır; le musée eril olduğu için à + le kaynaşır ve au olur.
Önce nezaket, sonra yer adı
Tanımadığın birine Türkiye’de de Affedersiniz dersin. Fransızcada karşılığı Excusez-moi (eksküze mua) veya daha kısa Pardon (pardon) dur. Ardından s'il vous plaît (sil vu ple) eklemek A1’de hem doğru hem naziktir. Hitap olarak yetişkine Monsieur (mösiyö) veya Madame (madam) denir. Sokakta ilk anda akran görünse bile vous kullanmak güvenlidir; tu (tü) ancak gerçekten samimi olduğun kişiye aittir.
Temel yer adları A1 listesindedir: la gare (la gar) tren istasyonu, la station de métro (la stasyön dö metro) metro istasyonu, l'arrêt de bus (lare dö büs) otobüs durağı, le musée (lö müze) müze, la rue (la rü) sokak. Où est… ? (u e) Nerede diye daha kısa sorar; Comment aller à… ? ise Oraya nasıl gidilir diye yolu ister. İkisi de A1’dir; yol tarifi bekliyorsan ikincisini seç.
Sık duyacağın mini cevaplar şunlardır: tout droit (tu drua) dümdüz, à gauche (a goş) sola, à droite (a druat) sağa, c'est près (se pre) yakın, c'est loin (se luan) uzak. Teşekkür Merci (mersi); karşılık De rien (dö riyen). Bu sözcüklerin hiçbiri A1 tavanını aşmaz. Derslerde dünya genelinde bu liste harita ve rol yapma ile öğretilir; ezber tek başına yetmez, sesli tekrar gerekir.
Örnek
Kaldırımda: Excusez-moi, Madame. Comment aller à la gare, s'il vous plaît ? (eksküze mua, madam. koman ale a la gar, sil vu ple) — Affedersiniz, Hanımefendi. Gar’a nasıl gidilir, lütfen?
Tren istasyonuna yol sormak
Resimdeki sahne gerçek bir sokak konuşmasına benzer: yaya kaldırımda birine yaklaşır, istasyon uzakta görünür. A1 öğrencisi uzun cümle kurmaz. Önce dikkat çeker, sonra kalıbı söyler. la gare dişil ve ünsüzle başlar; bu yüzden à la gare denir, au gare denmez. Telaffuzda Comment sözcüğünün son t’si okunmaz: koman.
Kısa diyalog şöyle işler. — Pardon, Monsieur. Comment aller à la gare ? (pardon, mösiyö. koman ale a la gar) — Affedersiniz, Beyefendi. Gar’a nasıl gidilir? — Tout droit, puis à droite. (tu drua, pui a druat) — Dümdüz, sonra sağa. — Merci beaucoup ! (mersi boku) — Çok teşekkürler! — De rien. (dö riyen) — Bir şey değil. puis (pui) sonra demektir ve A1 diyaloglarında sık geçer.
Dünyada bu sahne rol yapma ile öğretilir: biri haritada istasyonu gösterir, diğeri sorar. Türkiye’de öğrenciler bazen istasyon deyip Fransızca tanımlığı unutur. Unutma: yer adı çıplak durmaz. Comment aller à gare ? yanlıştır; doğrusu Comment aller à la gare ? dir. Karşı taraf parmağıyla da gösterir; jest A1’de dilin parçasıdır.
Örnek
Somut olay: Ayşe bir kentte telefonu çekmiyor. Bir dükkânın önünde duran adama döner. Excusez-moi. Comment aller à la gare, s'il vous plaît ? Adam caddeyi gösterir: C'est tout droit. (se tu drua) — Dümdüz. Ayşe Merci der ve yürür.
Metro istasyonunu sormak
Metro, büyük Fransızca konuşulan kentlerin günlük aracıdır. A1’de istasyon adı la station de métro veya kısaca le métro (lö metro) yeter. Comment aller à la station de métro ? (koman ale a la stasyön dö metro) — Metro istasyonuna nasıl gidilir? Comment aller au métro ? (koman ale o metro) de doğrudur çünkü le métro erildir ve à + le = au. Giriş tabelası görünüyorsa tarifi anlamak daha kolaydır.
Diyalog: — Excusez-moi. Comment aller à la station de métro, s'il vous plaît ? (eksküze mua. koman ale a la stasyön dö metro, sil vu ple) — Affedersiniz. Metro istasyonuna nasıl gidilir, lütfen? — C'est près. À gauche et tout droit. (se pre. a goş e tu drua) — Yakın. Sola ve dümdüz. — Merci, Madame. — Teşekkürler, Hanımefendi. et (e) ve demektir; iki yönü bu küçük sözcükle bağlarsın.
Sık karışan nokta şudur: Türkçe metroya derken yön hali kullanır; Fransızca yol sorarken à yeter. dans le métro metronun içinde demektir; sokağın üstünde yol isterken bunu kullanma. Telaffuzda métro nun é’si kapalı e’dir, me değil mé: metro. Anlamadıysan A1’de Plus lentement, s'il vous plaît. (plü lantman, sil vu ple) — Daha yavaş, lütfen dene.
Örnek
Can ilk kez metro arıyor. Giriş tabelası uzakta. Bir kadına: Pardon. Comment aller au métro ? Kadın: Tout droit, c'est là. (tu drua, se la) — Dümdüz, orada. là (la) orada demektir.
Otobüs durağında hat sormak
Otobüs durağında bazen yer değil hat sorulur. A1’de kalıp şöyledir: Quel bus pour aller à… ? (kel büs pur ale a) — …e gitmek için hangi otobüs? veya Le bus numéro sept, s'il vous plaît ? (lö büs nümöro set, sil vu ple) — Yedi numaralı otobüs, lütfen? quel (kel) hangi demektir; eril tekil bus ile quel bus olur. pour aller à (pur ale a) …e gitmek için demektir ve kalıbın ikinci yarısıdır.
Diyalog: — Excusez-moi. Quel bus pour aller au musée ? (eksküze mua. kel büs pur ale o müze) — Affedersiniz. Müzeye gitmek için hangi otobüs? — Le bus numéro douze. (lö büs nümöro duz) — On iki numaralı otobüs. — Merci beaucoup. — Çok teşekkürler. Sayılar A1’dir: un (ö), deux (dö), trois (trua), quatre (katr), cinq (senk), six (sis), sept (set), huit (üit), neuf (nöf), dix (dis), onze (onz), douze (duz). Durakta tabela varsa parmağınla da gösterebilirsin.
Bu sahne dünyada bilgi boşluğu etkinliğiyle işlenir: bir öğrencide hat numarası, diğerinde yer adı vardır. Türkiye’den gelen sık hata, bus sözcüğünü İngilizce gibi bas okumaktır; Fransızcada u sesi ü’ye yakındır: büs. Ayrıca pour aller à kalıbını atlayıp sadece bus musée demek anlaşılmaz; fiili unutma. Cevabı kaçırırsan Répétez, s'il vous plaît. (repete, sil vu ple) — Tekrar eder misiniz, lütfen de.
Örnek
Durağın kenarında Elif birine döner. Pardon, Monsieur. Quel bus pour aller à la gare ? Adam: Le cinq. (lö senk) — Beş. Elif: Merci !
Müzeye gitmek ve tarifi anlamak
le musée erildir; bu yüzden Comment aller au musée ? (koman ale o müze) denir. Comment aller à le musée ? yanlıştır çünkü Fransızca à + le kaynaşır: au. Dişil yerde kaynaşma olmaz: à la gare. Bu kural A1’in en görünür dilbilgisi noktalarından biridir ve yön sormada her cümlede çıkar. Müze binası görünse bile sormak doğaldır; teyit istersin.
Diyalog: — Excusez-moi, Madame. Comment aller au musée, s'il vous plaît ? — Affedersiniz, Hanımefendi. Müzeye nasıl gidilir, lütfen? — C'est loin. À droite, puis tout droit. (se luan. a druat, pui tu drua) — Uzak. Sağa, sonra dümdüz. — Au coin, le musée ? (o kuan, lö müze) — Köşede mi müze? — Oui, au coin de la rue. (ui, o kuan dö la rü) — Evet, sokağın köşesinde. au coin (o kuan) köşede demektir; A1 harita çalışmalarında sık geçer.
Tarifi anlamazsan A1’de şunu söyle: Plus lentement, s'il vous plaît. veya Répétez, s'il vous plaît. Anladıysan başını salla ve D'accord (dakor) — Tamam de. Sık yanlış anlama şudur: droite sözcüğü Türkçe düz’e benzediği için bazı öğrenciler onu dümdüz sanır; oysa à droite sağa, tout droit dümdüzdür. Bu iki sözcüğü çift olarak ezberle.
Örnek
Müze binası görünür. Ece sorar: Comment aller au musée ? Adam gülümser: C'est là, tout droit ! (se la, tu drua) — Orada, dümdüz! Ece: Ah, merci beaucoup !
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Yer adının önündeki tanımlığı atmak: Comment aller à gare ? veya Comment aller à musée ? Doğrusu: Fransızcada bu yer adları çıplak durmaz. Dişil tekil için à la gare, ünlüyle başlayan dişil için à l', eril tekil için au musée kullanılır.
- Yanlış: à le musée veya à le métro demek, çünkü Türkçede e ve the gibi ayrı duran bir sözcük beklenir. Doğrusu: à + le her zaman kaynaşır ve au olur. à la ise kaynaşmaz. Bu kural ezber değil, her yol sorusunda işleyen bir sestir.
- Yanlış: Tanımadığa tu ile gitmek veya kalıbı Comment vas-tu à la gare ? diye kurmak. Doğrusu: Sokakta yabancıya vous kullanılır. Hazır kalıp fiili çekmez: Comment aller à… ? sabit bir soru kalıbıdır, aller burada mastardır.
- Yanlış: à droite ile tout droit sözcüklerini karıştırmak; çünkü droite Türkçe düz’e benzer. Doğrusu: à droite (a druat) sağa demektir; tout droit (tu drua) dümdüz demektir. à gauche sola kalır. Üçlüyü jestle birlikte tekrarla.
- Yanlış: Comment sözcüğünü İngilizce comment gibi okumak veya bus sözcüğünü bas diye söylemek. Doğrusu: Comment koman okunur, son t sessizdir. bus büs’e yakındır. Telaffuz ipucunu Türkçe harflerle yüksek sesle birkaç kez tekrarla.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2’de artık sadece sormazsın; tarifi sen de verirsin. Tournez à gauche, Prenez la rue gibi emirler ve birinci sokak, ikinci kavşak, karşısında, arasında gibi yer prepozisyonları gelir. Daha uzun cümleleri parçalayarak dinler, anlamazsan tekrar istersin. Harita üstünde yazılı tarif okumak ve kısa bir not bırakmak da A2’nin işidir. A1’deki Comment aller à… ? iskeleti kaybolmaz; üzerine yön fiilleri ve daha ince yer bilgisi biner.
Özet
A1’de yol sormak üç adımdır: Excusez-moi ile dikkat çek, Comment aller à… ? ile yeri sor, Merci ile kapat. Yer adının cinsiyetine göre à la veya au seçilir; tout droit, à gauche ve à droite kısa tarifi taşır. Bu kalıp tren, metro, otobüs ve müze gibi günlük duraklarda aynı şekilde çalışır.