Şehirdeki yerleri ve ulaşım araçlarını A1 sözcükleriyle adlandırıp sola, sağa ve düz git gibi kısa tariflerle yol sorabilmek, kaybolmadan dolaşmanın ilk basamağıdır.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
Şehirde yerler: ne nerede?
A1 öğrencisi bir şehir fotoğrafında temel yerleri gösterebilir. CEFR can-do şöyle özetlenir: Kafe, gar, otel, müze, banka, eczane, okul, park, meydan ve sokağı adlandırabilirim. Fransızcada cinsiyet baştaki le veya la ile birlikte öğrenilir. le café (lö ka-fe) kafe, la gare (la gar) gar, l'hôtel (lo-tel) otel, le musée (lö mü-ze) müze, la banque (la bank) banka, la pharmacie (la far-ma-si) eczane, l'école (le-kol) okul, le parc (lö park) park, la place (la plas) meydan, la rue (la rü) sokak, le cinéma (lö si-ne-ma) sinema, le supermarché (lö sü-per-mar-şe) süpermarket, l'hôpital (lo-pi-tal) hastane, la poste (la post) postane, la mairie (la me-ri) belediye. Sessiz harfleri yut: gare sonunda e okunmaz gibi durur, asıl ses gar biçimindedir.
Dünyada bu konu çoğu sınıfta duvara asılı basit bir şehir planı, gerçek tabela fotoğrafları ve parmakla gezilen harita oyunuyla işlenir. Öğrenci gösterir ve der: C'est la gare. (se la gar) Bu gar. Il y a un café ici. (il i ya öe ka-fe i-si) Burada bir kafe var. C'est près de la place. (se pre dö la plas) Meydana yakın. Günlük hayatta eczane aramak, meydanda buluşmak veya otelin sokağını sormak bu üç kalıpla çözülür. Paris’ten küçük bir kasabaya kadar tabela dili aynı kalır; senin işin uzun tarih cümlesi kurmak değil, yer adını cinsiyetiyle birlikte tanımaktır.
Meydan Fransız kentinde buluşma noktasıdır; yön tabelaları da çoğu zaman orada durur. Soracağın ilk cümle şudur: Où est la place ? (u e la plas) Meydan nerede? Yanıt A1’de kısa olur: C'est ici. (se i-si) Burası. veya C'est là-bas. (se la-ba) Şurada. Her yeni sözcüğü kartta le / la ile yaz; cinsiyeti sonradan eklemek Türkçe alışkanlığıdır ve Fransızcada işe yaramaz.
Örnek
Somut olay: Arkadaşınla meydandaki kafede buluşacaksın. Sen: Bonjour, où est le café ? (bon-jur, u e lö ka-fe) Merhaba, kafe nerede? Geçen biri: Le café est sur la place, près de la banque. (lö ka-fe e sür la plas, pre dö la bank) Kafe meydanda, bankanın yanında. Sen: Merci beaucoup ! (mer-si bo-ku) Çok teşekkürler!
Ulaşım araçları: nasıl gidiyorum?
A1 can-do: Okula, gara veya müzeye nasıl gittiğimi tek bir araç adıyla söyleyebilirim. Temel sözcükler şunlardır: le bus (lö büs) otobüs, le métro (lö me-tro) metro, le tramway (lö tram-ve) tramvay, le taxi (lö tak-si) taksi, le vélo (lö ve-lo) bisiklet, le train (lö tren) tren, la voiture (la vua-tür) araba. Yaya gitmek ayrı bir kalıptır: à pied (a pi-ye). Fransız u sesi Türkçe ü’ye yakındır; bus büs gibi, rue rü gibi çıkar. Burun ünlülerini abartma: train tren, métro me-tro.
Kalıp nettir ve A1’i aşmaz. Je vais à l'école en bus. (jö ve a le-kol an büs) Okula otobüsle gidiyorum. Je vais au musée à pied. (jö ve o mü-ze a pi-ye) Müzeye yürüyerek gidiyorum. Je vais à la gare en métro. (jö ve a la gar an me-tro) Gara metroyla gidiyorum. Je vais à l'hôtel en taxi. (jö ve a lo-tel an tak-si) Otele taksiyle gidiyorum. Araç adının önünde çoğu zaman en (an) gelir: en bus, en métro, en tramway, en taxi, en vélo, en train, en voiture. Yalnız yürümek à pied olur; en pied deme. Il y a un arrêt de bus. (il i ya öe a-re dö büs) Bir otobüs durağı var. Il y a une station de métro. (il i ya ün sta-syon dö me-tro) Bir metro istasyonu var.
Birçok Fransız şehrinde tramvay, metro ve yaya yolu aynı cadde üzerinde yan yanadır; derslerde de bu çeşitlilik fotoğrafla gösterilir. Sen A1’de hat numarası, aktarma ve tarife cümlesi kurmazsın; yeter ki aracı ve en / à pied ayrımını doğru seç. Soru kalıbı da kısadır: Vous allez comment ? (vu za-le ko-man) Nasıl gidiyorsunuz? Yanıt: En tramway. (an tram-ve) Tramvayla.
Örnek
Somut metin: — Comment tu vas à l'école ? (ko-man tü va a le-kol) Okula nasıl gidiyorsun? — Je vais en bus, et après à pied. (jö ve an büs, e a-pre a pi-ye) Otobüsle gidiyorum, sonra yürüyerek. — Et le musée ? (e lö mü-ze) Ya müze? — Le musée ? En métro. (lö mü-ze? an me-tro) Müze mi? Metroyla.
Yön sormak ve kısa tarif vermek
A1 can-do: Sola, sağa ve düz git düzeyinde yol sorabilir ve aynı düzeyde yanıt verebilirim. Üç omurga sözcük şudur: à gauche (a goş) solda / sola, à droite (a druat) sağda / sağa, tout droit (tu drua) dümdüz. Yakın-uzak için près de (pre dö) yakın, loin de (luan dö) uzak. Konum için en face de (an fas dö) karşısında, à côté de (a ko-te dö) yanında, au coin de (o kuan dö) köşesinde. droite ile tout droit karışmasın: biri sağ, öteki düzdür. gauche içindeki ch, Türkçe ş gibi goş okunur.
Soru kalıpları A1’de ikidir ve ezberlenir. Où est la pharmacie ? (u e la far-ma-si) Eczane nerede? Pour aller au musée, s'il vous plaît ? (pur a-le o mü-ze, sil vu ple) Müzeye gitmek için, lütfen? Yanıt da kısa tutulur: C'est tout droit. (se tu drua) Dümdüz. Tournez à gauche. (tur-ne a goş) Sola dönün. Tournez à droite. (tur-ne a druat) Sağa dönün. C'est près d'ici. (se pre di-si) Buraya yakın. C'est loin. (se luan) Uzak. C'est en face de l'hôtel. (se an fas dö lo-tel) Otelin karşısında. C'est à côté de la banque. (se a ko-te dö la bank) Bankanın yanında. Fiil olarak A1’de tournez (dönün) ve bazen prenez (prö-ne, alın / tutun) yeter: Prenez cette rue. (prö-ne set rü) Bu sokağı tutun.
Dünyada yön tarifi önce bedenle öğretilir: öğretmen sola döner, sınıf à gauche der. Sonra koridorda ok işaretleri, en sonda küçük bir sokak haritası gelir. Sen henüz “ikinci sokaktan sağa, sonra köprüyü geçin” düzeyinde uzun cümle kurmazsın; bu bir sonraki basamağın işidir. Günlük hayatta bir turistin ilk kurtuluş cümlesi Pardon, la gare, s'il vous plaît ? (par-don, la gar, sil vu ple) Affedersiniz, gar, lütfen? biçimindedir. Karşı taraf da çoğu zaman eliyle gösterir ve tout droit der.
Örnek
Çözümlü mini tarif: Eczane otelin yanında, müze ise düz ileride. Soru: Où est la pharmacie ? Yanıt: C'est à côté de l'hôtel, à gauche. (se a ko-te dö lo-tel, a goş) Otelin yanında, solda. Soru: Et le musée ? Yanıt: Tout droit, près du parc. (tu drua, pre dü park) Dümdüz, parkın yanında.
Kısa diyaloglar: durakta, takside, kiralamada
A1 diyalogu üç dört repliği geçmez; amaç ezberlenmiş kalıbı gerçek bir sahnede kullanmaktır. Selam, yer sorusu, kısa yanıt, teşekkür. Bonjour (bon-jur) merhaba, pardon (par-don) affedersiniz, s'il vous plaît (sil vu ple) lütfen, merci (mer-si) teşekkürler, au revoir (o rö-vuar) hoşça kalın. Taksi için un taxi, s'il vous plaît. (öe tak-si, sil vu ple) Bir taksi, lütfen. Bisiklet için un vélo, s'il vous plaît. (öe ve-lo, sil vu ple) Bir bisiklet, lütfen. Fiyat ve sözleşme A1’in dışındadır; sen yalnızca nesneyi ve yeri sorarsın.
Sınıfta bu sahneler rol oyunuyla çalışılır: biri turist, biri duraktaki görevli. Öğretmen önce koro tekrarı yaptırır, sonra çiftler harita üzerinde parmak gezdirir. Günlük hayatta taksi durağında veya kiralama noktasında tam olarak bu dört cümle işe yarar. Telaffuz ipucu: s'il vous plaît tek nefeste sil-vu-ple gibi bağlanır; her sözcüğü ayrı ayrı Türkçe gibi kesme. vélo vurgusu ikinci hecede değildir; ve-lo düz ve kısa söylenir.
Örnek
Diyalog 1, taksi: — Pardon, un taxi pour la gare ? (par-don, öe tak-si pur la gar) Affedersiniz, gar için bir taksi? — Oui, c'est ici. (ui, se i-si) Evet, burası. — Merci ! Diyalog 2, kiralama ve yön: — Bonjour, un vélo, s'il vous plaît. (bon-jur, öe ve-lo, sil vu ple) Merhaba, bir bisiklet lütfen. — Oui. La place est tout droit. (ui. la plas e tu drua) Evet. Meydan dümdüz. — Et la banque ? (e la bank) Ya banka? — À droite, près du café. (a druat, pre dü ka-fe) Sağda, kafenın yanında. — Merci, au revoir ! (mer-si, o rö-vuar) Teşekkürler, hoşça kalın!
Günlük hayatta, dünyada ve kısa tarihçe
Aynı kavşakta otobüs durağı, bisiklet şeridi ve yaya geçidi görmek, A1 sözlüğünün gerçek hayattaki yeridir: le bus, le vélo, à pied bir aradadır. Öğrenci fotoğrafa bakar ve üç cümle kurar: Il y a un arrêt de bus. Bir otobüs durağı var. Il y a un vélo. Bir bisiklet var. Je vais à pied. Yürüyerek gidiyorum. Trafik ışığı ve yaya geçidi A1’de uzun kural cümlesi gerektirmez; yeter ki attention (a-tan-syon) dikkat ve à pied kullanılsın. Bu sahne aynı zamanda à gauche / à droite çalışması için doğaldır: geçit solda mı, durak sağda mı?
Dünyada şehir ve ulaşım ünitesi neredeyse her A1 kitabında harita, rol oyunu ve kısa dinleme ile gelir. Öğretmenler durak duyurusu yerine önce tek sözcüklü ses kaydı kullanır: métro, gare, bus. Bazı ülkelerde sınıf koridoru sokağa çevrilir; kapılar pharmacie, hôtel, école olur ve öğrenci yol sorar. Tarihçe olarak Paris metrosunun 1900’de açıldığı ve birçok Fransız kentinde tramvayın yeniden yaygınlaştığı bilinir; senin A1 cümlen ise tarihten çok bugünkü tabeladır: station de métro, arrêt de tramway. Uydurma hat numarası ezberleme; önce aracı ve yönü doğru söyle.
Sık yanlış anlama şudur: Yön bulmak yalnızca turistin işi sanılır. Oysa okul servisi, staj yeri ve spor salonu da aynı sözlükle sorulur. Où est l'école ? (u e le-kol) Okul nerede? Je vais au parc en vélo. (jö ve o park an ve-lo) Parka bisikletle gidiyorum. Bir sonraki derste bu cümlelerin üzerine saat ve hat eklenecek; şimdilik yer + araç + üç yön yeter. Kavşak resmi tam da bu üç katmanı gösterir: durak (araç), bisiklet yolu (araç), yaya geçidi (yön ve à pied).
Örnek
Harita cümleleri: Le bus est à droite. (lö büs e a druat) Otobüs sağda. Le vélo est à gauche. (lö ve-lo e a goş) Bisiklet solda. Pour aller à l'école, tout droit et à pied. (pur a-le a le-kol, tu drua e a pi-ye) Okula gitmek için dümdüz ve yürüyerek.
Türkçe kaynaklı sık hatalar
Türkçe söz dizimi Fransızca soruyu bozar. Gar nerede? kalıbını bire bir taşıyıp Est où la gare ? demek yanlıştır. Doğrusu her zaman soru sözcüğü başta: Où est la gare ? (u e la gar). Nereye gidiyorsun? için de Tu vas où ? (tü va u) A1’de yeter; karmaşık çeviri cümlesi kurma. İkinci tuzak cinsiyet ve edattır. musée eril olduğu için au musée (o mü-ze), gare dişil olduğu için à la gare (a la gar), ünlüyle başlayan école için à l'école (a le-kol) denir. à musée, à gare, au gare biçimleri Türkçe “müzeye / gara” alışkanlığından doğar ve A1’de hemen düzeltilir.
Üçüncü tuzak ulaşım edatıdır. Türkçe “otobüsle / otobüse binerek” düşüncesi avec le bus veya dans bus üretir; A1 doğrusu en bus (an büs) ve yürümek için à pied (a pi-ye) kalır. Je vais avec bus deme. Dördüncü tuzak à droite ile tout droit karışımıdır: sağ ile düz Türkçede de ayrıdır, Fransızcada da ayrıdır. Beşinci tuzak telaffuzdur: Fransız r boğazdan gelir, son sessizler çoğu zaman okunmaz (est e, droit drua, bus büs). u harfini Türkçe u gibi değil ü’ye yakın söyle. gauche goş, pharmacie far-ma-si, merci mer-si. Her kalıbı önce koro, sonra tek tek, en sonda diyalogda tekrarla; çeviri cümlesini ezberleme, kalıbı ezberle.
Örnek
Yanlış → doğru: Est où le musée ? değil, Où est le musée ? / Je vais avec le métro. değil, Je vais en métro. / Tournez tout droite. değil, ya Tournez à droite. ya Allez tout droit. / à gare değil, à la gare / au école değil, à l'école.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Fransızcada da Türkçedeki gibi fiil başa gelip Est où la gare? denir. Doğrusu: Soru sözcüğü başta durur: Où est la gare ? Yer-fiil sırası A1’de değişmez.
- Yanlış: Sağ ile düz aynıdır; tout droit ve à droite karışabilir. Doğrusu: à droite sağa, tout droit dümdüzdür. İkisi ayrı ezberlenir.
- Yanlış: Otobüsle gitmek avec le bus veya binmek diye dans le bus ile söylenir. Doğrusu: A1 kalıbı en bus, en métro, en taxi, en vélo ve yürümek için à pied biçimindedir.
- Yanlış: Yer adının cinsiyeti önemli değildir; à musée veya au gare denir. Doğrusu: Eril yerde au musée, dişil yerde à la gare, ünlü başında à l'école kullanılır.
- Yanlış: Fransızca sözcüklerdeki bütün harfler Türkçe gibi okunur. Doğrusu: Son sessizler çoğu zaman düşer; est, droit, bus, gare kısa söylenir ve u ü’ye yakındır.
Bir adım ileri
Bir üst basamakta, A2’de, tarif uzar: ilk sokaktan sola, ikinci caddeden sağa, köprüden sonra gibi adımlar eklenir. Hat adı, bilet, aktarma ve saat sorulur; Je voudrais un ticket ve basit tarife cümleleri gelir. Konum edatları çoğalır, dinleme metinleri durak duyurusuna yaklaşır. Sen şimdilik yer adı, araç ve üç yönü sağlam tut; A2 o temelin üzerine kat çıkar.
Özet
A1’de şehir, yer adlarını cinsiyetiyle, ulaşımı en bus / à pied kalıbıyla ve yönü à gauche, à droite, tout droit ile söylemektir. Yol sormak Où est… ? ve Pour aller à… ? ile başlar, yanıt birkaç kısa cümleyle biter. Türkçeden gelen söz dizimi, edat ve telaffuz tuzaklarını kalıp ezberi ve koro tekrarıyla kesersin.