Çince 你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) kalıbı, birine ne yemek istediğini sormayı ve basit bir yiyecek isteğini söylemeyi sağlar.
Üyeler sınırsız test çözer, dersi dinler, Bir'e Bir ders alır ve ilerlemesini görür. Üye olmadan 20 dakika deneyebilirsin.
1. Büyük kalıp: Ne yemek istersin?
Temel soru kalıbımız 你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) biçimindedir. Türkçesi “Ne yemek istersin?” veya bağlama göre “Ne yemek istiyorsun?” demektir. 你 (nǐ) “sen”, 想 (xiǎng) “istemek”, 吃 (chī) “yemek” ve 什么 (shénme) “ne” anlamına gelir.
Çince bu cümlede soru sözcüğü 什么 (shénme) cümlenin sonuna gelir; Türkçedeki gibi cümlenin başında bulunmaz. Cümleyi kelime kelime “Sen istemek yemek ne?” şeklinde düşünebiliriz, ancak doğal Türkçe karşılığı “Ne yemek istersin?” olur. Soru işareti, cümlenin soru olduğunu gösterir.
Örnek
你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) — Ne yemek istersin?<br>我想吃面条。 (wǒ xiǎng chī miàntiáo.) — Erişte yemek istiyorum.
2. Pinyin ve dört tonla söyleyiş
Pinyin, Çince sesleri Latin harfleriyle göstermeye yarayan bir yazım sistemidir. Bu derste kalıbı nǐ xiǎng chī shénme olarak okuruz. Türkçe harflerle yaklaşık söyleyiş “ni şyang çı şınmı” gibidir; bu yalnızca bir telaffuz ipucudur, pinyin yazımının yerine geçmez.
Çincede ton, kelimenin anlamını değiştirebilir. Birinci ton düz ve yüksek, ikinci ton yükselen, üçüncü ton alçalıp yükselen, dördüncü ton ise kısa ve düşen bir sestir. Bu kalıpta nǐ üçüncü ton, xiǎng üçüncü ton, chī birinci ton, shén ikinci ton ve me yükselti işareti olmayan hafif bir hecedir. Başlangıçta bütün tonları kusursuz söylemekten çok, ton işaretlerini fark etmek önemlidir.
Örnek
吃 (chī) sözcüğünde ses yaklaşık “çı” gibi başlar ve düz, yüksek bir tonda söylenir. 想 (xiǎng) sözcüğünde “şyang” sesine yakın bir söyleyiş ve üçüncü ton kullanılır.
3. Cevap verme: Ne yemek istiyorsun?
Soruyu cevaplamak için çoğu zaman 我想吃…… (wǒ xiǎng chī…) kalıbını kullanırız. 我 (wǒ) “ben” demektir; ardından “istemek” ve “yemek” anlamındaki 想吃 (xiǎng chī) gelir. Son bölüme seçtiğimiz yiyeceği ekleriz.
Örneğin 米饭 (mǐfàn) “pilav”, 面条 (miàntiáo) “erişte”, 包子 (bāozi) “buharda pişmiş iç dolgulu çörek” ve 饺子 (jiǎozi) “mantı” anlamında kullanılabilir. Bir yiyeceği istemediğimizi söylemek için başlangıç düzeyinde 我不想吃…… (wǒ bù xiǎng chī…) kalıbını kullanabiliriz. Buradaki 不 (bù) olumsuzluk bildirir.
Örnek
你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) — Ne yemek istiyorsun?<br>我想吃饺子。 (wǒ xiǎng chī jiǎozi.) — Mantı yemek istiyorum.<br>我不想吃米饭。 (wǒ bù xiǎng chī mǐfàn.) — Pilav yemek istemiyorum.
4. Kısa restoran ve ev diyalogları
Aynı soru farklı kişiler arasında kullanılabilir. Garson müşteriye, anne çocuğuna veya bir arkadaş başka bir arkadaşa bu soruyu sorabilir. Kime konuştuğumuzu belirtmek istersek 你 (nǐ) yerine uygun bir kişi adı ya da hitap sözcüğü kullanabiliriz; ancak A1 düzeyinde temel kalıbı korumak yeterlidir.
Kibar bir konuşmada önce selamlaşmak ve sonra isteği söylemek doğal olur. Basit bir restoran konuşmasında garson sorar, müşteri yiyeceği söyler ve konuşma kısa bir teşekkürle bitebilir. 谢谢 (xièxie) “teşekkürler” demektir; söyleyişi yaklaşık “şyeşye” gibidir.
Örnek
服务员：你想吃什么？ (fúwùyuán: nǐ xiǎng chī shénme?) — Garson: Ne yemek istersiniz?<br>学生：我想吃面条。谢谢！ (xuésheng: wǒ xiǎng chī miàntiáo. Xièxie!) — Öğrenci: Erişte istiyorum. Teşekkürler!<br>妈妈：你想吃什么？ (māma: nǐ xiǎng chī shénme?) — Anne: Ne yemek istiyorsun?<br>孩子：我想吃包子。 (háizi: wǒ xiǎng chī bāozi.) — Çocuk: Baozi yemek istiyorum.
5. Yiyecek adı ekleme ve seçim yapma
Bu kalıbın en güçlü yönü, sonuna farklı yiyecek ve içecek adları eklenebilmesidir. Örneğin 汉堡包 (hànbǎobāo) “hamburger”, 鸡肉 (jīròu) “tavuk eti”, 苹果 (píngguǒ) “elma” ve 水 (shuǐ) “su” demektir. Derste önce birkaç yiyecek adını doğru tonlarıyla öğrenmek, uzun bir liste ezberlemekten daha yararlıdır.
Birden fazla seçenek arasında karar verirken karşıdaki kişi soruyu tekrarlayabilir. Siz de kısa bir cevap verebilirsiniz: 我想吃汉堡包。 (wǒ xiǎng chī hànbǎobāo.) Bir içecekten söz ediyorsak 喝 (hē) “içmek” fiilini kullanırız: 我想喝水。 (wǒ xiǎng hē shuǐ.) Böylece yemek ve içmek için farklı fiilleri ayırt ederiz.
Örnek
朋友：你想吃什么？ (péngyou: nǐ xiǎng chī shénme?) — Arkadaş: Ne yemek istersin?<br>我想吃汉堡包，喝水。 (wǒ xiǎng chī hànbǎobāo, hē shuǐ.) — Hamburger yemek ve su içmek istiyorum.
6. Uygulama: dinleme, söyleme ve yazma
Önce soruyu dinleyip içindeki dört temel parçayı ayırt edin: kişi, istemek, yemek ve ne. Daha sonra bir yiyecek resmi seçerek 我想吃…… (wǒ xiǎng chī…) cümlesini tamamlayın. Son aşamada bir arkadaşınızla sırayla soru ve cevap söyleyin; biri 你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) desin, diğeri farklı bir yiyecekle cevap versin.
Kendinizi değerlendirmek için üç küçük hedef belirleyebilirsiniz: Kalıbı anlamına uygun tanımak, ton işaretlerini izleyerek söylemek ve en az üç yiyecekle doğru cevap kurmak. Cümleyi söylerken her kelimeyi Türkçedeki gibi ayrı ayrı vurgulamak yerine akıcı bir bütün olarak söylemeye çalışın. Yazarken basitleştirilmiş karakterleri kopyalayın, fakat karakterleri bilmeden yalnızca pinyinle yetinmeyin; iki yazım biçimini birlikte görmek öğrenmeyi destekler.
Örnek
Çözümlü seçim: Soru 你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) ve resimde erişte varsa cevap 我想吃面条。 (wǒ xiǎng chī miàntiáo.) olur. Resimde su varsa yemek fiili kullanılmaz; doğru cevap 我想喝水。 (wǒ xiǎng hē shuǐ.) biçimindedir.
Sık yapılan yanlışlar
- Yanlış: Çince soru sözcüğü 什么 (shénme) her zaman cümlenin başında bulunur. Doğrusu: 什么 (shénme) bu kalıpta cümlenin sonunda yer alır: 你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) Türkçeye çevirirken soru sözcüğünü başa almak gerekir, fakat Çince sırasını değiştirmemeliyiz.
- Yanlış: 想吃 (xiǎng chī) yalnızca “yemek” demektir. Doğrusu: 想 (xiǎng) “istemek”, 吃 (chī) ise “yemek” demektir. Birlikte “yemek istemek” anlamına gelir.
- Yanlış: İçecekler için de her zaman 吃 (chī) kullanılır. Doğrusu: Yiyecekler için 吃 (chī), içecekler için genellikle 喝 (hē) kullanılır. Bu nedenle “Su içmek istiyorum.” cümlesi 我想喝水。 (wǒ xiǎng hē shuǐ.) olur.
- Yanlış: Tonlar önemli değildir; bütün heceler Türkçe gibi aynı sesle söylenebilir. Doğrusu: Tonlar anlamı etkileyebilir. Başlangıçta yaklaşık söyleyiş yardımcı olsa da nǐ, xiǎng ve chī gibi ton işaretlerini takip etmek gerekir.
Bir adım ileri
Bir üst sınıfta bu kalıp, restoranlarda miktar, tercih ve nezaket ifadeleriyle genişletilebilir. Öğrenciler 我想要…… (wǒ xiǎng yào…) “…… istiyorum” kalıbını ve menüden seçim yapmayı öğrenebilir. Ayrıca 你喜欢吃什么？ (nǐ xǐhuan chī shénme?) “Ne yemeyi seversin?” sorusuyla geçici isteği genel beğeniden ayırabilirler. Böylece kısa siparişlerden daha uzun günlük konuşmalara geçilir.
Özet
Temel soru 你想吃什么？ (nǐ xiǎng chī shénme?) “Ne yemek istersin?” demektir. Cevap vermek için 我想吃…… (wǒ xiǎng chī…), içecekler için ise 我想喝…… (wǒ xiǎng hē…) kullanılır. Doğru kelime sırasına, yiyecek ve içecek fiillerine ve dört tona dikkat ederek günlük sipariş konuşmaları kurabiliriz.